‘Het maakt toch niet uit wat ik doe’

De mens heeft de aarde lang als gebruiksvoorwerp behandeld, en de natuur als iets dat je naar je hand kunt zetten. De rekening van die kijk op de wereld is niet mals en krijgen we nu gepresenteerd. De aarde warmt in een recordtempo op. Planten- en diersoorten verdwijnen. Grond verarmt door uitputting. Het wrange is dat juist landen die het minst hebben geprofiteerd van de exploitatie van de aarde de hoogste prijs betalen. We hebben een systeem gecreëerd van uitbuiting en onrechtvaardigheid.

Dit besef kan verlammend werken. Als het hele systeem anders moet, wat heeft mijn kleine bijdrage dan voor zin? Met de klimaatcrisis dreigen we te vervallen in laisser faire en het nihilistische ‘het maakt toch niet uit wat ik doe.’ Stap voor stap wordt onze weerbaarheid aangetast. Hier wil het Humanistisch Verbond iets aan doen.

ecohumanisme-greta-thunberg-carlos-roso-unsplash

De waarde van de aarde

We hebben in de eerste plaats een nieuw perspectief nodig: een andere manier van kijken naar onze aarde. Wij noemen dat ecohumanisme. Ecohumanisme stelt de mens niet boven de natuur, maar ziet de mens als onderdeel van de natuur. Dit brengt automatisch een verantwoordelijkheid met zich mee. Goed zorgen voor de aarde gaat verder dan goed zorgen voor de mens.

Ecohumanisme is niet nieuw. Binnen het humanisme kom je het in alle tijdvakken tegen. Spinoza zei al dat alles in het universum een unieke waarde van zichzelf heeft: een boom, een steen, een dier. En dat niet alles alleen maar bestaat tot nut van de mens. Alles grijpt in elkaar en leeft in samenhang met elkaar. Althans, zo zou het moeten zijn.

klimaatmars humanistisch verbond
Beeld door: Lotte Dale

Wat we willen

Wij willen uit de kracht van de mens putten om verantwoordelijk om te gaan met de aarde. We zijn als mens in staat om schade aan te richten. Tegelijk zijn we in staat om het roer om te gooien.

Dankzij onze verbeeldingskracht kunnen we anders naar de aarde kijken: wat is van waarde – zowel voor mij als voor de aarde? Dankzij onze veranderkracht kunnen we ons gedrag hierop afstemmen: via een innerlijke drive om een goed en waardevol leven te leiden. Dankzij onze veerkracht kunnen we die drive steeds opnieuw vinden: door elkaar te ondersteunen in onze zoektocht naar zin in betekenis in het leven.

Verbeeldingskracht

Bomen, gletsjers, rivieren. De mens kan zich moeilijk inleven in entiteiten die niet op ons lijken. Om anders naar de aarde te kijken is verbeeldingskracht nodig. Wat zou een boom of gletsjer nodig kunnen hebben om te (over)leven? Hoe kan ik verbinding maken met de natuur? Wat is zowel voor mij als voor de natuur van waarde? Zowel nu, als voor toekomstige generaties? Het Humanistisch Verbond werkt samen met kunstenaars die een ander perspectief bieden. Die de waarde van de aarde verbeelden. Denk aan initiatieven als in IJsland, waar een gedenkteken is geplaatst voor een gletsjer die slachtoffer is geworden van de klimaatverandering.

Veranderkracht 

Met de wetenschap kom je een heel eind, maar technologische oplossingen zijn niet genoeg. We kennen alle feiten en toch handelen we er niet naar. Hoe overtuigen we onszelf in tijden van crisis om toch iets te doen? Humanisten kijken naar het klimaat als zoektocht naar zingeving. Mensen die het leven als zinloos ervaren lopen een groter risico te vervallen in nihilisme. Want dan zeg je met zoveel woorden: het maakt toch niet uit wat ik doe. Weten wat je belangrijk vindt, biedt perspectief. Het Humanistisch Verbond wil iedereen faciliteren die wil nadenken over vragen als: wat is een goed leven, met oog voor al wat leeft? Hoe kan ik mijn gedrag daarop afstemmen? We helpen mensen om de innerlijke drive te vinden om een goed en zinvol leven te leiden: zowel voor jou als voor de planeet.

