Praktische levenskunst helpt om weer zelf stuurman te zijn
Wat betekent het om goed te leven in een tijd waarin alles steeds sneller lijkt te gaan? En hoe blijf je trouw aan wat voor jou van waarde is, te midden van alle prikkels en verwachtingen? In de cursus Praktische levenskunst nodigt het Humanistisch Verbond deelnemers uit om die vragen samen te verkennen.
Ronald Wolbink, filosoof en docent, hielp de cursus vormgeven en begeleidt de bijeenkomsten. ‘Levenskunst gaat over bewust leven,’ vertelt hij. ‘Niet alles klakkeloos aannemen, maar stilstaan bij wie je bent, wat je belangrijk vindt en hoe je zelf de koers van je leven bepaalt.’
‘‘De cursus Praktische levenskunst ontstond vanuit een verlangen om filosofie dichter bij het dagelijks leven te brengen. Niet alleen nadenken over wat een goed leven is, maar het ook oefenen, ervaren en belichamen. In een tijd waarin veel mensen overspoeld raken door prikkels en verwachtingen was het de bedoeling om iets te ontwikkelen dat helpt om stil te vallen, te reflecteren en weer zelf stuurman te worden van je bestaan.’
‘De cursus bestaat uit zes bijeenkomsten waarin we samen onderzoeken wat goed leven betekent. Daarbij gebruiken we het boek Moderne levenskunsten van Dick Kleinlugtenbelt als basis. Voor mij draait het vooral om bewustwording: niet alles gedachteloos aannemen, maar nadenken over wie je bent, wat je waarden zijn en wat richting geeft aan je keuzes. Dat is, denk ik, niet alleen essentieel voor het mens-zijn, maar ook voor het humanisme.’
' Voor mij draait het vooral om bewustwording: niet alles gedachteloos aannemen, maar nadenken over wie je bent, wat je waarden zijn en wat richting geeft aan je keuzes. '
Niet meegaan in de stroom, maar bewust sturen
‘Een citaat dat ik vaak aanhaal is van Nietzsche: ‘We hebben ons tegenover onszelf voor ons bestaan te verantwoorden. Bijgevolg willen wij ook de werkelijke stuurman van dit bestaan zijn en niet dulden dat ons bestaan op een gedachteloze toevalligheid gaat lijken.’ Dat zegt precies waar het over gaat: zelfbeschikking. Niet meegaan in de stroom van wat ‘nu eenmaal zo is’, maar bewust sturen.’
‘Een ander citaat dat me dierbaar is, van Michel de Montaigne, luidt: ‘Heb je een weloverwogen leven geleid en had je jezelf in de hand, dan heb je het grootste van alle werken volbracht.’ Dat gaat over rust, evenwicht en het vermogen om niet gek te worden van alle prikkels die op je afkomen. Want daar hebben we er nogal wat van. We leven in een tijd waarin we constant worden gestuurd: door sociale media, reclame, werkdruk, verwachtingen. Alles wil onze aandacht. Als je niet oplet, raak je de ruimte kwijt om stil te staan bij wat werkelijk belangrijk is. Levenskunst helpt om die ruimte terug te winnen. Het is een oefening in bewustzijn, in zelfonderzoek, in weer zelf stuurman worden.’
‘In de cursus staat dialoog centraal. We werken vanuit de Sokratische traditie: het samen nadenken, het stellen van vragen die er écht toe doen. Socrates werd in zijn tijd al als lastig ervaren omdat hij doorvroeg. Toch is dat juist wat ons mens maakt – dat we onszelf vragen stellen over wat goed is, wat rechtvaardig is, wat de moeite waard is. Die houding van verwondering en onderzoek vind ik van onschatbare waarde.’
' Ik hoop dat mensen na afloop aan het denken zijn gezet. Dat ze geraakt worden door een inzicht, of juist even weerstand voelen – dat mag ook '
Zelf onderzoeken wat bij je past
‘Ik hoop dat mensen na afloop aan het denken zijn gezet. Dat ze geraakt worden door een inzicht, of juist even weerstand voelen – dat mag ook. De cursus is geen wondermiddel. Je biedt een aantal ideeën en inzichten aan, maar uiteindelijk nemen mensen zelf de regie. Dat hoort juist bij levenskunst: zelf onderzoeken wat bij je past, in plaats van iets klakkeloos overnemen.’
‘Ik geloof niet dat geluk te vinden is in steeds meer consumeren of in het najagen van genot. Dat geeft kortstondige voldoening, maar geen vervulling. Levenskunst gaat over iets diepers: bezinning, verantwoordelijkheid en verbinding. Niet alleen met jezelf, maar ook met de wereld. Wat betekent rechtvaardigheid voor jou? Hoeveel is genoeg? Kun je matig zijn, tevreden met wat je hebt? Dat soort vragen klinken ouderwets, maar zijn vandaag urgenter dan ooit.’
‘Ik zie levenskunst niet als iets verhevens, maar als een verdieping van het gewone leven. Door bewust te leven en stil te staan bij wat wezenlijk is, kom je meer tot je recht. Dat vraagt oefening, aandacht en soms ook moed – maar het levert rust, helderheid en betekenis op. Ik hoop dat mensen zichzelf vragen gaan stellen en dat ze ontdekken wat voor hen van waarde is. Misschien levert het een eyeopener op, misschien alleen een klein zaadje dat later ontkiemt. Maar dat is al genoeg. Want zodra je jezelf vragen stelt over goed leven, ben je eigenlijk al begonnen met levenskunst.’
Bekijk de cursus hier >>
