Een waardevol maar voltooid leven

20 mei 2010

Legalisering van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dat is het doel van het burgerinitiatief 'Uit Vrije Wil'. Om dit doel te bereiken verzamelde de initiatiefgroep 116.871 handtekeningen. Gister werden ze aangeboden aan Johan Remkes, de voorzitter van Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven in Den Haag. Het HV heeft het initiatief vanaf het begin gesteund, onder meer door filmpjes te produceren van bekende Nederlanders.

Op maandag 17 mei nam ik namens het HV deel aan een Invitational Conference in Den Haag over Voltooid Leven. De conferentie werd georganiseerd door onze samenwerkingspartner de Nederlandse Vereniging Voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE). Politici, zorgverleners, onderzoekers en belangengroepen gingen in debat over legalisering van stervenshulp.

Verschillende belangenorganisaties spraken voorafgaand aan het debat een statement uit.
Onze punten heb ik als volgt naar voren gebracht.

1. Het leven: Humanisten hechten sterk aan het leven voor de dood. Mensen streven naar aan gelukkig en lang leven. Wij pleiten voor forse investeringen in aandacht en zorg voor mensen die dat nodig hebben, zeker ook in de palliatieve fase. Juist om de menselijke waardigheid te garanderen.

2. Zelfbeschikking
Bij de discussie over hulp bij zelfdoding moet in eerst twee vragen beantwoord worden. De eerste vraag is: Kiest u uiteindelijk voor zelfbeschikking of voor beslissing door de staat, de kerk en/of een monopolistische beroepsgroep? Als die vraag beantwoord is, komt de vraag welke overwegingen en
zorgvuldigheidseisen dan aan de orde zijn. NB: Als je niet kiest voor zelfbeschikking frustreer dan de discussie niet met uw gelegenheidsargumentatie over palliatieve zorg en zorgvuldigheid, hoe goed bedoeld ook.

3. Wat zeggen de politieke partijen in hun verkiezingsprogramma's? Zij beantwoorden de kernvraag, voor of tegen zelfbeschikking, zeer verschillend.

• a. voor zelfbeschikking kiezen: VVD, PvdA, D66, GroenLinks, Partij
  voor de Dieren
• b. tegen zelfbeschikking kiezen: Christen Unie en Staatkundig
  Gereformeerde Partij: zij verklaren de eigen dogma's algemeen
  verbindend, via wetgeving voor alle burgers!
• c. CDA en SP ontwijken de keuze met open deuren over betere zorg, de
  andere partijen spreken zich niet uit
  Minister Klink verwijst alleen naar bestaande wetgeving en is blijkbaar
  uitgeregeerd

4. Medische stand, andere hulpverleners en de mensen zelf. De rolverdeling moet bepaald worden. De medische wereld is verdeeld:

• a. De Cie Dijkhuis gaf in 2004 verstandig advies voor verdere discussie
• b. De recente reactie van de KNMG op het initiatief Uit Vrije Wil was een botte afwijzing die de klok 10 jaar terugdraait. Het is een terugval die de medici buiten de werkelijkheid en wellicht buiten spel zet. De wetgever moet daarom het monopolie op de verstrekking van middelen doorbreken en moet tevens de strafbaarstelling van zorgvuldige hulp bij zelfdoding, ook door niet medici, beëindigen

Zoals verwacht tekende zich in het debat een scheiding af tussen de christelijke en andere partijen. Het CDA is samen met de ChristenUnie tegenstander van het Burgerinitiatief. CDA-kamerlid Hein Pieper wil de discussie voeren vanuit zingeving en niet vanuit de doodswens. 'Roepen we elkaar nog tot een zinvol bestaan? Die taak vervullen we slecht. In dit soort situaties moet je mensen niet in de steek laten, maar juist nabijheid bieden en laten zien: jij bent de moeite waard.'

In een opiniestuk ‘Elk leven is waardevol’ op de site van De Volkskrant constateren Rienk van Splunder, Hein Pieper en Esmé Wiegman-van Meppelen Scheppink terecht dat de vraag naar voltooid leven allereerst een levensvraag is. Dat kan ik van harte onderschrijven en het is goed om bij deze levensvraag stil te staan (zie o.a. punt 1 hierboven). 

In de discussie over voltooid leven wordt echter herhaaldelijk de fout gemaakt aandacht voor goede zorg te zien als alternatief voor aandacht voor voltooid leven. Natuurlijk moet de discussie gevoerd worden over hoe wij omgaan met het steeds ouder worden en over hoe je goed oud kunt worden. En natuurlijk mag geen oudere het gevoel krijgen dat ze er niet meer toe doen en als de dood zijn alleen nog als een last ervaren te worden.

Dat ontslaat ons niet van de maatschappelijke verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat als er een weloverwogen stervenswens ligt, een waardig sterven mogelijk te maken. Er zijn ouderen die het leven voltooid achten, zonder dat er sprake is van onderliggende problematiek. Wij gaan ervan uit dat mensen zelf in staat zijn daar uiteindelijk een oordeel over te vellen. Juist om te voorkomen dat de dood een ‘eenzame formaliteit’ wordt moeten we ouderen niet in de kou laten staan. Noch in de laatste fase van hun leven, noch in hun vraag om een zachte dood. Lees verder onze reactie op de site van De Volkskrant   

Lees ook het verslag van de conferentie
En het verslag van het aanbieden van de handtekeningen

Rein Zunderdorp   

Meer kijken, luisteren en lezen

De oudere bijdragen van dit weblog zijn te vinden in het archief van het weblog. Meer weten over Rein Zunderdorp? Lees op deze website alles over zijn functie als voorzitter van het Humanistisch Verbond