Criteria en werkwijze jury Van Praagprijs 2009

Karin Spaink wint de Van Praagprijs 2009. Aan haar verkiezing tot winnaar ging een spannende zoektocht, met bevlogen pleidooien en stevige discussies over tal van kandidaten' vooraf, schrijft de jury. Op basis van welke criteria Karin Spaink is gekozen en hoe de jury te werk is gegaan, leest u op deze pagina. Tevens komt u erachter wat de juryleden zelf onder levenskunst verstaan. Voor voorzitter Cox Habbema is dat onder meer tamelijk goedgehumeurd door de modder en de vliegende storm wandelen.

Prijswinnaars van de Van Praagprijs worden geselecteerd door een onafhankelijke jury, die door het Humanistisch Verbond is samengesteld. Kenmerkend voor de juryleden is dat zij betrokken zijn bij het maatschappelijk debat en goed op de hoogte zijn van ontwikkelingen in kunst, politiek, wetenschap en maatschappij. Ook zijn het kritische denkers en voelen zij zich verbonden met humanistische waarden. Door hun brede kennis en interesse, netwerken en betrokkenheid bij mens en maatschappij zijn zij in staat originele kandidaten voor te dragen voor de Van Praagprijs. De Van Praagprijs-jury 2009 is samengesteld uit mensen die zelf werkzaam zijn op het terrein van kunst, cultuur of levenskunst.

De juryleden van Van Praagprijs 2009

• Cox Habbema studeerde rechten, en daarna acteren en regie aan de Toneelschool in Amsterdam. Ze speelde bij Toneelgroep Centrum en bij verschillende gezelschappen in Londen, Parijs, Italië en Berlijn. Van 1969 tot midden jaren tachtig leefde ze vooral in Oost-Berlijn en werkte daar als actrice en regisseuse bij het Deutsches Theater Berlin. Ze speelde daarnaast in diverse Nederlandse en Duitse films. In 1984 keerde Habbema naar Nederland terug en werkte als beleidsmedewerker cultuur bij de NOS en presenteerde en produceerde het cultuurprogramma Nederland C. Van 1986 tot 1996 was Habbema directeur van de Stadsschouwburg Amsterdam. Daarna was zij o.a. cultuurintendant voor Almere en actief in allerlei bestuurlijke functies (voorzitter van het COC, De Federatie van Kunstenaars, MS Vereniging, en bestuurslid Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht). Ze schreef Mijn koffer in Berlijn (2002) en Thuis in Berlijn (2006).

Habbema: Levenskunst is tamelijk goedgehumeurd door de modder en de vliegende storm wandelen. Hond aan de knie, kind en oma op je nek, kom met goudvissen in je rugzak, papagaai op je schouder. Naar voren. Op weg naar het einde.

• Lucette ter Borg (Amsterdam, 1962) studeerde Slavische Talen en Historische Pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam, was kunstredacteur van NRC Handelsblad, de Volkskrant en chef Kunst van Vrij Nederland. Zij richtte in 2001 samen met Sacha Bronwasser Cinema Zuid op, een podium voor film, video en ander bewegend beeld. Ze schreef de in drie talen vertaalde roman Het Cadeau uit Berlijn, waarvoor zij in 2005 de Nederlandse Debutantenprijs won. Ook schreef zij, samen met kunstenaar Michiel Kragten, de graphic novel, De Canonball, en stelde de internationale verhalenbundel ''World One Minutes'' samen. Momenteel schrijft zij freelance weer kunstkritieken voor NRC Handelsblad en werkt aan haar tweede roman.

Ter Borg: Levenskunst betekent voor mij het avontuur dat het leven is, met alle creativiteit en oprechtheid aangaan.

• Ruut Veenhoven, (Den Haag 1942) studeerde sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam waar hij na zijn afstuderen bleef werken, eerst als docent sociale psychologie en later als hoogleraar sociale condities voor menselijk geluk. Na zijn emeritaat in 2007 is hij nog volop aan het werk, onder meer als directeur van de World Database of Happiness en redacteur van de Journal of Happiness Studies.

