Vrijdenken en humanisme in Nederland

16 november 2016

Vrijdenken en humanisme in Nederland

Door webredactie

Van de nieuwlichterij van de 'ketterse'  broeders Koerbagh tot de vrijheid van meningsuiting verbeeld door het monument ter nagedachtenis aan Theo van Gogh: 'De schreeuw'. Welke plekken, personen  of organisaties zijn bepalend geweest voor vrijdenken in Nederland? Veertig auteurs belichten dat in het boek Vrijdenken en humanisme in Nederland. 40 Plekken van herinnering (uitg. Toth) van het Historisch Centrum (HCC) van de UvH. Op 25 november wordt het boek in Utrecht gepresenteerd.

Een aantal auteurs vertellen over hun bijdrage en voorzitter Boris van der Ham (een groot Spinoza-liefhebber) geeft een boekrecensie. Onder meer Paul Cliteur, Nelleke Noordervliet, Rob Tielman, Erwin Kamp en Rina Spigt geven aan de hand van een persoon, plaatsen of organisatie een schets van de verworvenheden van het vrijdenken en het humanisme vanaf de middeleeuwen tot nu.

Aan bod komen:  Spinoza , Multatuli, Domela Nieuwenhuis, Polak en Van Praag. Maar ook minder bekende zoals bijvoorbeeld Turner, Premsela en de grote Europese humanist Agricola, die een lichtend voorbeeld was voor Erasmus (die niet opgenomen is overigens) worden besproken.
Zij gaven de humanistische traditie op eigen wijze door en vormden die ook weer naar de context van de tijd. Daarnaast zijn er organisaties als  De Vrije Gedachte en het Humanistisch Verbond, en maatschappelijke ontwikkelingen als crematie en euthanasie gekozen die hebben bijdragen aan zingeving en humanisering in de samenleving.

Oprichting Humanistich Verbond

Op zondag 17 februari 1946 was er uit het gehele land grote belangstelling voor de oprichtingsvergadering van het Humanistisch Verbond (HV). Niet alleen uit het gehele land, maar ook uit alle lagen van het Nederlandse volk was men gekomen, schrijft historicus en eindredacteur van het boek Bert Gasenbeek in zijn bijdrage over het Humanistisch Verbond. Gasenbeek schreef ook het voorwoord.

"Dit betekent dat het humanisme in deze tijd niet enkel een zaak is van personen van studie en wijsgerige ervaring. Het humanisme is de grondslag van veler leven, een waarheid die niet enkel langs intellectuele weg te verwerven is. Het is de waarheid van ons leven." Met deze optimistische woorden deed het kersverse verenigingsblad Mens en Wereld verslag van de oprichtingsvergadering, die plaatsvond op de Keizersgracht 604 te Amsterdam.

Belle van Zuylen

Medewerker Visie van het Humanistisch Verbond Esther Wit schreef een hoofdstuk over Belle van Zuylen. "Belle is niet alleen een scherp denkende persoon, maar ook een uiterst persoonlijk denker. Haar interesses waren breed: van filosofie tot politiek, van wiskunde tot kunst, van metafysica tot pedagogiek. Ze schreef brieven, romans en verhalen, muziek, opera, toneel, poëzie en politieke pamfletten. [...] De typische humanistische combinatie van abstraheren en ervaren, van rationaliteit en fijngevoeligheid en van afstand tot de conventies van haar tijd en nabijheid tot de concrete mensen in haar omgeving, maken Belles geschriften een genot om te lezen."

Programma boekpresentatie 25 november

  • Boris van der Ham (Boekrecensie)
  • Bert Gasenbeek (Vrijdenken en humanisme in Nederland)
  • Elise van Alphen (NVSH)
  • Piet de Rooij (Tolerant Amsterdam)
  • Anton van Hooff (Euthanasie)
  • Miriam van Reijen (Spinoza)
  • Rob Tielman (Grondwetten)

Wil je erbij zijn op 25 november? Je bent van harte welkom, maar meld je dan wel eerst aan op de site van het HCC (verplicht)

Korting

Tijdens de ledendag verkocht Bert Gasenbeek van het Humanistisch Historisch Centrum van de UvH het boek.
Leden van het Humanistisch Verbond ontvangen het boek met korting en betalen € 15 (exclusief € 1,95 verzendkosten)
in plaats van € 19,90.

Stuur een mail naar info@humanistischverbond.nl o.v.v. naam en adres en je krijgt het boek thuisgestuurd
 

Foto: De Schreeuw, WIkipedia.