DENISE HARLEMAN (39) is initiatiefnemer van burgerbeweging Collectief Kapitaal.
‘Aan het begin van de coronaperiode in 2020 raakte ik als freelancer in het onderwijs en de cultuursector vanwege de lockdown al mijn klussen kwijt. Ik verloor mijn financiële zekerheid, iets wat me al eerder was overkomen, en werd overspoeld door paniek.
In die tijd hoorde je veel over solidariteit, maar dan ging het alleen over mensen met een kwetsbare gezondheid, nauwelijks over mensen die financieel kopje onder gingen. Ongemakkelijk aan het gesprek was ook dat je solidair móést zijn. Iedere discussie werd afgesloten met: als je niet vóór ons bent, ben je tégen. Dan is solidariteit vooral een oproep tot gehoorzaamheid.
Die twee dingen samen – mijn persoonlijke ervaring en deze analyse – vormden het begin van Collectief Kapitaal. In eerste instantie vroeg ik me af: wat zet solidariteit onder druk? Dat is geld. Daarom begon ik een initiatief vanuit die geldgedachte: honderd mensen wist ik zover te krijgen dat ze acht maanden lang vijftig euro doneerden, zodat we in totaal 40.000 euro hadden om te verdelen onder mensen die op of onder het bestaansminimum leven. De ontvangers van die schenkingen zeiden dat ze superblij waren met het geld, maar dat ze vooral gezien wilden worden als mensen met bestaansrecht. De vraag veran- derde in: hoe ziet een waardig bestaan eruit?
' Denk je dat ongelijkheid in Nederland niet bestaat? Bij ons ontmoet je mensen voor wie dat de realiteit is. Zo kun je van elkaar leren '
Met Collectief Kapitaal proberen we die vraag te beantwoorden. Niet alleen door te analyseren wat er in onze samenleving gebeurt waardoor bepaalde groepen mensen geen waardig bestaan ervaren, maar ook door uit te zoeken hoe het anders zou kunnen.
Dat doen we bijvoorbeeld via onze Reisgezelschappen: lokale groepen met enerzijds mensen die geld hebben ontvangen en anderzijds mensen die via Collectief Kapitaal iets hebben gegeven. Zij trekken vijftien maanden samen op. Je ziet dan dat er over en weer best vooroordelen bestaan over hoe de andere groep eruitziet. Die worden in het contact direct onderuitgehaald: aan de buitenkant blijk je bijvoor- beeld niet te kunnen zien wie tot welke groep behoort. Er zijn mensen die denken dat ongelijkheid in Nederland niet bestaat; bij een Reisgezelschapsgroep ontmoet je mensen voor wie dat de dagelijkse realiteit is. Zo kun je van elkaar leren.
Het zijn intense bijeenkomsten. We willen de bestaande structuren veranderen, zonder daarbij het ongemak uit de weg te gaan.
Ik denk niet dat veel deelnemers in eerste instantie zullen zeggen dat het “gezelligˮ was. Het is echt schudden aan wie je dacht te zijn. Maar soms voel je dat iedereen ondanks het ongemak bereid is om te onderzoeken wat er in hem of haar leeft. Hoe zich dat weerspiegelt in onze wetten en wat daarvoor in de plaats zou kunnen komen, zodat er ruimte ontstaat voor een nieuwe verbeelding op solidariteit en een waardig bestaan. Die bijeenkomsten zijn magisch.
Goed verhaal?
Dit en meer journalistieke verhalen lees je in HUMANIST, het tijdschrift van het Humanistisch Verbond.
Prikkelende interviews, verdiepende essays en verhalen van mensen over menselijkheid – je vindt het in HUMANIST! Drie keer per jaar niet te missen verdieping en verlichting. Leden ontvangen het blad gratis. Voor 6 euro per maand ben je al lid. Doe met ons mee, word lid!
