Omgaan met dementie: stap over je verlegenheid heen

23 juli 2018

Omgaan met dementie: stap over je verlegenheid heen

Door webredactie

'Alzheimerfluisteraar' wordt ze genoemd: theatermaker en artistiek leider Adelheid Roosen. Ze ontwikkelde een bijzondere filosofie voor menselijke omgang met dementie. Cruciaal daarbij: stap over je verlegenheid heen én laat het idee toe dat alles wat we kunnen verbeelden, óok waar is. Voor de Human-serie In de Leeuwenhoek pakte ze haar koffers en logeerde in een verpleeghuis voor bewoners met dementie.  

Door Kimberly van den Hengel

Roosen vertelt op human.nl over de serie.


"Wat ik bij mensen ervaar is dat er veel gêne zit, dat ze zich vaak geen raad weten met dementie. Maar als je jezelf toestaat om te tuimelen en een wit konijn achterna te rennen, val je plots vrolijk tussen pratend theeservies. Op zo'n soort plek staan alle regels op z'n kop: taal is niet begrijpelijk meer, en dat is ook niet zo belangrijk.

Je hoeft niet meer na te gaan of iets echt bestaat. Waar we met kinderen gemakkelijk meegaan in werelden vol pratende kop en schotels en levensgrote draken, doen we bij volwassenen alsof het een beetje dommig is wat ze zeggen, en voelen we de behoefte om dat te corrigeren. Het is diep in ons wezen verankerd dat het ons een aangenaam gevoel geeft om een verschil aan te brengen tussen jou en mij, en onszelf net ietsje verhevener te maken door ons met onze verbeteringen hiërarchisch boven de ander te plaatsen. Dat geeft de mens met dementie – en eigenlijk alle mensen – juist een eenzaam gevoel.

We hebben een grote behoefte tot waarheidsvinding, dat is zeer mooi, maar bij dementie niet meer relevant. In de wereld van dementie, ís alles al waar. En wat we vaak vergeten is dat de dingen die we kunnen verbeelden, óok waar zijn, en soms zelfs méér waar. Wat je ervaart is de belangrijkste realiteit die je kent. Als ik jou kwets, dan kan ik dat niet zo bedoeld hebben, maar als het je pijn doet, dan is dat waar, in je binnenste. En het is ook waar in mij, dat ik dat niet zo bedoel. Twee belevingswerelden bestaan daarmee naast elkaar. Als Wil den Exter, moeder van twee zonen en een dochter, in de serie In de Leeuwenhoek trots vertelt dat ze twee zonen heeft en het zo jammer vindt dat ze geen dochter heeft, gaat het er niet om haar te verbeteren. Ook al heeft ze niet lang daarvoor nog liefdevol over haar dochter verteld, en foto's van haar laten zien. Haar realiteit van dat moment weegt altijd zwaarder."

Lees verder op de site van Human

In De Leeuwenhoek On Tour

Omroep Human en het Humanistisch Verbond organiseren de gratis bijeenkomsten In De Leeuwenhoek On Tour, mede mogelijk gemaakt door Van Betekenis tot het Einde. Aan de hand van fragmenten uit de serie In De Leeuwenhoek snijden we dilemma’s aan rond zorg voor mensen met dementie. En we praten er graag met jou over.

Hoe kan de zorg voor mensen met dementie menselijker en liefdevoller?
Praat mee, kijk op humanistischverbond.nl/indeleeuwenhoekontour voor data en gratis kaarten.

Foto: Hans Pool, beeld uit serie In De Leeuwenhoek, via Human.