Humanistisch DNA – Pien Geeve

Wat vind je belangrijk, wat geeft je leven zin? Hoe ga je om met de mooie en lastige dingen in het leven? Laat je inspireren door mensen die leven als humanist. Deze keer: Pien Geeve, socioloog en geestelijk verzorger.

Waar ben je op dit moment mee bezig?

‘Op dit moment ben ik net begonnen aan mijn eerste baan die aansluit op wat ik heb gestudeerd; ik ga als geestelijk verzorger in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Ik ben nog volop aan het wennen en mijn weg aan het vinden, maar ik merk nu al hoe anders zingeving er in de praktijk uitziet dan in de theorie. Waar het tijdens mijn studie vaak ging over grote concepten en gespreksmodellen, ontdek ik hier dat betekenis soms juist zit in iets heel eenvoudigs: samen zijn, contact maken, even naast iemand zitten. Dat leert me ook in mijn eigen leven opnieuw kijken naar wat zingeving eigenlijk is. Misschien is het soms wel veel eenvoudiger en dichterbij dan we denken.’

Wanneer besefte je dat je humanist bent?

‘Ik kom uit een vrij kritische achtergrond en voel me niet snel aangetrokken tot een bepaald label. Tegelijkertijd zie ik ook hoe waardevol zoiets kan zijn vanuit het idee van een traditie, en sinds ik als geestelijk verzorger werk merk ik dat ik in mijn werk ook steeds vaker vanuit een levensbeschouwelijk kader handel, al dan niet humanistisch. Het helpt om een gedeeld waardenkader te hebben waar mensen je ook op kunnen aanspreken, zonder dat er vaste regels of een heilig boek zijn. Humanisme biedt voor mij juist die combinatie van richting en openheid. Daarom laat ik me erdoor inspireren, al vind ik het nog steeds lastig om het label ‘humanist’ heel stellig op mezelf te plakken.’

Wat betekent humanisme voor jou?

‘Voor mij zit humanisme vooral in de manier waarop ik naar mensen en naar de samenleving kijk. Waarden als inclusie en solidariteit zijn daarin heel belangrijk. Ik geloof dat een samenleving pas echt menswaardig is wanneer iedereen mee kan doen, ook mensen die niet vanzelfsprekend binnen de norm vallen of die niet direct ‘productief’ lijken in de ogen van de maatschappij.’

‘In discussies over bijvoorbeeld vluchtelingen, mensen met een beperking of mensen die zich anders uiten dan wat als normaal wordt gezien, merk ik dat ik steeds terugval op dat mensbeeld. Voor mij heeft ieder mens waarde, los van wat iemand oplevert. Humanisme helpt me om dat perspectief vast te houden en om steeds weer de vraag te stellen hoe we een samenleving kunnen vormen waarin verbondenheid en solidariteit centraal staan.’

Wat is een belangrijke humanistische waarde in jouw leven?

‘Solidariteit dus. Voor mij betekent dat erkennen dat we als mensen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat niemand het helemaal alleen redt. Juist daarom vind ik het belangrijk dat we elkaar ondersteunen en verantwoordelijkheid nemen voor het welzijn van de ander.’

Welk taboe in de samenleving zou je graag doorbreken?

‘Het taboe dat ik het liefst zou doorbreken, heeft voor mij te maken met schaamte. Veel dingen waar we niet over praten, blijven verborgen omdat mensen zich ervoor schamen. Juist daardoor kan het moeilijk zijn om ervaringen te delen die eigenlijk heel menselijk zijn. Ik zou het waardevol vinden als we daar opener over durven spreken, zodat die schaamte minder macht krijgt.’

Heb je een mooie lees-, luister- of kijktip?

‘Loop eens een kinderboekenwinkel binnen en pak een prentenboek uit de kast. In zulke boeken worden grote thema’s en levensvragen vaak op een heel toegankelijke en eenvoudige manier verteld. Waar we als volwassenen soms meteen naar ingewikkelde filosofische boeken grijpen als we nadenken over zingeving, kan een prentenboek diezelfde vragen soms juist verrassend helder raken. Door die eenvoud komen ze vaak directer binnen en houden ze je als het ware een spiegel voor. Juist daardoor kan het soms een heel mooie manier zijn om opnieuw naar het volwassen leven te kijken.’

