Titia van der Tuuk was iemand die zich niets liet voorschrijven. Ze nam geen genoegen met ongelijkheid, prikte door het idee van ‘fatsoen’ heen en koos haar eigen weg. Met haar scherpe pen en eigenzinnige leven laat ze zien dat vrijheid begint bij durven staan voor jezelf – en voor anderen.
Dichter bij vrijheid
Titia Klasina Elizabeth van der Tuuk (1854-1939) werd geboren in ’t Zand, in Noordoost-Groningen. Ze was schrijver, docent en vertaler, en leefde als overtuigd feminist, pacifist, atheïst en vegetariër. Ze probeerde zo te leven dat ze zo min mogelijk leed veroorzaakte en zoveel mogelijk vrijheid voor iedereen mogelijk maakte.
In haar laatste publicatie De vrouw in haar seksueele leven (1915) schreef zij uitgesproken over vrijheid en onderdrukking. Ze stelde dat ieder mens die zonder noodzaak in zijn vrijheid wordt bekort, in slavernij verkeert – of dat nu door wetten of door sociale gewoonten gebeurt. Voor Titia was een ‘ruime, onbelemmerde ontplooiing’ een noodzakelijke voorwaarde voor echte vrijheid.
Dichter bij jezelf
Titia leefde radicaal volgens haar eigen overtuigingen. Al jong werkte ze hard aan financiële onafhankelijkheid, volgde een opleiding tot onderwijzeres en koos openlijk voor het vrijdenken en atheïsme. Ze bleef haar eigen pad volgen, ook wanneer dat haar baan kostte. Toen zij in Deventer protesteerde tegen ongelijke beloning ten opzichte van mannelijke collega’s, nam zij uiteindelijk ontslag. Vrijheid betekende voor haar: trouw blijven aan jezelf, ook als dat consequenties heeft.
Titia is nooit gehuwd geweest, maar woonde tot haar dood samen met haar levenspartner Rose Roosegaarde Bisschop. Ver voor het LHBTQI+ tijdperk.
Dichter bij de ander
Titia’s strijd was niet alleen persoonlijk, maar ook maatschappelijk. Ze zette zich in voor gelijke rechten voor vrouwen, onder meer in de strijd voor algemeen kiesrecht. Samen met vrouwen als Aletta Jacobs en Elise Haighton vocht zij jaren tegen uitsluiting en ongelijkheid.
Haar overtuiging was helder: gelijkheid is een menselijke basiswaarde. Zonder gelijke kansen voor iedereen is echte vrijheid onmogelijk. Dat maakte haar tot een uitgesproken humanistische stem in een door mannen gedomineerde wereld.
Dichter bij Titia van der Tuuk
Titia zet ook ons in het hier en nu aan het denken. Voel jij je vrij om je leven te leiden op jouw manier? En wat kan je doen om verandering te brengen in je situatie?
Je kan je verder laten inspireren door Titia van der Tuuk via de Camino van Vrijheid in Deventer. Deze wandelroute, met stoeptegels vol citaten, voert langs plekken waar humanistische denkers woonden en werkten. Al wandelend sta je stil bij vrijheid – en bij wat nodig is om die vandaag te bewaren en te versterken. Want de strijd voor meer vrijheid voor iedereen is nooit af: niet in Nederland en ook niet daarbuiten. Wandel je mee? Ga op stap met een gids, of ga zelf op pad met onze gratis audiotour of ons boekje.
