'ik ben erg gelukkig als ik iets creëer' : interview  Frank meester

Hoe worden humanisten gelukkig en wijs? En op welke manier kan het humanisme helpen dat te bereiken? We vragen dat in de interviewserie 'Geluk en Wijsheid' aan humanisten en bekende Nederlanders die het humanisme een warm hart toedragen. Vandaag is dat de filosoof, muzikant en publicist Frank Meester van het bekende schrijversduo de Gebroeders Meester. Wijsheid is volgens Meester onder meer het vermogen uit jezelf te stappen.
Intens gelukkig wordt Frank als hij iets creëert en dat aan mensen kan laten zien of horen.  

Wat betekent het humanisme voor je?

Dat vind ik moeilijk te beantwoorden, doordat de vraag me opzadelt met een dilemma. Het humanisme is een tegenbeweging. Het zet zich als levensbeschouwing af tegen religies. Dat vind ik goed, maar het roept ook direct weerstand op, omdat ik niet graag bij een beweging wil horen. Het humanisme mag zich dan verzetten tegen dogma´s, door groepsvorming ontstaan altijd nieuwe dogma´s, dat is bijna onvermijdelijk. Aan de andere kant, als eenling bereik je minder dan als groep. Dat besef ik heel goed. En misschien moet ik die overdreven angst om me aan een groep te verbinden eens overboord zetten.
Dus ik overweeg lid te worden van het Humanistisch Verbond; maar blijf ook twijfelen.

Hoe heb je het humanisme geïntegreerd in leven?

Ik zie de regie hebben over je eigen leven als een belangrijke humanistische waarde. In elke maatschappij zijn er dwingende verhalen. Verhalen over wat goed en slecht is, en waarover een maatschappelijke consensus bestaat. Zo is het verleidelijk altijd te kiezen voor financiële zekerheid. Als je probeert de regie over je eigen leven te hebben, is het belangrijk je bewust te zijn van die verhalen, zodat je kunt proberen je eigen lijn te trekken. Dat probeer ik te doen, hoewel ik weet dat het bijna onmogelijk is. Ik wil daarin graag een voorbeeld voor anderen zijn, maar ik probeer ook de voorbeelden van anderen die me aanspreken te volgen. Soms heb ik de kracht om niet voor financiële zekerheid te kiezen doordat ik aansprekende voorbeelden van anderen zie.
De regie over je leven hebben, betekent overigens niet: altijd doen wat je wilt. Dat is een groot misverstand, waardoor veel mensen een ontzettende puinhoop van hun leven hebben gemaakt.
Het is de kunst is om dingen die je overkomen te integreren in je leven.Ik werd bijvoorbeeld toen ik 24 was vader, terwijl dat niet gepland was. Toch hebben mijn vrouw en ik een manier gevonden dit in onze levens te integreren. Het gaat er natuurlijk om de dingen die je overkomen te accepteren en op te nemen in een zinvol verhaal. 

Wat betekent geluk voor je?

Op de middelbare school was Lucky Luke een groot voorbeeld voor me. Ik vond het geweldig hoe hij een lucifer afstreek onder zijn laars. In zijn tijd waren er nog geen veiligheidslucifers, hij kon zijn lucifer langs elk ruw oppervlak afstrijken. Ik kon dat niet. Toen heb ik een stukje van een luciferdoosje onder mijn laars geplakt en zo kon ik ook een lucifer onder mijn laars aansteken.
Zo'n plannetje, maar ook de uitvoering ervan, maakte mij intens gelukkig. Geluk is zelf zin geven aan je leven. In de kindertijd is zin min of meer alles vanzelfsprekend. Als kind vond ik de wereld magisch. Ik geloofde dat er iets wezenlijks in de dingen om ons heen verborgen zat en dat dat misschien wel iets te maken had met het idee van God. In die betekenisvolle magische wereld lag ook een belofte besloten voor de toekomst. Dan word je puber en besluit je dat God niet bestaat. Weg magische belofte. Dat maakte en maakt mij nog steeds wel eens melancholisch.
Maar ik heb ook ontdekt dat ik erg gelukkig kan worden als ik iets creëer en dat aan mensen kan laten zien of horen. Het geeft mijn leven zin als ik doelen stel, die vervolgens uitvoer en me zo verbind met de wereld om me heen. Zo vertel ik verhalen waarin mensen en dingen een waarde voor me krijgen. Daarmee hecht ik me aan het leven en dat maakt me gelukkig. Ik zie dus niet zo veel in het boeddhisme, want dat streeft juist naar onthechting.  

