‘We zijn te bang voor elkaar’

3 november 2016

‘We zijn te bang voor elkaar’

Door webredactie

Is de ander echt de hel, zoals Jean Paul Sartre schreef?  “Nee, niet als we wat meer vertrouwen hebben in onszelf en daardoor anderen echt open tegemoet treden”, denkt tv-maker (Spuiten en slikken Op Reis, Je Zal Het Maar Hebben), blogger en dichter Tim Hofman (28). Dat begint in het basisonderwijs. Op 14 november is hij co-spreker tijdens de Socrateslezing die filosoof Joep Dohmen houdt over de rol van brede morele vorming (Bildung) in het onderwijs.

Toen hij twee was noemde zijn moeder hem al ‘Timmie Nee’. Nu is de Nee-fase volgens ontwikkelingspsychologen gewoon één van de fases in de peutertijd. Maar het zegt misschien wel iets over zijn eigenzinnigheid, drang naar vrijheid en aangeboren allergie voor autoriteiten van Hofman.

“In mijn puberteit kreeg ik op mijn lazer van mijn moeder. Ze zei: ‘Hoor je wat ik zeg’. ‘Ik hoor wat je zegt, maar ik ga er nu niets mee doen’, was mijn antwoord. ‘Ik zoek het wel uit. Het kan zijn dat je ooit gelijk krijgt, maar nu doe ik er niets mee.’ “ 

“Het is waar”, vervolgt Hofman, “ik bemoei me overal mee en ik wil alles zelf ontdekken. Waarom niet? Ik krijg maar één kans op deze voor een groot deel dichtgetimmerde wereld met al zijn conventies. Vrijheid is ons grootste goed en ik gun het iedereen. Je geest verruimen, jezelf zijn en je eigen keuzes maken in de wereld.“

Hoe bewaak je jouw autonomie?
“Het ‘hangt’ voor mij heel erg op zelfvertrouwen. Ik heb er geen moeite mee te zeggen wat ik vind. Iemand anders kan iets anders vinden. Ik ben ook niet bang voor emoties of voor situaties. Angst is nooit een raadgever. Het is er soms wel, maar niet leidend. Ik denk dat angst vaak een gebrek aan zelfvertrouwen is, ik zie dat veel om me heen.”

Leg uit!
“Nou, we leven in een maatschappij die uitgaat van wat zwak is aan jezelf en aan een ander. We zijn vaak bang, om iemand te kwetsen of om gekwetst te worden. Ik ben veel online actief en ik zie het dat ook op internet. Als iemand het niet met je eens is, moet je heel erg gaan afgeven op je opponent, want anders leid je gezichtsverlies ofzo. Heel vreemd.”

Joep Dohmen waarschuwt voor de invloed van media en de markt die onze autonomie voortdurend beïnvloeden?
Het idee dat je autonoom bent, kan ook genoeg zijn toch? Ik bedoel: we weten toch dondersgoed dat we allemaal gevangen zijn in een stramien, in denkpatronen van een samenleving. Dat is ook goed en geeft structuur. Kortom: als je je autonomie voelt, dan ben je autonoom.”

Heb krijgen we Bildung in het onderwijs van de grond?
"Op de universiteit ben je al te laat volgens mij. Het zou een culturele omslag moeten worden en moeten starten in het basisonderwijs. Ik vind dat we veel meer van onszelf moeten uitgaan en daarmee eigenlijk ook een ander veel serieuzer nemen. Ik denk dat als er meer zelfverzekerde kinderen zijn, er minder gepest wordt. Ten eerste omdat juist kinderen die geen zelfvertrouwen hebben pesten en ten tweede zal iemand die zelfvertrouwen heeft veel weerbaarder zijn."

Is dat genoeg? Wat kunnen we nog meer doen?
“Laten we ook zorgen dat elke met openbaar geld gefinancierde bijzondere school een seculiere school wordt. Want ik vind dat god niet thuishoort in ons onderwijs. Sterker nog. Ik vind het gewoon een absurd en waanzinnig idee dat er iemand voor de klas staat die door de overheid gesubsidieerd wordt en zegt: god bestaat. In religies zijn dingen snel gek of mogen niet. Dat druist in tegen mijn idee van vrijheid en kritisch denken. Nee, Ik vind het niet om aan te zien…(Hofman pauzeert, zucht heel even heel diep)  
En, het is niet zomaar een meninkje, hé. Want god is voor heel veel mensen een absolute zin en bron van waarheid. Ik ben er gewoon tegen dat we kinderen 1+1=3 leren en een iemands leven al zo invullen.”

Jij hebt een video-kanaal (#boos) waar jonge mensen die boos zijn jou om hulp kunnen vragen. Wat maakt jou boos?
“Nou boos word ik niet snel. Ik maak me wel zorgen. Bijvoorbeeld om zo iemand als Sybrand Buma die iets onbenulligs zegt als 'dat je de maatschappij op een gezin bouwt', op een toon alsof je verkeerd bezig bent als je single bent. Kijk, Nederland is op volgens de wet heel tolerant. Maar zijn ook veel vooroordelen en discriminatie. Er worden nog steeds homo’s gepest op school of in elkaar geslagen. Dat vind ik vreselijk. Maar ook het populisme van Wilders, salafistische scholen, of meer algemeen het verschijnsel dat mensen slecht naar elkaar luisteren en soms alleen maar schelden en schreeuwen. “

Hoe veranderen we dat?
“Het begint met meer van jezelf houden en vertrouwen hebben in jezelf. Dan heb je bewust of onbewust, veel minder behoefte om af te geven op een ander. Misschien is het wel zo simpel en begint Bildung daar mee.”

In janari komt de eerste dichtbundel van Tim Hofman uit. Kijk voor meer over hem op www.debroervanroos.nl

Over de Socrateslezing

“Op scholen overheerst het efficiëncy-model: zoveel mogelijk jongeren moeten in zo kort mogelijke tijd met zo hoog mogelijke cijfers uitstromen. Maar waartoe voeden we jongeren dan op?” Joep Dohmen houdt In de Socrateslezing op maandag 14 november in Den Haag een hartstochtelijk pleidooi voor een tegencultuur van moderne Bildung in het onderwijs. www.socrateslezing.nl

Beeldrecht: Jesje Veling