Op 18 mei trokken meer dan honderdduizend mensen een rode lijn door Den Haag. Een protest dat laat zien dat in een democratie burgers niet alleen in het stemhokje hun stem laten klinken, maar dat ook massaal op straat kunnen doen. De Rode Lijn ging daarmee niet alleen over het geweld in Gaza, maar ook over hoe wij democratie en mensenrechten een plaats geven in ons dagelijks handelen.
Laat je stem gelden
Democratie en de rechtsstaat zijn pijlers onder een humanistische samenleving. Maar ze blijven alleen levend als we niet alleen af en toe het stemhokje bezoeken, maar elkaar ook blijven aanspreken op hoe we handelen. Filosoof Hannah Arendt wees ons daar al indringend op. We zijn politieke wezens, en ons handelen is een politieke daad die in de publieke ruimte samen met anderen moet worden verricht, vond zij. Laat dat nou precies zijn wat die honderdduizend op die zondag in mei deden.
Ik sprak een vrouw die door haar zoon was meegenomen naar de demonstratie. Ze was opgetogen, het was de eerste keer dat ze voor zoiets de straat opging. ‘Veel gezelliger dan ik dacht’, zei ze, en ‘helemaal niet agressief.’ Even later liep ik tussen twee jongens in keffiyehs, vroeger bekender als ‘Arafat sjaals’. Ze riepen leuzen en mopperden tussendoor dat deze Rode Lijn goed was, maar wel veel te laat kwam. Ze hadden er talloze demonstraties opzitten, vertelden ze, en al die keren was er nauwelijks aandacht voor.
Ik begreep ze wel. Maar terwijl ik tussen die honderdduizend liep dacht ik: wat ben ik blij met zowel de vrouw die voor het eerst de straat op gaat als met de twee mopperaars. Want hun handelen is gelijk. Ze laten hun stem gelden en vragen erom gehoord te worden.
Te laat komen
Het is nooit te laat om in actie te komen — tenzij we te laat luisteren of te lang wachten met het inzetten van politieke invloed. Dan kan het wél te laat zijn. Vraag maar aan de Palestijnen in Gaza of op de Westbank, die vrijwel zonder uitzondering familie, kinderen, ouders verloren. Met het negeren van deze demonstratie door onze regering wordt die vorm van te laat komen nog eens geïllustreerd. Terwijl onderzoek aantoont dat bijna driekwart van de Nederlanders vindt dat Nederland zich (veel) harder moet uitspreken tegen de genocide en vernietiging van Gaza, komt onze minister-president niet verder dan zijn zorgen uitspreken. Het legt een democratische crisis bloot: het landsbestuur is losgezongen van de dagelijkse werkelijkheid van zijn burgers.
Manifest van democratie
De Rode Lijn in Den Haag was een oproep om de democratie te versterken (‘luister naar ons!’) en een schreeuw om elkaar verantwoordelijk te houden voor de waarden die in onze Grondwet zijn verankerd en onze identiteit kenmerken. Elementaire mensenrechten, vrijheid van angst en vrijheid van gebrek. Het was een signaal aan degenen aan wie we de macht hebben toevertrouwd. En een oproep aan onszelf om ons te laten horen. Want wij allemaal, politici én burgers, kunnen en moeten handelen binnen de kaders die we daarvoor hebben. Burgers om zich te laten horen. Politici om daar gehoor aan te geven.
Dit gaat niet alleen over Gaza. Het gaat over wie wij willen zijn als samenleving en over hoe we de rechtsstaat en democratie beschermen in tijden van morele crisis. Het protest was een oproep aan politici om hun invloed te gebruiken voor rechtvaardigheid, en aan burgers om hun stem niet uit te besteden aan de politiek. Het was zowel een schreeuw om vrede als een manifest van democratie, die dag in Den Haag.
Dicht bij jezelf, dicht bij de ander
Het Humanistisch Verbond zet zich vaker in voor een menswaardige samenleving. Zo maakten we ons sterk voor de vrijheid van levensovertuiging, pleitten we voor uitbreiding van de euthanasiewet en realiseerden we bufferzones bij abortusklinieken. Lees hier meer over onze successen.
Met 19.000 leden bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn én we naar elkaar omkijken. We zijn een beweging van denkers en doeners die elkaar inspireren en uitdagen. Kom dicht bij jezelf en bij de ander, elke dag opnieuw.
Ben je nog geen lid?
Word deel van onze beweging!