Leg dat eens uit?

Het is wel goed om soms afstand te nemen, zodat je vervolgens extra helder voor ogen krijgt waaraan je je wilt hechten. Welke doelen wil je verwezenlijken? Welk verhaal wil je over jezelf vertellen? Waarschijnlijk een mooi verhaal. Je zou kunnen zeggen dat het een ijdel streven is.
Ik zie ijdelheid dan ook als een deugd. Een mens is in wezen een ijdel dier, dat betekent dat hij in staat is zich in te leven in de ander. En doordat hij dat kan, is hij zich ervan bewust hoe de ander naar hem kijkt. Hiermee ligt ijdelheid aan de basis is van ethisch handelen.

Wat betekent wijsheid voor je?

Wijsheid heeft vaak te maken met het vermogen uit jezelf te kunnen stappen.
Een voorbeeld: Ik loop in het park en een fietser belt. Dan is mijn eerste reactie: man!, je kunt er toch makkelijk langs´. Maar dat is niet zo slim om te zeggen. Alternatief is me in te leven in de ander. Die wil niet dat hij tegen me aanrijdt en laat dat door te bellen aan mij weten. Dan doet mijn kwaadheid er even helemaal niet meer toe. Ook getuigt het van wijsheid je blinde vlekken te onderzoeken. Wetenschapsfilosoof Ton Derksen schreef een boek over hoe het Openbaar Ministerie in de zaak tegen Lucia de B. heel lang vasthield aan een bepaalde denktrant.
Het blijkt namelijk dat mensen geneigd zijn lang aan één perspectief op de waarheid vast te houden. Het is wijs hier meer onderzoek naar te doen en het is wijs hier zelf rekening te houden.
En wijze mensen zijn diegenen die de blinde vlek in de maatschappij zien of het bestaande paradigma durven te betwijfelen. Als je naar de geschiedenis en de toekomst kijkt, levert dat de interessante vraag op: Met welke blinde vlek leven wij nu? Het zou best eens kunnen dat mensen oven vijftig jaar onze omgang met dieren nu, hoe we ze fokken en slachten, barbaars vinden. Zoals wij tal van zaken die vijftig jaar geleden normaal waren nu onmenselijk of barbaars vinden. Maar waarschijnlijk is het juist iets heel anders wat de mensen later als onze blinde vlek zien. 

Welke filosoof zegt in jouw ogen de meeste wijze dingen?

De eerste die in mij opkomt is de Franse schrijver Marcel Proust. Hij heeft me doen inzien dat die magie die van sommige objecten lijkt uit te gaan, niet in die objecten zelf zit, maar in ons.
Hij beschrijft in 'Op zoek naar de verloren tijd' een lichte euforie over een bloeiende meidoorn.
Later ontdekt hij dat die emotie niet door iets magisch in die meidoorn komt, maar door een liefde die hij voelde voor een meisje waar die meidoorn een teken voor werd. De beste manier om de dingen toch magie te geven is door ze een plaats te geven in een kunstwerk, zoals Proust deed in zijn lijvige boek 'Op zoek naar de verloren tijd'.

Welke filosoof zegt de minst wijze dingen?

Ik ben niet zo gecharmeerd van de opvatting van Plato dat er een volmaakte ideeënwereld bestaat waar alle dingen hier op aarde een slap aftreksel van zijn. Plato verzette zich tegen de sofisten die niet op zoek waren naar de waarheid, maar gelijk probeerden te krijgen door sluwe argumentatie en mooipraterij. Maar dat is juist het enige wat we kunnen doen: mooi met elkaar praten over wat misschien goed en waar is.

Meer informatie

Muziek
http://hotclubdefrank.nl/

Gebroeders Meester
http://gebroedersmeester.fludo.nl/

Gepubliceerd:10-06-2009