'In verpleeghuizen is seksualiteit vooral een probleem'

17 mei 2017

'In verpleeghuizen is seksualiteit vooral een probleem'

Door Laura Hendrick

Seksualiteit houdt niet op wanneer iemand een verpleeghuis ingaat, meent Ingrid van Kempen, seksuoloog bij Brabantzorg.  Het onderwerp uit de taboesfeer halen is de eerste stap. Geestelijk begeleiders en zorgprofessionals spelen daarbij een grote rol. “Een cliënt ging op de wc masturberen, omdat er geen ruimte is waar dat kan.”

Seksueel actieve ouderen zijn meer tevreden over kwaliteit van leven dan ouderen die niet meer zijn. Toch is er nog een groot taboe op seksualiteit in verpleeghuizen. Of en hoe de signalen van bewoners worden opgepikt, is afhankelijk van welke verzorger of arts er aan het bed staat. Wat kunnen zorgprofessionals daaraan doen?  Van Kempen geeft er een workshop over tijdens de conferentie voor geestelijk begeleiders en zorgprofessionals Wat als oma wil rocken? op 21 juni in Amersfoort.

Hoe is het gesteld met seksualiteit in verpleeghuizen? Wat zijn de problemen?
“Seksualiteit en intimiteit krijgen veel te weinig aandacht in verpleeghuizen. Mensen worden opgenomen met een zorgzwaartepakket, hebben dus allemaal zorg nodig, door fysieke problemen of psychogeriatrische aandoeningen of ziekten, zoals de ziekte van Alzheimer. Als seksualiteit wordt besproken na opname, is dit vaak als ‘probleem’-gedrag. Het seksuele wordt gezien als grensoverschrijdend, als iets dat bestreden moet worden.”

Een voorbeeld....?
“Ik sprak een echtpaar van in de 80, beiden dementerend. Ze werden opgenomen op een kleinschalige woongroep. Je zag hen hand in hand samen in de huiskamer. Prima toch, zou je denken. Maar nee, dit echtpaar had wel een probleem. Ze hadden namelijk ieder een eigen slaapkamer gekregen. Terwijl ze al ruim 50 jaar samen in één bed hadden gelegen. Het is aan ons zorgprofessionals om te achterhalen dat dit gemis wel degelijk een probleem is.”

Waarom is het zo belangrijk dat ouderen een seksueel leven hebben?
“Ouderen die seksueel actief zijn, geven aan meer tevreden te zijn over kwaliteit van leven dan ouderen die niet meer seksueel actief zijn. Als ouderen opgenomen worden in het verpleeghuis dan willen we dat ze zich zo thuis als mogelijk voelen. Doen we er alles aan de kwaliteit van leven zo hoog mogelijk te houden. Maar dan moeten we dus ook het onderwerp seksualiteit en intimiteit bespreken. “

Wat doen artsen?
“Artsen bespreken seksualiteit veel te weinig met hun oudere cliënten. Vreemd, want ze hebben hier alle reden toe. Al was het maar om effecten van medicatie of een katheter op het seksuele leven te bespreken. Ouderen komen zo voor verrassingen te staan die ze niet makkelijk kunnen aankaarten, ook omdat zij niet gewend zijn om over dit onderwerp te praten.”

Hoe staat het met de privacy?
“Privacy is een belangrijke voorwaarde voor seksualiteit. Maar een opname in het verpleeghuis gaat bijna altijd gepaard met een inperking van privacy. Neem de partner die op bezoek komt en nooit meer naakt tegen zijn vrouw aan kan liggen. Er is een eenpersoonsbed en iedereen komt zomaar binnen lopen. Een andere cliënt die ik sprak durfde alleen maar op de wc te masturberen uit angst dat iemand hem betrapte. “

Hoe kijken zorgprofessionals hier tegenaan?
"Er heerst helaas nog een groot taboe op het onderwerp seksualiteit in verpleeghuizen. Of en hoe de signalen van de bewoner worden opgepikt, is natuurlijk afhankelijk van  welke verzorger of arts er aan het bed staat. Wordt het gezien als een vraag vanuit een behoefte? Of als grensoverschrijdend gedrag? Vaak helaas nog als het laatste. Zo ook een meneer die een tijd terug werd opgenomen. Hij was gewend om thuis porno te kijken en zo zichzelf te bevredigen. Hij durfde hier niet naar te vragen en uitte zijn frustraties  door seksueel getinte opmerkingen te maken naar verplegers. Op deze manier werd hij al snel bestempeld als het ‘vieze mannetje’."

Wat is het belangrijkste om te doen?
Professionals en dus geestelijke verzorgers kunnen het vooral het bespreekbaar maken. Het moet in het verpleeghuis ‘gewoon’ zijn dat dit onderwerp op de agenda staat. Ouderen zijn nog tot op hoge leeftijd seksueel actief. Opname in een verpleeghuis mag niet de reden zijn dat dit ophoudt."

Nieuwsgierig geworden?

Kom dan naar de zorgconferentie voor humanistisch geestelijk begeleiders ‘Wat als oma wil rocken?’. Daar verzorgt Ingrid van Kempen samen met Henry Mostert (adviseur en coach bij Vilans) de workshop ‘Intieme en seksuele relaties’.
BRING A FRIEND! Meld je aan vóór 1 juni en neem GRATIS iemand mee.

Pleidooi voor een Gouden pact

Goede ouderenzorg staat  onder druk staat. Daarom lanceren Humanistisch Verbond, de Universiteit voor Humanistiek, Humanitas en een aantal humanistisch geestelijk begeleiders een Pleidooi voor een Gouden Pact. Hoe wil jij ouder worden? Laat het een nieuw kabinet weten. Kom in actie.

Sommige momenten in het leven zijn moeilijk. Sommige situaties zijn moeilijk. Het helpt dan om je hart te luchten en een goed gesprek te voeren met iemand die luistert en helpt om je gedachten en gevoelens op een rijtje te zetten. In de loop der jaren heeft humanistische geestelijke verzorging een plaats gekregen in ziekenhuizen en zorginstellingen,

Beeld: Thinkstock.com