Eten verbindt: Heri Heri
Eten brengt mensen samen tijdens Keti Koti. Het gerecht Heri Heri staat symbool voor zowel het verleden van slavernij als de kracht van heling. Je ontdekt de betekenis én krijgt het recept om het zelf (of samen!) te maken.
Bij de herdenking en viering van Keti Koti is eten een heel belangrijk onderdeel.
Eten is in de Surinaamse en Caribische cultuur sowieso een belangrijk onderdeel. Eten op zichzelf vertelt een verhaal, het zorgt dat mensen met elkaar verbinden en dat er gesprekken ontstaan.
Op 1 juli eten we Heri Heri (uitspraak Heer Heeri).
Heri Heri is een eeuwenoud Surinaams gerecht dat ontstaan is op de plantages en eeuwenlang het dagelijks voedsel van de tot slaaf gemaakten was. Tot slaaf gemaakten kookten het van de schaarse en destijds goedkope ingrediënten die ze op de plantages konden verbouwen of verzamelen, zoals cassave, zoete aardappel, banaan en zoute vis.
Vandaag de dag is het een feestgerecht, maar dat is dus niet zoals het is begonnen. Vandaag de dag zou je het kunnen omschrijven als de geschiednis en herinnering van de slavernij op je bord.
Heri Heri betekent helen. En het bestaat inmiddels onder andere uit de aardvruchten cassave, napi en zoete aardappel. Ook zit er altijd een stuk groene en gele banaan bij en eet men het met bakkeljauw (gebakken zoute vis) en een gekookt ei.
Het is wellicht niet meteen een gerecht waar witte Nederlanders aan denken, als ze aan de Surinaamse keuken denken. Maar bij uitstek dit gerecht hoort bij de Surinaamse keuken en haalt de geschiedenis van toen terug naar nu.
De tweelingzussen Ayra en Ira Kip runnen samen creatief bureau Kip Republic.
Dit jaar organiseren zij voor het zesde jaar op rij Free Heri Heri For All.
Het initiatief, waarbij op 1 juli gratis Heri Heri wordt uitgedeeld, begon in Amsterdam, maar is inmiddels uitgegroeid tot een landelijke beweging.
Het doel hiervan is om meer bewustwording te creëren over Keti Koti, de achterliggende slavernijgeschiedenis en de sporen die je daar vandaag de dag nog van terugziet.
Zelf zeggen ze er het volgende over: ‘Met Free Heri Heri willen we ruimte maken voor een andere manier van herinneren: niet alleen via ceremonies of monumenten, maar ook via eten, gesprek, ontmoeting en gemeenschap.’
Free Heri Heri For All laat iedereen die dat wil kennismaken met de maaltijd, de historische betekenis ervan en het belang van Keti Koti. Eten en leren. Op freeheriheriforall.com zie je waar je jouw portie gratis kan ophalen. Maar mocht er in jouw buurt geen afhaalpunt zijn, kan je ook altijd nog zelf de keuken induiken. Bij een (Surinaamse) toko vind je alle ingrediënten. En maak de Heri Heri vooral samen. Want niet alleen eten werkt verbindend. Het bereiden ervan ook.
Recept door Yvonne Gebhard
Ingrediënten:
- 450 gram bakkeljauwfilet (let goed op, dat je filet koopt)
- 2 eetlepels zonnebloemolie
- 1 flinke ui
- 2 tomaten
- een half blikje tomatenpuree
- 1 eetlepels citroensap (vers)
- een paar flinke draaien van de zwarte pepermolen
- de blaadjes van een paar takjes bladselderij en een half bouillonblokje (optioneel)
- 400 gram cassave
- 1 flinke zoete aardappel (wit) van ongeveer 300 gram
- 1 flinke zoete aardappel (rood) van ongeveer 300 gram
- 4 eieren (reken 1 ei per persoon)
- 1 gele bakbanaan
- 1 groene bakbanaan
- 1 grote napi
Zo maak je Heri Heri
De avond voordat je Heri Heri gaat maken, begin je met het voorbereiden van de bakkeljauw.
Vul een flinke pan met drie liter koud water. Spoel de stukken bakkeljauwfilet goed af onder de koude kraan en leg ze daarna in het koude water. De volgende ochtend ververs je het water één keer, en in de middag nogmaals. Je bepaalt zelf hoe zout je de vis wilt hebben.
