In hoeverre is er werkelijk sprake van een kloof tussen jong en oud, of spreken we simpelweg een andere taal? Pien Geeve (27) is geestelijk verzorger, activist en bedenker van het gespreksspel Overbruggen van het Humanistisch Verbond. Pien gaat in gesprek met sociaal psycholoog, dr. in Generatiediversiteit in organisaties Aart Bontekoning (76): ‘Als generaties goed samenwerken, stroomt de energie.’
Sla de brug tussen generaties
OverBruggen is hét gespreksspel dat generaties dichter bij elkaar brengt. De persoonlijke ervaringen staan centraal, geen labels als ‘Babyboomer’ of ‘Gen Z’. Zo ontstaan gesprekken die verrassen, verdiepen en echt verbinden – een brug tussen werelden die soms gescheiden lijken.
‘Volgens mij beginnen we vaak op de verkeerde plek’, zegt Pien. ‘We doen alsof er een enorme kloof is tussen generaties. Maar als je echt met elkaar praat, valt dat eigenlijk best mee.’
Aart glimlacht. ‘Ja, dat beeld wordt flink uitvergroot. In de media lijkt het alsof jongeren en ouderen lijnrecht tegenover elkaar staan. Maar in de praktijk willen mensen juist met elkaar samenwerken.’
‘Alleen,’ vult Pien aan, ‘we komen elkaar minder tegen. Buiten werk en familie leef ik best wel in een bubbel met mensen van mijn eigen leeftijd. Dat maakt het lastiger om elkaar echt te begrijpen.’
Aart knikt. ‘En dan ga je elkaar invullen. Jongeren zouden lui zijn, ouderen star. Terwijl dat meestal niet klopt en de belangrijkste vraag is hoe we elkaar kunnen versterken.’
' Jongeren zouden 'te gevoelig' zijn. Dat hoor ik soms. '
‘Of dat jongeren ’te gevoelig’ zijn’, zegt Pien. ‘Dat hoor ik soms. We zitten vast in labels.’
Aart: ‘Onzin, ze zijn alleen gewend meer over hun gevoel te praten en zijn sneller in het benoemen wat niet deugt. Dat hebben ze van hun ouders geleerd.’
Hij leunt iets naar voren. ‘Wat ik zie in organisaties, is dat nieuwe generaties vernieuwing brengen. Ze stellen vragen bij dingen die al jaren ‘zo gaan’. Oudere generaties hebben ervaring. Een frisse blik en ervaring – die combinatie is enorm krachtig, maar alleen als je ervoor openstaat.’
‘En als je dat niet doet?’ vraagt Pien.
‘Dan ontstaat er een kloof’, zegt Aart. ‘Niet omdat generaties zo verschillend zijn, maar omdat ze elkaar niet meer bereiken.’
Pien denkt even na. ‘Ik denk ook dat we soms de taal missen om het goed te bespreken. Je schiet snel in ‘jullie zijn zo’ of ‘wij zijn zo’. Terwijl het vaak gaat over onderliggende dingen. Zoals hoe je naar werk kijkt, of naar zekerheid, of naar de toekomst.’
' Zodra je in oordelen blijft hangen, stopt het gesprek. '
‘Ja’, zegt Aart. ‘En zodra je in die oordelen blijft hangen, stopt het gesprek.’
‘Daarom heb ik dat spel ontwikkeld,’ zegt Pien. ‘Omdat ik merkte dat gesprekken vaak vastlopen in meningen. Het spel helpt mensen om vanuit persoonlijke ervaringen te praten. Dat maakt het meteen anders.’
‘Hoe bedoel je?’ vraagt Aart.
‘Nou, in plaats van: ‘jongeren zijn dit’ of ‘ouderen zijn dat’, vraag je bijvoorbeeld: wanneer voelde jij je voor het laatst onzeker over je toekomst? Dan krijg je een heel ander gesprek. Veel eerlijker.’
Aart knikt. ‘En dan ontdek je dat je dichter bij elkaar zit dan je dacht.’
‘Precies. Je raakt nog steeds die grotere thema’s, zoals klimaat of werkdruk, maar via jezelf.’
‘Wat mij altijd opvalt,’ zegt Aart dan, ‘is dat mensen eigenlijk helemaal niet alleen met hun eigen generatie willen zijn. Als ik dat vraag in workshops, kiest bijna iedereen voor een mix van generaties.’
‘Dat is eigenlijk best hoopvol’, zegt Pien.
‘Ja’, zegt Aart. ‘De behoefte is er al. We moeten alleen nog leren hoe we die beter invullen.’
