Europa en de humanistische lobby

8 juni 2009

De meest uitgesproken pro-Europa campagne was die van D66. De partij wist veel kiezers te overtuigen.Toch sprak lijsttrekker Sophie in t Veld zorgelijke woorden over de samenstelling van het nieuwe parlement toen de einduitslag bekend werd zondagavond. De in de afgelopen jaren vaak gevormde centrumlinkse meerderheid voor emancipatoire thema's is door het grote verlies van de sociaaldemocraten en het beperkte verlies van de liberalen ineens veel minder vanzelfsprekend, stelde zij vast. Er zal vaak geshopt moeten worden bij de kleinere groeperingen en de losse vertegenwoordigers.

De Nederlandse verkiezingsuitslag blijkt namelijk niet uniek te zijn. De trends van verlies van sociaaldemocraten (ondanks het falen van het kapitalistische financiële systeem), de stabilisatie van christendemocraten (inclusief conservatieven en schuinsmarcheerders als Berlusconi), de opleving van de groene partijen en de groei van rechts-radicaal, zien we overal in heel Europa.
De christendemocratische en conservatieve EVP is relatief een nog grotere machtsfactor geworden en dat is voor Europese belangstelling voor humanistische thema's inderdaad geen vooruitgang.

Het optreden en de groei van de PVV schept ook een onduidelijke situatie. Aan de ene kant krijgt deze partij veel steun voor rigoureuze standpunten waarin verworvenheden van de moderne Nederlandse samenleving worden verdedigd tegen "gevaarlijke", respectievelijk "achterlijke" buitenlandse bedreigingen (de islam en immigranten), aan de andere kant worden daarbij traditionele Nederlandse waarden als tolerantie, openheid en internationale oriëntatie juist verlaten. Het in de ban doen van een hele godsdienst, in plaats van de onaanvaardbare uitwassen daarvan, brengt ook de aangetoonde geleidelijke individualisering en verwesterlijking van de geïmmigreerde moslims in gevaar. Het vastpinnen van moslims op een 'vreselijke' islam brengt ons strategisch alleen maar verder van huis. Het is zelfs krijgskundig een domme aanpak.

De winst van Geert Wilders kan toegeschreven worden aan een combinatie van een algemeen ongenoegen bij bepaalde bevolkingsgroepen (de leefstijlgroep buitenstaanders volgens bureau MotivAction) ten opzichte van de gevestigde politiek, een aantal inhoudelijk extreme standpunten (maatregelen tegen immigranten inclusief lijfstraffen, die in een rechtsstaat niet mogelijk en wenselijk zijn) en het eerder en veel duidelijker dan andere partijen formuleren van inmiddels gangbare meningen. De andere politieke partijen, maar ook maatschappelijke organisaties, kunnen op alle drie punten effectiever reageren.

• Het eerste punt betreft vooral de stijl van het politieke en bestuurlijke establishment: waarom komt men bij een deel van de bevolking over als arrogant en incompetent? Kijk eens in de spiegel.
• Het tweede punt betreft sommige inhoudelijk extreme en in de rechtsstaat onhoudbare discriminerende standpunten. Deze zouden veel directer en krachtiger en vooral inhoudelijker moeten worden bestreden en zeker niet moeten worden genegeerd.
• Het derde punt betreft koerswijzigingen die voor burgers eerder zichtbaar zijn dan dat ze publiekelijk erkend worden door de verantwoordelijke beleidsmakers.
  Een voorbeeld is in de recente campagne de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Die toetreding is door de afwijzende opstelling van Duitsland en Frankrijk al geen reële optie meer. De opstelling van Turkije bij de benoemingsprocedure van de Deense premier Rasmussen tot Secretaris-generaal van de NAVO (hij had moeten optreden tegen de cartoons) doet ook meer progressieve partijen en burgers afhaken. Wilders wijst toetreding radicaal af, andere partijen maken daartoe een omzichtige diplomatieke draai via de voorwaarden.

In een tijd dat kiezers zich niet meer emotioneel aan een partij gebonden voelen en toch invloed willen uitoefenen, doen ze dat door hun stem 'te verzwaren' en extremer te stemmen. Ze willen daarmee een signaal afgeven. Zo worden verkiezingen steeds meer referenda over het min of meer toevallige onderwerp dat aan de orde is. Middenpartijen zouden er wel eens belang bij kunnen krijgen toch maar referenda toe te staan, zodat de kiezer zijn behoefte aan directe beïnvloeding zo kan uitleven en bij de verkiezing zelf weer het 'totaalverhaal' kan afwegen.

Voor humanistische organisaties is het zaak noch nationaal, noch in Europees verband te veel te vertrouwen op de parlementaire initiatieven. Wij zullen met zusterorganisaties en andere geestverwanten het maatschappelijk draagvlak voor onze standpunten onder de burgers rechtstreeks moeten vergroten. Politieke partijen volgen dan wel, zij geven allang geen leiding meer.

Rein Zunderdorp

Meer kijken, luisteren en lezen

De oudere bijdragen van dit weblog zijn te vinden in het archief van het weblog. Meer weten over Rein Zunderdorp? Lees op deze website alles over zijn functie als voorzitter van het Humanistisch Verbond.

Gepubliceerd: 08-06-2009