Veerkracht

Het is belangrijk om te erkennen dat de klimaatcrisis een grote impact heeft op ons welzijn. Het kan tot geestelijke en existentiële pijn leiden. Tot levensvragen. Wat heeft het leven nog voor zin? Wat is belangrijk voor mij? Hoe moet ik nu verder? Existentiële pijn vraagt om ondersteuning. Daarom biedt het Humanistisch Verbond klimaatactivisten geestelijke verzorging aan, via groepstrajecten. Geestelijk verzorgers zijn professionele gesprekspartners die samen met jou op zoek gaan naar zin en betekenis in het leven. Onderzoek laat zien dat mensen meer rust en minder angst ervaren na gesprekken met een geestelijk verzorger. Ze hebben een positievere kijk op het leven, voelen zich beter en gebruiken minder medicijnen. Geestelijke verzorging vergroot de veerkracht.

“Als je gestimuleerd wordt om na te denken over: hoe draag ik bij aan het goede, dan word je onderdeel van een mensheid die streeft naar oplossingen.” – Robbert Bodegraven, directeur Humanistisch Verbond.

ecohumanisme_klimaatactivist_testament_c_humanistisch-verbond

Waarom bemoeit het Humanistisch Verbond zich met het klimaat?

Het Humanistisch Verbond is ooit opgericht als antwoord op nihilisme. Onze beschaving schoot, volgens oprichter Jaap van Praag, vooral tekort waar het de belangrijkste levensvraag betrof: waarvoor leven wij? Kort na de Tweede Wereldoorlog richtte hij (in 1946) het Humanistisch Verbond op met als missie de geestelijke weerbaarheid van de mens te bevorderen.

Deze missie hebben we nog steeds. De klimaatcisis kan onze geestelijke weerbaarheid aantasten, als we enkel focussen op de schade die we als mens aanrichten. Het Humanistisch Verbond wil het roer omgooien en vertrouwen op de menselijke kracht om te veranderen en terug te veren. Door na te denken over de vraag wat van waarde is, zowel voor de mens als voor de aarde, rekenen we af met het nihilisme.

Wat we doen

klimaatmars1
klimaatmars 2021
Beeld door: Lotte Dale

Het programma Ecohumanisme is nog volop in ontwikkeling. Dit is wat we nu al aanbieden:

We helpen klimaatactivisten

We zien dat klimaatactivisten het zwaar hebben, veelal jongeren die zich inspannen voor een beter klimaat. Deze groep, waarvan we het juist moeten hebben als maatschappij, raakt snel opgebrand omdat alles zo traag gaat en er veel weerstand is. Het Humanistisch Verbond biedt klimaatactivisten geestelijke verzorging aan in een ‘klimaatvrijplaats’.

In groepstrajecten geven geestelijk verzorgers professionele ondersteuning om tot meer geestelijke weerbaarheid te komen. Zodat klimaatactivisten stoom kunnen afblazen en inspiratie vinden bij elkaar om – tegen de stroom in – toch door te gaan. Lees meer over geestelijke verzorging

Evenementen

Voor leden en niet-leden organiseren we cursussen en evenementen rond het thema ecohumanisme. Agenda

 

Dit kun jij doen

Het Humanistisch Verbond zet maatschappelijke thema’s op de (politieke) agenda, wil mensen inspireren en komt in actie wanneer dat nodig is.

Blijf op de hoogte
Teken voor geestelijke verzorging voor iedereen
Kom naar onze activiteiten
Word lid
Zet je in als vrijwilliger

ecohumanisme_klimaatactivist_c_humanistisch_verbond

Kom op voor een natuurinclusieve samenleving

Het roer moet om! We hebben een nieuw perspectief nodig. Het Humanistisch Verbond wil het vertrouwen aanwakkeren op de menselijke kracht om te veranderen en terug te veren.