Voltooid leven

4 februari

Vandaag start de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) de campagne 'Voltooid leven'. De campagne krijgt veel media-aandacht en wordt gesteund door andere maatschappelijke organisaties waaronder het Humanistisch Verbond. Het is een herstart van een discussie die Huib Drion in 1991 begon met een pleidooi om oude mensen die hun leven voltooid vinden een middel ter beschikking te stellen om er op een zelfgekozen moment een einde aan te maken. En dit recht moet ook gelden wanneer er geen medische aanleiding is voor ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Het HV steunt de campagne omdat hier het zelfbeschikkingsrecht centraal staat. Het moet mogelijk zijn op verzoek van de oudere zelf hulp te verlenen bij zelfdoding zonder daarvoor strafrechtelijk vervolgd te worden.

Hoewel een meerderheid van de Nederlandse bevolking dit standpunt deelt (tijdens de campagne worden recente onderzoeksresultaten bekendgemaakt) maakt het op sommigen een erg gretige indruk. Men vraagt zich wel af of de NVVE en het HV het zouden toejuichen als veel mensen van dit recht gebruik zouden gaan maken. Zouden we mensen die hun leven voltooid achten en die niet spoedig een natuurlijke dood zullen sterven, juist niet op andere gedachten moeten brengen? Bijvoorbeeld door hen meer aandacht en zorg te geven. Hechten humanisten wel voldoende aan het leven? Dergelijke vragen worden niet alleen door dogmatische tegenstanders van zelfdoding gesteld, maar ook door meer verlichte burgers. In discussies, maar ook in persoonlijke gesprekken, volg ik altijd de volgende redenering.

Laat er geen misverstand ontstaan: humanisten hechten bij uitstek aan dit aardse leven. Juist omdat wij ervan uitgaan dat we het met dit ene leven moeten doen, willen we alles eruit halen wat erin zit. Wij willen voorkomen dat mensen voortijdig en lichtvaardig het eigen leven beëindigen. Ouderdom is bovendien een fase in het leven die erbij hoort. Het biedt de mogelijkheid om het leven persoonlijk maar ook sociaal geleidelijk af te ronden. En dat kan lang duren, soms op een zeer waardevolle manier, zoals gisteravond bij Human te zien was in de film over Leo en Tineke Vroman. Met lichamelijke beperkingen, maar geestelijk onverminderd scherp leven zij gelukkig samen tot ver in de negentig. Hoe meer gelukkige en zinvolle levensjaren van ouderen hoe beter!

Als je ouder wordt zal je lichamelijke vitaliteit afnemen en soms lijdt ook je brein aan slijtage. Er kan dus een moment komen waarop je het verder leven eerder een last dan een lust is. Waarop de volgende dag, het volgende jaar per saldo de kwaliteit van je hele leven omlaag haalt. Als humanisten pleiten we voor het beoefenen van levenskunst. Echte levenskunstenaars geven het leven dan ook niet snel op, maar juist zij herkennen de grenzen van de mogelijkheden het best. Het leven kan als kunstwerk ook een keer gewoon voltooid zijn. Of dat moment komt en wanneer bepaal je zelf, niet de medemensen om je heen.

Het beoefenen van levenskunst en het helpen van anderen daarbij is Plan A. Dat komt altijd eerst. Maar laat of vroeg kan het moment komen waarop het leven geleefd is. En dan doet de principiële vraag zich voor of het moreel en formeel geoorloofd is het eigen leven te beëindigen en daarbij de niet bestrafbare hulp van anderen in te roepen. Mag er dan een Plan B zijn? Of blijven we dat feitelijk en juridisch zo moeilijk mogelijk maken? Ik kies voor zelfbeschikking, waarbij ik weet dat die vrijheid grote persoonlijke en maatschappelijke verantwoordelijkheden met zich meebrengt.
Daarover gaat de campagne van de NVVE, waarin op allerlei manieren ook de dilemma's en de persoonlijke levensvragen aan de orde komen. Gemakkelijk is het niet en gretig zijn we al helemaal niet. Maar een land dat zijn burgers serieus neemt, biedt ruimte voor zelfbeschikking.
Daarom steunen wij de campagne.

Rein Zunderdorp   

Meer kijken, luisteren en lezen

De oudere bijdragen van dit weblog zijn te vinden in het archief van het weblog. Meer weten over Rein Zunderdorp? Lees op deze website alles over zijn functie als voorzitter van het Humanistisch Verbond