Opnieuw kunnen beginnen: de kracht van de lente vieren
Wat gebeurt er als we bewust stilstaan bij de komst van de lente? Op zaterdag 21 maart vieren we in Utrecht de komst van de lente – een moment om opnieuw te beginnen, in het ritme van de natuur.
Gienke Deuten, regisseur en artistiek leider van theatercollectief Gouden Haas, geeft inhoudelijk vorm aan deze viering en vertelt hoe kunst, reflectie en gedeelde ervaring samenkomen.
‘Jarenlang maakten we voorstellingen waar mensen naar keken en daarna weer naar huis gingen. Maar dat begon te schuren. Het voelde te anoniem, te afstandelijk. Ons werk draait om onze relatie met al het levende om ons heen – vooral met het niet-menselijke. Ik kreeg steeds sterker het gevoel dat die relatie verstoord is geraakt, dat we onszelf buiten de natuur zijn gaan plaatsen. Vanuit die vraag heeft ons werk zich uitgebreid met rituelen en vieringen, naast ook nog steeds theater.
‘Toen het Humanistisch Verbond ons vroeg om een seizoensviering te maken viel er voor mij veel samen: het gaat niet alleen om artistieke expressie maar ook om zingeving, om samen betekenis geven aan het verstrijken van de tijd. In een samenleving die sterk op het individu is gericht en waarin veel traditionele gemeenschappen zijn weggevallen – de kerk, het verenigingsleven – zijn er minder vanzelfsprekende momenten waarop we samen stilstaan. Terwijl we met z’n allen wel een verlangen hebben naar dat soort momenten.’
Leren ervaren
‘We zijn als samenleving erg cognitief geworden. We kunnen alles analyseren, duiden en beargumenteren, maar het beleven en het gezamenlijk ervaren van een overgang, van winter naar lente, van donker naar licht, vraagt om een andere taal. Een rituele taal: een taal van beelden, van stilte, van gebaren.’
‘Wat ik mooi vind aan de seizoensvieringen van het Humanistisch Verbond is dat er een gedeeld uitgangspunt is. Een bedding. Mensen komen vanuit een behoefte aan verbinding en reflectie. En het bijzondere is: veel mensen komen alleen. Toch ontstaat er in de viering een gevoel van saamhorigheid. We bouwen ook bewust momenten van uitwisseling in, zodat je niet in je eentje zit met wat er in je leeft. Je mag delen, of luisteren – of gewoon aanwezig zijn.’
' We zijn als samenleving erg cognitief geworden. Maar het beleven van een overgang vraagt om een andere taal – een taal van beelden, van stilte, van gebaren. '
Opnieuw kunnen beginnen
‘Wat mij inspireert is iets wat ik ooit las van Hannah Arendt. Zij schrijft dat niet onze sterfelijkheid ons menselijk maakt, maar onze geboortelijkheid. Ons vermogen om telkens opnieuw te beginnen.’
‘Dat vind ik een ongelooflijk hoopvolle gedachte. Zeker in een tijd waarin veel systemen lijken te wankelen, waarin er zoveel berichten zijn over verlies, afbraak, crisis. Arendt zegt eigenlijk: wat er ook gebeurt, wij hebben altijd het vermogen om opnieuw te beginnen. Dat is onze kracht.’
‘In de lenteviering nodigen we deelnemers uit om stil te staan bij de vraag: wat wil er in jou geboren worden? Wat leeft er onder de oppervlakte en wil ruimte? Misschien een verlangen. Een besluit. Een idee dat nog weinig woorden kent.’
' Wat er ook gebeurt, wij hebben altijd het vermogen om opnieuw te beginnen. Dat is onze kracht. '
Natuurlijke cycli kunnen omarmen
‘De lenteviering valt rond de equinox, het moment waarop dag en nacht even lang zijn. Dat vind ik symbolisch prachtig. We maken ruimte voor natuurlijke fenomenen die ons dagelijks leven beïnvloeden, maar waar we zelden bewust bij stilstaan. We komen uit de winter – een periode van inkeer, van ondergrondse groei. En langzaam beweegt alles weer naar buiten.’
‘Door samen stil te staan bij de overgang naar de lente, herinneren we ons dat wij ook cyclische wezens zijn. Dat het gezond is om te bewegen tussen binnen en buiten, tussen rust en actie. Je kunt het lezen in een boek en denken: mooi, maar om zoiets echt te belichamen moet je het ervaren. Daarvoor is zo’n viering bedoeld. Wat we met ons werk steeds opnieuw proberen, is de taal van het niet-menselijke integreren in ons denken en voelen. Kunst heeft daarin een bijzondere rol. Ze mag vragen stellen zonder direct te hoeven oplossen.’
‘Voor mij is de lenteviering een plek waar veel samenkomt: kunst, filosofie, zingeving en gemeenschap. Het is een uitnodiging om onszelf niet te zien als losstaande individuen, maar als deel van een groter ritme. Als mensen met het vermogen om telkens opnieuw te beginnen. En om dat niet alleen te doen, maar samen.’
Nieuwsgierig?
Bekijk hier de aankomende Lente aan Zet seizoensviering!