Haal de stukken vis vervolgens uit de pan en spoel ze opnieuw goed af met koud water. Laat de vis goed uitlekken en pluk daarna de bakkeljauwfilet in kleine stukjes.
Pel en snipper een flinke ui fijn en was en snijd twee tomaten in hele kleine stukjes. Verhit twee eetlepels zonnebloemolie in een koekenpan en fruit hierin de fijngesnipperde ui gedurende vijf minuten. Voeg daarna de fijngesneden tomaten toe en fruit dit nog eens vijf minuten mee. Voeg vervolgens een half blikje tomatenpuree toe en bak dit een minuutje mee, onder voortdurend roeren.
Doe er een eetlepel vers citroensap bij en voeg royaal zwarte peper toe. Daarna voeg je de geplukte stukjes bakkeljauwfilet toe en bak je deze nog vijf minuten mee. Roer regelmatig. Giet er vervolgens een scheutje water bij, ongeveer 150 ml, en laat het geheel zachtjes pruttelen zonder deksel. Schep alles regelmatig om zodat het niet kan aanbakken.
Laat het net zo lang pruttelen totdat het er mooi droog uitziet. Dat duurt ongeveer vijftien minuten. In de laatste vijf minuten blijf je erbij en schep je alles elke minuut om. Voeg daarna de stukjes gerookte zalmbuik toe en schep alles nog even goed door. Proef en voeg eventueel nog wat fijngesneden bladselderij toe of een half bouillonblokje als je het nog niet zout genoeg vindt.
Nu kan je beginnen met de cassave, aardappels, napi en bakbananen. Laat de schil om de bakbananen zitten en spoel ze af onder de koude kraan. Snijd de uiteinden eraf en halveer de bananen.
Schil de cassave en snijd deze in vier gelijke stukken. Spoel de cassave daarna schoon onder de koude kraan. Schil ook de witte en rode zoete aardappel en de napi. Snijd de aardvruchten in gelijke, niet te kleine stukken en spoel ook deze af onder de koude kraan.
Breng een flinke pan met ongeveer 2,5 liter water aan de kook en voeg 2,5 theelepel zout toe. Kook de eieren ondertussen in een aparte steelpan gedurende zes tot zeven minuten. Laat ze daarna schrikken onder koud stromend water.
Wanneer het water in de grote pan kookt, doe je de stukken bakbanaan, zoete aardappel, napi en cassave erin. Breng opnieuw aan de kook. Na vijftien minuten haal je als eerste de gele bakbanaan eruit. Vijf minuten later, na in totaal twintig minuten, haal je de witte en rode zoete aardappel en de napi eruit. Na dertig minuten haal je de groene bakbanaan eruit, en na vijfendertig minuten als laatste de cassave.
De kooktijden zijn dus: gele bakbanaan – 15 minuten, zoete aardappel en napi – 20 minuten, groene bakbanaan – 30 minuten, cassave – 35 minuten.
Prik voor de zekerheid in de grootste stukken zoete aardappel en bakbanaan; glijdt de punt van een vork er gemakkelijk in, dan is het gaar. De cassave valt misschien een beetje uit elkaar, maar dat is niet erg. Pel de afgekoelde eieren en snijd ze doormidden. Laat de stukken bakbanaan wat afkoelen, haal de schil eraf en snijd de banaan in stukken.
Verdeel op elk bord wat gele en groene banaan, witte en rode zoete aardappel, napi, cassave en een gehalveerd ei. Schep er wat van de bakkeljauw overheen. Je kan eventueel ook wat extra groenten toevoegen zoals snijbonen, spitskool of kousenband – wat je zelf lekker vindt.
Eet smakelijk!
Keti Koti met Mandy Woelkens
Op 1 juli staan we in Nederland stil bij Keti Koti. Met Mandy Woelkens als gasthoofdredacteur herdenken we de afschaffing van de slavernij en erkennen we onze gedeelde geschiedenis.
Samen met Mandy verkennen we de vele lagen van Keti Koti: historisch, persoonlijk en maatschappelijk. Van institutioneel racisme en intergenerationeel trauma tot de kracht van eten als verbinder – elk verhaal brengt ons dichter bij bewustwording, gesprek en verbinding.