Wie of wat kan wel wat humanisme gebruiken?

‘Dan denk ik eerlijk gezegd aan de politiek van dit moment. Vooral aan de manier waarop er soms beleid wordt gemaakt zonder echt oog te hebben voor menswaardigheid. Juist mensen die al kwetsbaar zijn of weinig hebben, dreigen dan het hardst geraakt te worden. Ik zou wensen dat in dat soort besluiten meer aandacht is voor de menselijke kant en voor wat solidariteit en waardigheid werkelijk betekenen.’

Wat is een wijze levensles die je hebt geleerd?

‘Die komt uit het prentenboek Grote Panda & Kleine Draak van James Norbury. Daarin wordt gevraagd wat belangrijker is: de reis of de bestemming. Het antwoord: het gezelschap. Hoe simpel en misschien zelfs een beetje cliché het ook klinkt, die gedachte geeft me steeds weer richting. Als ik veel druk op mezelf voel om ergens te komen of bepaalde doelen te halen, helpt het me om terug te gaan naar wat er echt toe doet: de mensen om me heen. Zelfs wanneer ik me zorgen maak over de toekomst of over de kant die de wereld opgaat, geeft het besef dat we elkaar hebben me houvast en rust.’

Als er een Humanist van het Jaar-award zou zijn, aan wie zou jij die uitreiken?

‘Die zou ik niet zo snel aan één persoon geven. Natuurlijk zijn er inspirerende figuren, zoals de feministische filosoof, schrijver en activist Angela Davis, die mij enorm inspireren. Tegelijk spreekt mij juist haar idee aan dat we niet alleen individuen centraal moeten stellen, maar vooral de beweging en de gemeenschap daarachter. Daarom zou ik die prijs het liefst geven aan iedereen die in kleine, alledaagse manieren bijdraagt aan menselijkheid en verbondenheid.’

‘Voor mij zit humanisme juist in die kleine dingen: elkaar groeten, vriendelijk zijn, oog hebben voor mensen die vaak worden buitengesloten. Zeker in een tijd waarin de wereld soms verhardt, vind ik dat belangrijk. Ik denk bijvoorbeeld aan mensen in de zorg, schoonmakers, vrijwilligers bij de voedselbank of iemand die op zaterdagochtend de sportkantine draait. Het zijn vaak onzichtbare vormen van zorg en aandacht, maar juist die mensen dragen de samenleving en verdienen wat mij betreft net zo goed een humanistische onderscheiding.’

Wat wil jij de wereld nalaten?

‘Wat ik de wereld wil nalaten, heeft voor mij minder met iets groots of materieels te maken. Ik hoop vooral iets van verbinding door te geven in de manier waarop ik leef en met mensen omga, binnen de kringen waarin ik besta. Veel mensen hebben mij laten zien hoe belangrijk die waarde kan zijn door haar simpelweg voor te leven, en ik zou het mooi vinden als ik daar op mijn beurt ook iets van kan doorgeven. En heel praktisch: het lijkt me ook een mooi idee om na mijn dood weer onderdeel van de aarde te worden, door letterlijk gecomposteerd te worden. Dat kan, tegenwoordig.’

Wanneer heeft het Humanistisch Verbond in het bijzonder iets voor jou betekend?

‘Eerst stond ik eigenlijk best kritisch tegenover humanisme. Ik merkte dat ik moeite had met het verschil tussen de waarden die worden uitgesproken en hoe daar in de praktijk soms mee wordt omgegaan. Dat riep bij mij veel vragen op over wat menswaardigheid werkelijk betekent. Juist daarom besloot ik stage te lopen bij het Humanistisch Verbond. Daar zag ik van dichtbij hoe mensen proberen die ideeën ook echt in praktijk te brengen, door programma’s te ontwikkelen en gesprekken te voeren over wat humanistische waarden vandaag de dag kunnen betekenen.’

Hedwig Wiebes

Freelance journalist