Jacques Sens: De Dood Als Erfenis

'Schaker en straatvechter' noemt beeldend kunstenaar Jacques Sens (1946) zichzelf. In zijn werk vind je beide typeringen terug in beelden vol symboliek. Beelden die weloverwogen worden geconcipieerd en heel nauwkeurig uitgevoerd, of in emotionele explosies van verf op papier of doek terechtkomen.

Jacques Sens is nú beeldend kunstenaar; machinist bij de Nederlandse Spoorwegen wás hij, tot een reeks tragische suïcidegevallen waarvan hij ongewild getuige was in 1985 een einde aan die loopbaan maakten. De zoektochten naar andere functies binnen de NS en later daarbuiten liepen alle stuk. Op allerlei manieren probeerde hij zich manmoedig staande te houden tot hij jaren later in zo'n ernstige psychose raakte, dat opname in de gesloten psychiatrische afdeling van het Dijkzigtziekenhuis noodzaak werd. Veel therapieën, waaronder creatieve therapie, volgden.

Krachtig pleidooi

Gaandeweg lukte het hem om uitdrukking te geven aan zijn gevoelens en het trauma om te zetten in krachtige beeldtaal. In eigen beheer verschijnt in 2008 zijn boek De Dood Als Erfenis bij uitgeverij FortMedia in Vlaardingen. Het is een macaber verslag van wat de treinmachinist voor zijn ogen zag gebeuren en een minutieus verslag van wat hij als patiënt leidend aan een posttraumatisch stresssyndroom in de kliniek meemaakte, maar ook een prachtig vormgegeven boek met veel afbeeldingen van het realistische en expressionistische werk dat hij maakt, waarbij onontkoombaar het thema Leven en Dood overheerst. In zijn boek vertelt de auteur wat 'de impact kan zijn in de zin van menselijkheid en verwerking'. ('Voor mij waren het sporen die, diep gegroefd, mijn verdere bestaan zouden worden') en uit hij de wens uit dat het boek mensen die rondlopen met zelfmoordplannen ervan zal weerhouden dit op het spoor te doen. Het boek is een krachtig pleidooi, zijn beeldend werk evenzeer.

Een zichtbare wending naar een beter bestaan

Wat voor iemand zou ik aantreffen? Een opgewekte, energieke en werklustige man opende de deur naar ruimtes vol schilderijen en beelden en een stroom van woorden golfde over me heen. Een man met een missie, want hij wil dat er meer begrip komt voor mensen die ongewild maatschappelijk ontsporen door de wanhoopsdaad van anderen. Tot mijn verrassing is in zijn nieuwste schilderij de herinnering aan waar hij als machinist ooggetuige van moest zijn geweken. Een wending naar een beter bestaan is zichtbaar en past bij de man die ik zie.

Hij zorgde er zelf voor dat 'De Dood Als Erfenis' een plaats heeft gevonden in ruim veertig bibliotheken. Zijn werk werd in Halle (België) getoond in een tentoonstelling met zelfdoding als thema. TV Rijnmond besteedde aandacht aan hem, het Museum Vlaardingen en het Streekmuseum Jan Anderson in diezelfde plaats hebben werk van hem, het Instituut Collectie Nederland neemt het archief rond De Dood Als Erfenis op. En de Fontys Hogeschool Eindhoven heeft een bronzen beeld van hem. In september zal hij met nieuw werk exposeren in de showroom van Audi in De Lier, maar vooral wil hij, dat op plekken waar het zinvol is, zijn beeldtaal zichtbaar wordt. Jacques Sens heeft veel te vertellen in zijn taal die beeld geworden is.

Annette Brattinga