Weblog van Rein Zunderdorp: De Zaak Terpstra vs. Wilders

5 december 2007

De afgelopen week zette de discussie over de islam zich onverminderd voort. Wilders wil met een film laten zien hoe gewelddadig de koran is en Terpstra riep christenen en humanisten op zich aaneen te sluiten in een tegenbeweging.

De vraag of de koran een leidraad van geweld is kan en mag in een open samenleving gewoon gesteld worden. Degene die deze vraag met ja beantwoordt, moet zijn claim bewijzen. Dat vraagt een nauwgezette inhoudsanalyse maar dat is niet onmogelijk. Als van films het pornografische of het gewelddadige gehalte vast te stellen is en daar zelfs pictogrammen voor bestaan, kan dat ook voor een boek als de koran. Of een film het beste medium is om de vermeende leidraad van geweld aan de orde te stellen en te beantwoorden is de vraag. We wachten Wilders filmische talenten af.

De reacties op de plannen van Wilders (van het kabinet, van Terpstra c.s.) verwijzen allemaal naar het potentiële gevaar van geweld aan islamitische zijde. Men vreest de herhaling van de Deense cartoonrellen, de moord op Van Gogh en islamitisch geweld die overeenkomt met dat in de Parijse ‘banlieus’. Om maar te zwijgen van het laatste nieuws op dit vlak: het al dan niet tentoonstellen van de foto’s van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera, zelfislamisering zal arabist prof. Hans Jansen zeggen.

Men probeert de claims van Wilders dat de islam een gewelddadige religie is uit het publieke debat te krijgen door te verwijzen naar het islamitisch geweld die deze oproepen. Precies wat ik betoog, zal Wilders zeggen.
Wij van het HV wijzen geweldsargumenten af en keren ons tegen iedere intimidatie. In een open samenleving kunnen ook de Wildersen hun gang gaan en zouden kunstuitingen, foto’s en films, vrijelijk getoond moeten kunnen worden, zonder angst voor gewelddadige repercussies van welke kant ook.

Terpstra beroept zich op ‘redelijkheid’. Wie fulmineert tegen de islam is niet alleen islamofoob en racistisch maar behoort ook niet meer tot de redelijke mensen. Het gaat niet meer om de dominantie van rationaliteit, argumentaties en bewijslast maar steeds meer om het ontzien van religies. Wie nu nog religiekritiek durft te beoefenen is een verwilderd en onredelijk mens. Dit lijkt ons een verkeerde reactie op ervaren onredelijkheid. Het is beter het debat inhoudelijk aan te gaan.

Respect voor religies verwordt steeds meer tot een claim op immuniteit. De woorden van koran, tora of bijbel dient men met respect te bejegenen omdat zij heilig zijn. In een open samenleving zijn er geen heiligen en ook geen heilige woorden die buiten het debat geplaatst kunnen worden. Elke claim kan door iedereen aan een kritische inspectie onderworpen worden.

Wie de open samenleving nastreeft, doet er vervolgens goed aan de rationele principes trouw te blijven. Wie het debat wil moet het ook werkelijk aangaan. Dat geldt voor de beweging (weer één) van Doekle Terpstra, maar ook voor Geert Wilders. Hem kan immers worden verweten dat hij wel regelmatig vergaande en generaliserende stellingen verkondigt (ik spreek altijd over moslims, nooit over individuen), maar het debat daarover vervolgens stelselmatig uit de weg gaat. Een uitnodiging van de Nederlandse Moslimraad tot een mediadebat over de koran wees hij hooghartig van de hand (zie mijn weblog van 13 augustus hieronder).
En ook nu stelt hij in een interview met de NRC (op 3 december) het debat alleen te willen voeren waar het volgens hem thuishoort: in het parlement. En daar komt dat er vervolgens ook nauwelijks van. De aangekondigde film zal ook vast niet (alleen) in de Tweede Kamer worden vertoond. Het wordt tijd dat de heer Wilders zich niet langer beperkt tot het toeteren van zijn boodschap vanaf zijn eigen minaret, maar het maatschappelijk debat eindelijk aandurft. Politiek is niet voor bange mensen.

Rein Zunderdorp