´Alles wat ze doet, komt voort uit engagement´
'Zowel in haar artistieke profilering als in haar persoonlijke leven is ze de beste. Een voorbeeld van levenskunst.' In een toespraak die werd uitgesproken als een monoloog uit een toneelstuk belichtte juryvoorzitter Cox Habbema voor ongeveer 400 aanwezigen de vele kwaliteiten van publiciste Karin Spaink en waarom zij de Van Praagprijs 2009 dubbel en dwars heeft verdiend. Een ontroerde Spaink ging in haar aanvaardingsrede in op wat haar drijft in haar werk. 'Om een rond en vol leven te hebben kun je de dingen die scheef zitten en schuren maar beter niet wegmoffelen.´
Karin Spaink ontving gisteravond in de grote zaal van Muziekgebouw aan ´t IJ de twintigste Van Praagprijs van het Humanistisch Verbond. De Van Praagprijs is een oeuvreprijs die sinds 1971 wordt uitgereikt aan personen of organisaties die zich inzetten voor een menswaardige samenleving. De afgelopen maanden boog de jury van de Van Praagprijs zich over de vraag wie de prijs toekomt. Dit jaar vraagt het Humanistisch Verbond aandacht voor levenskunst.
De avond wordt gepresenteerd door de directeur van het Humanistisch Verbond Ineke de Vries. Zowel De Vries als voorzitter van het Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp gaan in korte toespraken in op 'het humanistische' in het werk van Spaink. Dat komt duidelijk naar voren in de thema's waar Spaink over schrijft: autonomie en zelfbeschikking bij ziekte en/of dood, kwakzalverij of (digitale) burgerrechten.
Dan is het woord aan Cox Habbema, de voorzitter van de jury. Aan Spainks verkiezing tot winnaar ging een zoektocht met 'bevlogen pleidooien over tal van kandidaten vooraf', schrijft de jury in het juryrapport dat gisteren met oprechte bewondering en op gedragen toon werd voorgelezen door Habbema. Habbema vertelt dat de jury op zoek was naar iemand met dit profiel: een voorbeeld van levenskunst, iemand die artistiek is en bijzonder, die kansen schept, vernieuwend is, maar ook iemand die humanistische waarden hoog in het vaandel draagt. Unaniem kwam de jury bij Spaink uit.
Een levensprijs, geen ziekteprijs
'Want Karin Spaink heeft dat niet alleen allemaal, ze is het. Je ziet het aan den lijve. Een prijs voor ziekte? Welnee een levensprijs, een levenskunstprijs. Hier en nu leef je. Of, om Heinrich Heine te citeren: De hemel laten we aan de engelen en de mussen. Hier zijn wij en hier is de prijs. Karin.´
Na deze woorden kijken de aanwezigen muisstil toe hoe Karin, kwetsbaar maar toch stoer, zichtbaar aangedaan op haar rode, glanzende laklaarzen met hoge hakken de trap naar het podium bestijgt. Daar wordt ze hartelijk gefeliciteerd door de juryvoorzitter. Als één mens staat iedereen op voor een klaterende staande ovatie. Samen lezen Cox Habbema en Karin Spaink de oorkonde van de prijs voor en onthullen zij het beeld van Sigurdur Gudmundsson.
Dat het sculptuur bestaat uit een groep hoofden vond Spaink wel toepasselijk. 'Want ik heb het niet alleen gedaan, mijn ouders, familie, hippies en amazones, zij hebben me veel geleerd en me vaak laten zien hoe het anders kan. Zelf zou ik er nooit op gekomen mezelf een prijs te geven voor levenskunst. Ik ben veel meer een tobber met calvinistische trekjes, altijd ik moet, ik moet, ik moet en ik mag niet.'
