De waarde van loslaten : een bespiegeling van Marieke Vis

'''In de serie 'De waarde van...' vertellen humanistisch geestelijk verzorgers over morele en existentiële waarden die in hun werk belangrijk zijn. Deze week schrijft humanistisch geestelijk verzorger in een ziekenhuis Marieke Vis over de waarde van loslaten.
‘Laat los waar je afscheid van kunt nemen, geef aandacht aan wat je kwijt wilt en koester wat waardevol is.’'''

Soms krijg je onverwachts een boodschap die het overdenken waard is. Zo lag ik op mijn matje in de sportschool als afsluiting van de les te luisteren naar de instructies van mijn sportleraar. Voor totale ontspanning sprak hij de volgende woorden: ‘Probeer los te laten waarvan je afscheid kunt nemen….’ Zo gezegd, zo gedaan. Toen kwam het. Een enorme hoeveelheid vrolijke, maar ook verdrietige gebeurtenissen, waarvan ik het afgelopen jaar deelgenoot was geweest, trokken aan mijn geestesoog voorbij.
Was er iets bij dat ik wilde loslaten, iets waarvan ik afscheid kon nemen?
Ja, er was wel iets. En wat voor mij geldt, geldt zeker ook voor de patiënten waarmee ik werk.

Veel patiënten ervaren de herinnering aan hun opname in het ziekenhuis als een last.
Ik weet zeker dat ze deze herinneringen en alle bijkomende gevoelens graag los zouden willen laten. Wanneer je gezondheid op het spel staat kan dat aanvoelen alsof je leven op z’n grondvesten staat te schudden. Soms zit de schrik zo diep of is het verdriet zo groot dat het moeite kost je weerstand te overwinnen en lucht te geven aan gevoelens en gedachten.
Liever zou je er langs heen willen leven; alsof het er niet was. De paniek bij een gecompliceerde bevalling waarin gevreesd wordt voor het leven van moeder of kind, de wanhoop bij het horen van uitslagen die erop duiden dat de kanker terug is, moedeloosheid wegens complicaties na een operatie, ongerustheid bij de gedachte of het ooit nog goed zal komen bij een langdurige opname of boosheid over gebrek aan inlevingsvermogen van de personen waarvan je afhankelijk bent; welk mens zou deze gevoelens niet kwijt willen.

Maar vaak moet je je angst, verdriet, boosheid of wanhoop omarmen voordat je echt los kunt laten wat je dwars zit. Dat vergt naast moed en vertrouwen, ook aandacht, ruimte en tijd. Soms ook ben je nog niet aan loslaten toe of heb je er de steun en hulp van anderen bij nodig. Er zijn nu eenmaal dingen die zich niet laten dwingen.

Tegelijkertijd zijn er ook gebeurtenissen of gevoelens die je niet wilt loslaten. Zo hoor ik patiënten soms met liefde praten over de band die is ontstaan tussen hen en hun medepatiënten. Of de verbazing over hun eigen vermogen weerstand te bieden aan zoveel tegenslag. Maar ook de ontroering bij belangstelling, steun of hulp uit onverwachte hoek. Misschien wil je het verdriet over je geliefde die er niet meer is op den duur wel loslaten, maar de herinneringen aan wat je samen gedeeld hebt niet.

Ik weet niet hoe het mijn collega’s vergaat, maar vaak is de raad die je geeft ook van toepassing op jezelf. Hoe moedig ben ik zelf als het gaat over omarmen van wat me beangstigt, blokkeert of waarvan ik huiver? Daarom wil ik de zinsnede van de sportinstructeur aanvullen met de volgende woorden, die ik tot slot graag ter overdenking meegeef.

Laat los waar je afscheid van kunt nemen, geeft aandacht aan wat je verder nog kwijt wilt en koester wat waardevol voor je is.

Marieke Vis Marieke Vis is geestelijk verzorger in het Reinier de Graaf Gasthuis, een ziekenhuis in Delft

Gepubliceerd:18-12-2008