‘En dat begint met openstellen’, zegt Pien. ‘Nieuwsgierig zijn naar iemand anders, zonder meteen te denken dat je het beter weet.’
‘Dat is moeilijker dan het klinkt,’ zegt Aart lachend. ‘Maar wel essentieel.’
Pien knikt. ‘Ik merk ook dat ik zelf soms in die reflex schiet. Dat ik denk: ‘oh, dat is typisch een oudere generatie’. Terwijl dat net zo goed een aanname is.’
‘Dat hebben we allemaal’, zegt Aart. ‘Maar het mooie is: je kan het doorbreken. Gewoon door vragen te stellen.’
‘En door te luisteren’, voegt Pien toe.
‘Echt luisteren’, benadrukt Aart.
Ze lachen.
‘Als het lukt,’ zegt Aart, ‘dan verandert de sfeer meteen. In organisaties zie je dat heel duidelijk. Als generaties goed samenwerken, stroomt de energie. Mensen worden creatiever, oplossingen worden beter.’
‘Dat herken ik wel,’ zegt Pien. ‘Je krijgt gewoon meer perspectieven. Dat maakt alles rijker.’
‘En levendiger’, zegt Aart.
‘Ja,’ zegt Pien. ‘In plaats van dat iedereen in zijn eigen hoek blijft.’
' Weet je wat ik mooi zou vinden? Een samenleving waarin verschillen niet meteen als een probleem worden gezien. '
Pien denkt even na. ‘Maar ik maak me soms wel zorgen over hoe gepolariseerd het gesprek is geworden. Niet alleen tussen generaties, maar breder. Waar ik me vooral zorgen over maak is het alsmaar groeiende fascisme in de Nederlandse samenleving en politiek (en in de wereld).’
‘Dat begrijp ik’, zegt Aart. ‘Maar juist daarom is dit zo belangrijk. Als je leert omgaan met verschillen op kleine schaal – in gesprekken, in teams – dan werkt dat door.’
‘Dus het begint klein’, zegt Pien.
‘Altijd’, zegt Aart. ‘Een simpel gesprek kan al het verschil maken.’
Pien: ‘Weet je wat ik mooi zou vinden? Een samenleving waarin verschillen niet meteen als probleem worden gezien. Maar als iets waar je iets van kan leren.’
‘Dat is precies waar het naartoe kan’, zegt Aart. ‘Als we het goed doen.’
‘En wat is dan iets wat iemand vandaag al kan doen?’ vraagt Pien.
Aart hoeft niet lang na te denken. ‘Stap op iemand af van een andere generatie. Stel een vraag. En wees echt geïnteresseerd in het antwoord.’
Pien: ‘Ja. En misschien ook: wees bereid om verrast te worden.’
‘Dat gebeurt vaker dan je denkt’, zegt Aart. ‘Misschien is er geen kloof.
Misschien hebben we alleen wat meer persoonlijk contact nodig.’
' Eigenlijk vind ik alle generaties leuk. Juist omdat ze verschillen. '
‘Heb jij eigenlijk een favoriete generatie?’ vraagt Aart ineens.
Pien denkt even na. ‘Dan zeg ik toch de boomers. Of in ieder geval het stereotype daarvan. Juist omdat ik me er soms aan kan ergeren. Dat directe, dat ruimte innemen… Maar dat raakt ook iets bij mij. Dat ik denk: misschien zou ik dat zelf ook wel wat meer willen.’
Aart: ‘Mooi, wat schuurt, leert. Ik heb dat met de jongste generatie’, zegt Aart. ‘Gen Z zie ik niet als zwakker of gevoeliger, maar juist als eerlijker, alerter en vernieuwender, een generatie die dingen sneller bespreekbaar maakt en daarmee verandering op gang brengt. Ik laat me graag verfrissen.’
Hij glimlacht. ‘Maar eigenlijk vind ik alle generaties leuk. Juist omdat ze verschillen. Dat is geen kloof maar een kracht. Pas wanneer je in de kloof stapt en contact maakt kan je ontdekken hoe je elkaar dankzij die verschillen kan versterken. Dat levert sociale vooruitgang op.’
Luister. Deel. Overbrug.
OverBruggen is meer dan een spel – het is een uitnodiging. Een uitnodiging om voorbij de hokjes te kijken én te ontdekken wat mensen écht beweegt. Want achter elk label zit een mens met verhalen, dromen en ervaringen die het delen waard zijn.
Al 80 jaar dichtbij
Het Humanistisch Verbond brengt verschillende generaties samen. We zijn al tachtig jaar een beweging van denkers en doeners – van jong tot oud – die elkaar inspireren en uitdagen. Samen bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn én we naar elkaar omkijken.