Veenhoven: Levenskunst definieer ik als het vermogen om een gelukkig leven te leiden. Dat vermogen blijkt vooral als het in het leven tegen zit

• Gijs van Tuyl studeerde Nederlandse taal en literatuur en kunstgeschiedenis in Amsterdam. Van 1969 tot 1974 was hij conservator schilder- en beeldhouwkunst bij het Stedelijk Museum Amsterdam. Hij was vervolgens directeur van het Bureau Beeldende Kunst Buitenland (1976-1985). In die periode was hij enige jaren kunstcriticus voor Vrij Nederland en vaste commissaris voor Nederland bij de Biënnale van Venetië en de Biënnale van São Paulo. In 1992 werd hij directeur van het Kunstmuseum Wolfsburg in Duitsland tot hij in 2005 terug kwam naar Nederland als directeur van het Stedelijk Museum Amsterdam. Sinds 1999 is hij bestuurslid van de International Committee of ICOM for Museums and Collections of Modern Art (CIMAM).

''Van Tuyl: Toen ik met de vraag: Wat is levenskunst? geconfronteerd werd, zag ik voor mijn geestesoog de filosofische levenswijsheden van Epicurus tot Sloterdijk opdoemen, scherp worden en weer vervagen, zonder het antwoord te vinden.
Toen ik de chauffeur van het Stedelijk Musuem, waar ik werkzaam ben, vroeg 'wat is levenskunst?' zei hij zonder aarzeling: 'Levenskunst is wanneer je altijd je innerlijke rust kunt bewaren en je je nergens druk over hoeft te maken. Bovendien is het ook zoveel mogelijk genieten van het leven dat kort is.Ook voor mij heeft levenskunst iets dubbels, zelfs iets dualistisch, omdat zij beoefend wordt in het spanningsveld tussen genot en moraal. Het is de confrontatie tussen Epicurus en Christus. Of gaan zij hand in hand? Levenskunst is vooral vormgeving van het leven, dat op zich volstrekt chaotisch is. Het is de kunst om orde te scheppen in die chaos en dat kan alleen met een sterk concept. In het atelier van het leven worden esthetiek en ethiek door creatief gebruik van de ruwe materialen van alledag tot een synthese gebracht. En dat verschaft een zeker genoegen.''

• Soheila Najand, geboren in Teheran, Iran, komt als vluchteling in 1989 naar Nederland. Zij is een geëngageerde kunstenares. Haar kunstwerken worden veelvuldig tentoongesteld in musea, ook internationaal. Op het Steve Biko Plein in Amsterdam staat een groot kunstwerk. Ze is winnares van de achtste internationale Biënnale in Cairo, Egypte. Als artistiek leider van de Stichting InterArt is Najand de drijvende kracht van de stichting, die met multidisciplinaire kunstprojecten een nieuwe grammatica van communicatie wil ontwikkelen die bijdraagt aan identiteitsvorming en sociale cohesie. Voor meer informatie zie www.stichtinginterart.nl

Soheila Najand: Bij levenskunst denk ik aan een Nederlandse vrouw, afkomstig uit de diepste dorpen van Anatolië. Zij is gewend aan de prachtige uitgestrekte, glooiende landschappen van haar geboortedorp, maar bouwt in Nederland aan een nieuw bestaan. Ondanks haar gebrekkige Nederlands, voedt ze haar kinderen met veel liefde op tot arts, docent, jongerenwerker en ... In de wijk waar ze woont, organiseert ze talloze Turkse kooklessen en is zij actief als mantelzorger. In de media wordt zij geconfronteerd met commentaren van Geert Wilders en Rita Verdonk, maar haar ogen stralen van optimisme en levensenergie.

Criteria voor kandidatenkeuze

De jury kreeg bij de zoektocht naar kandidaten de volgende algemene criteria als leidraad:

Algemene uitgangspunten voor de kandidatenkeuze.

