Ik ben voor het boerkaverbod. De boerka is niet slechts een religieus gebruik, maar ook een staatkundig kledingstuk dat symbool staat voor slavernij, misogynie en homofobie. Op basis daarvan is de boerka eigenlijk al strafbaar.

Veel landen, waaronder Nederland, kennen namelijk een verbod op staatkundige kleding (art. 435sr). Het verbod was ingesteld naar aanleiding van het geüniformeerde optreden van fascistische en nationaalsocialistische organisaties vlak voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. De boerka en nikab zijn kledingvoorschriften voortgekomen uit staatkundige ideologieën die het discriminatieverbod ondermijnen en slavernij toestaan. In zekere zin zijn ze dus al verboden.

Gebrek aan kennis

Het valt me op dat veel discussies worden gevoerd met weinig achtergrondkennis van de kledingstukken. Dit heeft vooral te maken met een beperkte kennis van het algehele Midden-Oosten en zijn moderne geschiedenis. In veel landen waar de meerderheid van de bevolking moslim is, is de nikab zeer omstreden en wordt het als een marginaal verschijnsel beschouwd. Sterker nog: in tal van landen waar de meerderheid moslim is zoals Tunesië, Tajikistan, Marokko en Azerbeidzjan, is een gedeeltelijk of totaal verbod geïnstalleerd.

De intrede van de boerka is heel recent, voortgekomen uit de islamitische revolutie in Iran (versterking Sjiitisch-Islam), de bezetting van Mekka door extremistische salafisten, en de eerste Afghanistan-oorlog die werd gezien als strijd tegen atheïstisch communisme. In die tijd is de concurrentiestrijd tussen Iran, de Sovjets en Saudi-Arabië opgekomen. Om de invloed van Iran en het Sjiitisch-Islam te verminderen hebben de Golfstaten veel geld gestoken in een radicale vorm van de islam waarmee ze het gelijkheidsbeginsel van de communisten wilden bestrijden, maar ook de religieuze en traditionele trots van de uitgebuite soennieten wilden herstellen. Een direct gevolg hiervan is de vreselijke teruggang van vrouwenrechten in het Midden-Oosten vanaf de jaren ‘80. Feministen in het Midden-Oosten hebben eigenlijk nooit een kans gehad.

De nikab en de KKK

Tegenover het argument dat het een verwerpelijk staatkundig kledingstuk is, staat de vrije keuze om te dragen wat je wil. Maar hiervoor heb ik al de limieten van de wet reeds aangegeven.

Daarnaast: dat men een boerka of nikab draagt uit vrije wil en overtuiging, zegt niks over de boodschap die het vertegenwoordigt. Een homofobe racist draagt een Ku Klux Klan-pak ook uit vrije wil en overtuiging. Vergeet niet dat de KKK is ontstaan uit extremistisch protestantisme. Ooit hevig anti-katholiek, is de Klan ontstaan met een expliciet protestants-christelijke ideologie die zijn overtuigingen gedeeltelijk baseerde op een ‘religieuze basis’ in het protestantse christendom en gericht was tegen katholieken, joden, zwarten en andere sociale of etnische minderheden. Dit geldt eveneens voor de Salafisten die de Soennitisch-Islam nu van binnenuit aanvalt met hun ‘verzet’ tegen ongelovigen, Sjiieten en niet-moslims.

Dus dat het enigszins religieus is ingegeven, maakt het moreel niet minder verwerpelijk. Voor mij neemt het vrije-keuze-argument niet weg dat het salafisme een zeer radicale en politieke stroming is die de islam misbruikt om een terugkeer naar slavernij te propageren, genocide pleegt op religieuze minderheden en lhbtqia+-individuen, en vrouwen als minderwaardig ziet. Ik wil niet dat een kledingstuk die dit symboliseert zomaar overal gedragen kan worden. Als iemand wenst een staatkundig kledingstuk thuis te dragen, prima. Maar niet op school of in het gemeentehuis graag. Want daar is iedereen welkom ongeacht levensovertuiging, gender of ras. Zij hoeven niet blootgesteld te worden aan ideologieën die hen als minderwaardig acht, puur vanwege het feit dat zij zo geboren zijn.

