Het nieuwe jaar voelt als een frisse start, maar al snel haalt de drukte ons in. Misschien ligt de sleutel niet in harder proberen, maar in vertragen – tijd nemen om te ontdekken wat er écht toe doet.
Januari is de maand van de nieuwe start. Van de voornemens om het anders te doen. Januari stelt ons gerust: we mogen het opnieuw proberen, een doorstart maken. Vol goede moed stappen we het jaar binnen, vastbesloten onze mindere eigenschappen te overwinnen.
En dan verstrijken de eerste weken en blijkt het leven weer even veeleisend en complex als daarvoor. We komen onszelf onherroepelijk onder ogen. Dat voornemen, hoe zat het er ook weer mee? O ja, met meer aandacht leven, vaker naar die ene vriend, wat meer zorg voor de buurvrouw, minder drinken/roken/snoepen. Maar het kwam er nog niet van. We worden afgeleid door het leven. Wilden we het dan wel echt? Wat gaat hier mis?
Vertragen
Onze goede voornemens zijn gekoppeld aan de tijd in het jaar dat we even mogen vertragen. Feest en vrije dagen helpen om onszelf te bevragen. Hoe heb ik het in het afgelopen jaar gedaan? Ben ik nog tevreden met mijn werk? Met mijn relatie? Met mijn vrienden en de manier waarop ik vrije tijd doorbreng? Vragen die ons helpen verantwoordelijkheid te nemen en ruimte geven aan de wens om het beter te doen.
We komen tot onszelf en weten dat dat goed is. Er ontstaat energie en inspiratie om te vernieuwen. Waarom houden we het dan maar zo kort vol, dat werken aan die voornemens?
Misschien zit er iets al te gehaasts in die goede voornemens. Het moet allemaal gebeuren rondom de jaarwisseling en daarna storten we ons weer in het leven van alledag. Met voornemens die een oplossing willen zijn voor iets dat we achter ons willen laten. We voelen onvrede en willen ervan af. Met een voornemen hopen we in actie te komen, te handelen.
Maar een serieuze vraag wordt zelden beantwoord met snel handelen. Hij verdraagt geen gehaast antwoord. Een wens tot verandering vraagt om vertraging. En in die vertraging komt de waaromvraag achter de wens tevoorschijn. Die leidt ons naar ons echte verlangen. En als we dat onder ogen durven zien lukt het ons misschien beter om wat milder naar de mislukking van onze vluchtige voornemens kijken.
Quick fix
Zonder die verdiepende waaromvraag komen onze goede voornemens in het luchtledige te hangen. Ze worden een verlangen naar een quick fix. Daarmee overvragen we onszelf. Door de waaromvraag te stellen dalen we af naar de bedding van waaruit we ons leven willen leven. Wie willen we zijn? Welke waarden wil ik in mijn leven leidend laten zijn voor mijn gedrag. En waarom wil ik dat?
Dat vraagt moed en tijd. Zeker in een weerbarstige werkelijkheid, waarin vertraging en het ankeren in een bewust gekozen kompas niet erg gewaardeerd worden. De wereld om ons heen schreeuwt om quick fixes. Afslanken in drie weken, stress verminderen met een korte cursus. Zelfs rouw en verlies proberen we snel achter ons te laten. Natuurlijk, ze doen pijn, maar een volwassen mens weet ermee om te gaan, beloven influencers ons. Om er vervolgens een to-do-lijstje van tien punten aan toe te voegen die je er – gegarandeerd – weer helemaal bovenop helpen.
Dicht bij jezelf, dicht bij de ander
Naast de quick fixes hebben we onszelf wijs gemaakt dat het leven individueel maakbaar is. De autonomie van de eenling hebben we tot heilige graal verheven, zonder aandacht te besteden aan de voorwaarden die daarbij onmisbaar zijn. Want individuele autonomie bouw je niet even snel op. En je doet het al helemaal niet alleen.
In tegendeel: autonoom denken kan je alleen maar versterken door met anderen in gesprek te gaan. Te toetsen wie je bent en wat je denkt. Dat is de paradox van de individuele autonomie wens: je ontwikkelt hem in verbinding met de ander.
Zingeving
Het nieuwe jaar biedt ruimte om dit onder ogen te zien. Niet door snelle doelen te formuleren, maar door eerlijke vragen toe te laten. Dat geeft ons zicht op wat er voor onszelf echt toe doet. Dan ontstaat de ruimte om echt te veranderen. Niet als een wilsbesluit dat als bij toverslag gerealiseerd wordt bij het aanbreken van een nieuw jaar. Maar als een langzaam proces, dat met vallen en opstaan ons dichterbij brengt, dichter bij wie we willen zijn.
Ergernis of schaamte over het mislukken van dat ene voornemen dat om haastige uitvoering vroeg is dan niet meer nodig. Vertragen en zoeken naar de wensen die we hebben om ons leven betekenisvol te leven brengen ons in een ander domein. Dat van de zingeving.
Wie echt op zoek wil naar eerlijke keuzes om een goed en betekenisvol leven te leiden, een leven zonder de zelf kastijdende schaamte over mislukte haastige voornemens, die neemt rust. En de tijd. Dat wens ik ons toe in 2026.
