In de 21ste eeuw heeft het denken over de menselijke geest, in de philosophy of mind, een ontwikkeling doorgemaakt die wordt aangeduid als 4E: Embodied, Embedded, Extended, Enacted. Het menselijk denken is afhankelijk van een lichaam dat beweegt en handelt in een omgeving van werktuigen en andere aanpassingen (materiële cultuur). Het idee dat het menselijk denken zich exclusief afspeelt in de hersenen, en dat neurologisch onderzoek ons steeds meer inzicht in cognitieve processen zal geven, is daarmee verlaten. Menselijke gedachten, gevoelens en bewustzijn kunnen zich niet voordoen in hersenen die in een vat drijven, of doodstil onder een scanner liggen. In deze 4E-theorie spelen de menselijke handen een centrale rol, zowel in evolutionair opzicht, als in de ontwikkeling van individuen. Mensenhanden vormen het aangrijpingspunt tussen hersenen en lijf enerzijds, en werktuigen en hulpmiddelen anderzijds. Op die manier maken handen menselijk denken en bewustzijn mogelijk. Deze 4E-opvatting heeft vérstrekkende gevolgen voor ideeën over onder andere evolutionaire afstamming, onderwijs, nieuwe media, therapieën en wetenschappelijk onderzoek naar cognitie.

Ronald Hünneman

Ronald Hünneman (1961) is filosoof en docent bij de studie Kunst, Cultuur en Media (Faculteit der Letteren) aan de Rijksuniversiteit Groningen en doet onderzoek naar de mogelijkheden van artefacten en media, en dan met name kunstvoorwerpen, om de menselijke cognitie te versterken of uit te breiden. Hij heeft eerder lezingen gehouden voor het Filosofisch Café Hoogeveen in 2009, 2010, 2011, 2013, 2015 en 2018. Meer informatie op www.liaturches.nl.

In verband met de coronamaatregelen mogen er maximaal 30 bezoekers aanwezig zijn. U wordt daarom verzocht zich van tevoren aan te melden. Gelieve ook kennis te nemen van het coronaprotocol op de website van Filosofiecafé Wageningen.