• Voor de Van Praagprijs komen personen in aanmerking wier werk geïnspireerd is door het humanisme, die het humanisme in hun werk uitdragen en/of die zich inzetten voor een menswaardige en rechtvaardige samenleving.
• Met de Van Praag-prijs wil het Humanistisch Verbond mensen stimuleren die in hun werk onorthodoxe perspectieven en vernieuwende ideeën uitdragen waaraan waarden, die van belang zijn voor het humanisme, ten grondslag liggen. Prijswinnaars hoeven niet per definitie de humanistische levensbeschouwing aan te hangen. Het is van belang dat zij met hun werk en hun visie op maatschappelijke vraagstukken bijdragen aan een samenleving waarin zelfbeschikking en verantwoordelijkheid samengaan. Dit sluit nauw aan bij het motto van het Humanistisch Verbond zelf denken samen leven.
• Het werk van de prijswinnaars is interessant voor een breed publiek, levert een creatieve en inspirerende bijdrage aan maatschappelijk actuele themas en sluit per keer aan bij een specifiek thema van het Humanistisch Verbond. Voor de Van Praagprijs 2009 is het thema levenskunst.
• Kandidaten voor de Van Praagprijs kunnen werkzaam zijn op het gebied van kunst en cultuur, literatuur, wetenschap en politiek
• De kandidaat is een gerenommeerd persoon met een oeuvre

Specifieke criteria voor de Van Praag-prijs 2009 zijn:

• Kandidaten zijn inspirerend voor het maatschappelijk en levensbeschouwelijk debat over de waarde en het ideaal van levenskunst. Hun werk zet aan tot denken over levenskunst door aan te geven dat mensen zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen voor de invulling van hun eigen leven in relatie tot anderen en hun omgeving, zich niet hoeven laten leiden door allerlei externe impulsen maar zelf keuzes kunnen maken door reflectie en inspanning om tot een mooi en zinvol leven te komen. Levenskunst geeft een antwoord op de vraag: hoe moet ik leven?
• Kandidaten bevinden zich zo mogelijk op het snijvlak van kunst en maatschappelijke / levensbeschouwelijke discussie. Met deze Van Praagprijs wil het Humanistisch Verbond uitdrukken dat het humanistisch gedachtegoed en het maatschappelijk debat, in dit geval over het belang van levenskunst als waarde en ideaal, ook via kunst en cultuur gevoed kunnen worden.
• In 2009 vormt het werk van de Van Praag-prijswinnaar een culturele/kunstzinnige aanvulling op het gesprek over levenskunst dat het Humanistisch Verbond wil voeren in de samenleving

Werkwijze jury

Tijdens vier jurybijeenkomsten werd de kwaliteit en zeggingskracht van het werk van de door de jury voorgedragen kandidaten bediscussieerd en getoetst aan de criteria. Het was een spannende zoektocht, met bevlogen pleidooien en stevige discussies over tal van kandidaten. De vier bijeenkomsten op een rijtje.

1. In de eerste bijeenkomst werd gesproken over levenskunst en over de criteria voor deze Van Praagprijs en deden juryleden beargumenteerde voorstellen voor prijskandidaten. Zij gaven eerste reacties op elkaars voorstellen. Tussentijds werd achtergrondmateriaal van de diverse kandidaten verzameld, rondgestuurd en bestudeerd en werden nog nieuwe kandidaten toegevoegd.
2. In een tweede bijeenkomst werden die uitgebreid besproken.
3. Voor de derde bijeenkomst werd de juryleden gevraagd een top-drie van favoriete kandidaten te kiezen en een extra pleidooi te houden voor de in hun ogen meest inspirerende en geschikte kandidaat. Van de meest genoemde kandidaten werd een gedeelde shortlist gemaakt. Na een nieuwe discussie over deze lijst werd gestemd, waarna de uitkomst opnieuw besproken werd. Zo werd de winnaar gekozen. Daarna werd uitgebreid stilgestaan bij de motivatie van elk van de juryleden voor de keuze van Karin Spaink als definitieve winnaar.
4. Tussentijds schreef de juryvoorzitter een conceptjuryrapport dat tijdens een vierde en laatste bijeenkomst werd besproken.

Gepubliceerd:23-03-2009