In de steek gelaten

Ik begrijp overigens de tegenstanders van het verbod even goed; ik zie niet hoe het praktisch vorm kan worden gegeven. En zeker niet hoe het meisjes en vrouwen helpt die hiertoe gedwongen zijn. Ook ben ik het eens met het punt dat het geen prioriteit van de politie moet zijn. Met de grote tekorten van personeel en geld binnen het politieapparaat, is het de vraag of deze wet inderdaad een prioriteit moet zijn van de overheid.

Westerse, cultuur-relativistische feministen die tegen een boerkaverbod zijn laten met hun pleidooi voor de vrije keuze de vele vrouwen in het Midden-Oosten die gedwongen worden de mindere van hun man te zijn, in de steek. En al helemaal laten ze de feministische strijders die in landen als Saudi-Arabië iedere dag weer seksueel gemarteld worden of ter dood worden veroordeeld, als een blok vallen. Als deze vrouwen al ontsnappen aan vervolging, krijgen zij nog geen seconde inspraak in de feministische groepen hier. In plaats daarvan gooit men hen weg en noemt men hen islamofoben die flirten met extreemrechts. Daar gaat de solidariteit. Feministen in het Midden-Oosten verdienen onze steun.

Bovendien bekijk ik de nikab vanuit het perspectief van de recente IS-oorlog in Irak waar ik in die periode drie jaar heb gewoond. Voor mij is het kledingstuk het symbool voor de ideologie die de gruwelijke misdaden heeft gelegitimeerd. Vele slachtoffers, waaronder de tot slaaf gemaakten yezidi’s, hebben hun thuis gevonden in Nederland. Ik zou het op prijs stellen als zij niet werden blootgesteld aan de staatkundige kledingstukken die hen doet herinneren aan de seksuele slavernij en moord op hun familie. Hen wil ik graag verdere trauma’s besparen. Bedenk dat als wij vrouwen in een boerka of nikab ziet, wij de ideologie die de boerka voortbracht zien. Voor vele feministen en mensenrechtenactivisten uit het Midden-Oosten is het dan ook onbegrijpelijk dat men opkomt voor de vrije keus voor de nikab en boerka.

Jela Keyany is de nieuwe programmamanager Vrijheid van Denken bij het Humanistisch Verbond.

Het boerkaverbod dat op 1 augustus 2019 inging zorgde voor veel verdeeldheid in de samenleving. Ook onder humanisten.

Dat onder humanisten uiteenlopend wordt gedacht over het boerkaverbod is te lezen in twee betogen van mensen gelieerd aan het Humanistisch Verbond. Socrates-hoogleraar Yolande Jansen is tegen het boerkaverbod. Jela Keyany, onze nieuwe programmamanager Vrijheid van Denken, is voor het verbod.

Wat het Humanistisch Verbond betreft moet het debat in Nederland niet de focus wegnemen van waar het grootste probleem ligt. We zijn het inhoudelijk niet eens met boerkadragers in Nederland, maar worden ook niet enthousiast van het gedeeltelijk boerkaverbod. Vind hier het standpunt. 

Het Humanistisch Verbond vindt dat je vrij bent om te denken. Een recht dat nog altijd moet worden verdedigd. Daarom zetten ons hiervoor in met het programma Vrijheid van Denken. Zowel nationaal als internationaal.

Aanbeveling! Celebrating Dissent 

In het weekend van 29, 30 en 31 augustus is het Celebrating Dissent Festival in Amsterdam. Vrouwen, mannen en LGBT+’s uit verschillende landen, religies en culturen komen in de Balie samen om de vrijheid te vieren met theater, lezingen, poëzie, film, stand-up comedy en gesprek.

De sprekers op dit festival worden bijna allemaal op dagelijkse basis met de dood bedreigd, zijn verbannen uit hun thuisland of kunnen niet meer zonder beveiliging over straat, vanwege wie ze zijn of hoe ze denken. Celebrating Dissent is een shout-out naar iedereen die strijdt voor universele rechten en vrijheid van meningsuiting. Met o.a. Maryam Namazie, Inna Shevchenko, Zineb El Rhazoui, Mineke Schipper en vele anderen.

Meer info en tickets op de website van de Balie.

jela

Jela Keyany

programmamanager Vrijheid van Denken

Jela Keyany is afgestudeerd in Internationaal Recht, met een specialisatie in Mensenrechten en Internationaal Strafrecht. In Nederland …
Profiel-pagina