Lastige kwesties niet verdoezelen
Dat vertelt Spaink in een gesproken column met als titel ' Waarom ik?' Ze gaat in deze dankrede onder meer in op op wat levenskunst voor haar betekent. 'Lastige kwesties zijn niet weg te denken. Ze blijven, ook al doen we nog zo hard ons best ze te negeren. We worden ziek, we lopen met een knal tegen muren op, we zijn bang en we zitten met een hoofd vol geboden en verboden.'
In de column bedankt ze ook het Humanistisch Verbond.
'Dat het Humanistisch Verbond levenskunst dusdanig definieert dat dood, ziekte en gevecht daarin passen: dat is wat me nog het meest ontroerde. Mijn dank daarvoor. Mijn onzeglijke dank.'
De man met de hamer
Na ontroering is het tijd voor ontspanning en meer luchtigheid. Spaink is volkomen verrast en moet enorm lachen als de voltallige jury het podium betreedt om een acte te spelen uit het enige toneelstuk dat Spaink ooit zelf schreef: ´De man met de hamer´. Het is een kritisch stuk over een ambtenaar die kunstsubsidies mag uitdelen, maar er weinig verstand van heeft en vaak vertwijfeld uitroept ´verheft en inspireert´ als hij een kunstproject beoordelen moet.
Interview met Arjan Visser aan de hand van postulaten Van Praag
Na dit intermezzo interviewt journalist en schrijver Arjan Visser Karin Spaink aan de hand van vijf postulaten van Van Praag. Visser is journalist bij Trouw en bekend geworden door een serie interviews over de tien geboden. Van Praag was één van de oprichters van het Humanistisch Verbond en verwoorde zijn mens- en wereldbeeld in postulaten. De vijf postulaten die zijn mensbeeld beschrijven werden Karin voorgelegd. Zo definieert Van Praag de mens als natuurlijk en niet bovennatuurlijk, vrij en niet onvrij, gelijk en niet ongelijk, redelijk en niet onredelijk en verbonden en niet geïsoleerd. In het interview komen vele onderwerpen aan bod. In het algemeen vindt Spaink de strekking van de postulaten te rigide.
´Het is vaak niet het één of het ander, man of vrouw, hetero of homo, ziek of niet ziek. Er bestaat nog een hele grote ruimte daartussen.'
Een diamant met krassen
Over de stelling 'de mens is verbonden en niet geïsoleerd', zegt ze.
'Ik voel me met tentakels verbonden aan de mensen om me heen, maar ben slecht in de dagelijkse omgang met hen. Het meest gelukkig ben ik als ik in eenzaamheid een moeilijk onderwerp aan het uitpluizen ben. Ze vergelijkt zichzelf met eebn diamant met krassen. Die krassen kun je niet wegpoetsen, dan zou die diamant helemaal verdwijnen. Je kunt hem wel draaien en de glanzende facetten toekeren. ´Waar ligt haar glans?´, vraagt Visser. Het antwoord. 'Ik ben goed in het schrijven van mooie zinnen. Geef me een moeilijk onderwerp en ik ga het onderzoeken. Ik kan losse ideeën tot een geheel maken, het verband kan ik leggen.'
Na de lastige vraag of ze de prijs verdiend heeft, zucht ze diep en denkt na over een antwoord.
Ze wordt gered door het publiek dat luid applaudiseert en maakt dan resoluut een einde aan het interview door te zeggen dat het nu tijd is voor een drankje. Dan loopt Karin met kruk, een sigaret in haar mond naar buiten, waar ze door haar familie en vrienden wordt omringd en gefeliciteerd. De mensen uit de zaal zij haar al voorgegaan en ontvangen op de weg naar buiten de feestelijke Van Praagprijs-bundel met alle teksten van de avond, het juryrapport, een interview met Karin en nog veel meer.
Films bekijken?
Bekijk de videoregistratie van het interview met Arjan Visser
Sander Bruggink, stagiair van de Humanistische Omroep maakte een korte film over de Van Praagprijs 2009. Met dank!
Gepubliceerd:21-05-2009