Beeld cursus humanisme

Onderzoek met Erasmus hoe de mens in de renaissance anders ging denken over de ontwikkeling van het kind, de kijk op het onderwijs en de betekenis van Bildung. Leer met John Locke, Voltaire en Rousseau hoe de Verlichting heeft bijgedragen aan onze mensenrechten en met Nietzsche hoe het humanisme zich verhoudt tot het milieu en duurzaamheid. Ervaar hoe kunst en verbeelding een rol spelen bij zingeving. Kijk met Spinoza naar de relatie tussen humanisme, atheïsme en religie en hoe je het humanisme concreet in je eigen leven toe kunt passen. Je gaat de dialoog aan en leert hoe je jezelf tot de nieuwe geleerde kennis verhoudt.

Prijzen

€ 220 standaard
€ 150 leden Humanistisch Verbond
€ 120 bij minimum inkomen en studenten
€ 75 leden Humanistisch Verbond met een minimum inkomen

Programma

1. Inleiding: wat is humanisme?

Over de wortels van het humanisme, de ontstaansgeschiedenis en de verschillende periodes. Je gaat in gesprek over de manier waarop een levensbeschouwing behulpzaam kan zijn, als een soort van kompas of kaart, bij het zoeken naar zin en vragen over je bestaan. Ook zul je merken dat er al veel eerder filosofische gedachten waren die overeenkomsten vertonen met het moderne humanisme.

2. Humanisme en de zorg voor jezelf

Welke filosofen hebben bijgedragen aan het concept van autonomie en zelfzorg? Hoe autonoom ben je als mens en hoe kijken we naar dit autonomie-ideaal? Is het ideaal van de zelfbepalende mens te veel doorgeschoten naar ongeremd egoïsme of is er nog steeds iets te zeggen voor autonomie en zelfzorg? Misschien biedt het begrip levenskunst handvatten om hiermee aan de slag te gaan.

3. Humanisme en de zorg voor de ander

De mens draagt zorg voor zichzelf, daarnaast is de mens ook door en door een sociaal dier: we zijn verbonden met de mensen om ons heen.  Door Frans de Waal weten we dat we van nature empathisch zijn en voor elkaar willen zorgen. Maar hoe ver reikt die empathie? Voor wie voel je je verantwoordelijk, in hoeverre ben je bereid om iets te doen voor een ander, en wat gebeurt er als je in een permanente zorgsituatie terecht komt? Hoe kun je dan je autonomie bewaren?

4. Humanisme en de zorg voor de samenleving

Evolutionair bezien, is de mens geneigd om zich verbonden te voelen met zijn eigen kleine groep. Naarmate die groep groter wordt, wordt het lastiger om die verbondenheid te ervaren. En juist daar kan het humanisme verschil maken. Door nadrukkelijk te verwijzen naar het gemeenschappelijke van alle mensen. We duiken tijdens deze bijeenkomst in de zorg voor mensen die je niet direct kent, maar die wel onderdeel zijn van hetzelfde menselijke verband als jezelf.

5. Humanisme en de zorg voor de natuur

Vanuit de radicale ecologische beweging wordt het humanisme wel verweten dat de mens zo centraal gesteld wordt, dat daardoor het zicht op aarde, milieu en natuur verdwenen is. Als reactie ontstaat binnen het humanisme een hernieuwde waardering voor het feit dat we als mens onderdeel zijn van de natuur en verbonden zijn met de aarde en al haar niet-menselijke bewoners. Volgens dit ‘ecohumanisme’ zouden mens en natuur niet zo tegenover elkaar moeten worden gesteld. Dat we verbonden zijn met de natuur betekent ook dat we de verantwoordelijkheid hebben om met zorg om te zien naar de aarde en naar alle niet-menselijke soorten met wie we onze planeet delen. 

6. Humanisme en de zoektocht naar zin

De vraag naar de zin van het leven en ons bestaan stellen mensen zich al eeuwenlang en waarschijnlijk nog langer. Een zoektocht die je op persoonlijk niveau kunt aangaan. De rode draad in humanistische zingeving is dat deze zich richt op menselijke ontplooiing en aangaan van verbindingen met anderen en de wereld om ons heen, de aarde. 

7. Humanisme wereldwijd

Wereldwijd en door de eeuwen heen wordt er nagedacht over wat het betekent om mens te zijn en een goed leven te leiden. In die zin kun je humanisme overal in terugzien. Tegelijkertijd is het bijvoorbeeld nog steeds zo dat over de hele wereld ongelovigen nog steeds worden vervolgd. Want hoewel veel culturen en landen elkaar kunnen vinden in de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, spelen achtergronden en context een grote rol in de vertaling ervan naar de praktijk.

8. Humanisme en de zorg voor de toekomst

Voor het Humanistisch Verbond ligt zingeving besloten in maatschappelijke activiteit. We zijn op elkaar aangewezen. Wat een goed leven voor jou betekent, kan daarmee niet goed zijn als het losstaat van anderen. Hierin is het zoeken naar een evenwicht tussen zelfbestemming en zelf verantwoordelijkheid nemen en de sociale verbondenheid en medeverantwoordelijkheid. In de toekomst wachten uitdagingen zoals nieuwe technologische ontwikkelingen, de verdere aantasting van het ecosysteem en de daaruit voortvloeiende extremere weersgebeurtenissen zoals tyfoons en hittegolven. Hoe kun je die vanuit humanistische waarden aangaan?

Voorkennis en materiaal

  • Bij de cursus is een digitale syllabus inbegrepen.
    Voorkennis is niet vereist.