Meer zen in de bajes

23 maart 2017

Meer zen in de bajes

Door webredactie

Gevangenen kunnen wel wat zen en filosofische verbeelding gebruiken. Onze lezers tipten Zen en de kunst van het motoronderhoud van Robert Pirsig aan gedetineerden. Het Humanistisch Verbond vroeg om deze leestips nadat een paar maanden geleden bleek dat er wel heilige, maar geen 'humanistische' boeken 'standaard' op de iPad beschikbaar zijn in JC Zaandstad.

Humanisten putten niet uit één ‘heilige’ bron, maar uit talloze boeken uit de filosofie en de wereldliteratuur. Welke dat kunnen zijn, vroegen we je. Het winnende boek werd gekozen uit een lange lijst van boeken voorgedragen door vooraanstaande schrijvers en denkers. De top-5: Long Walk to Freedom van Nelson Mandela, Is dit een mens van Primo Levi, De graaf van Monte Christo van Alexandre Dumas en De vanger in het graan van J.D. Salinger.

Verrassende lijst

We vroegen Nelleke Noordervliet (schrijver/essayist), Marli Huijer (filosoof en Denker(es) des Vaderlands), David Van Reybrouck (schrijver/journalist), Anna Enquist (schrijver, dichteres), Mano Bouzamour (schrijver) en Joachim Duyndam (filosoof) naar hun tips. Dat leverde een verrassende lijst van 30 boeken op. Honderden mensen stemden afgelopen weken op hun favoriet. Op Joachim Duyndams tip Zen en de kunst van het motoronderhoud werd het meest gestemd.

Eus en Winnie de Pooh

Tientallen mensen gaven een persoonlijke favoriet door die niet op de lijst stond. Bijvoorbeeld Eus, van Özcan Akyol. “Deze schrijver uit Deventer van Turkse afkomst weet als geen ander hoe het gevangenisleven is en weet er voorgoed ook uit te blijven door de kans aan te grijpen in de gevangenis te leren lezen en schrijven,” schrijft iemand.

Of On Liberty van John Stuart Mill. "Een klassiek liberaal traktaat over individuele rechten en vrijheden. Want ook gevangenen hebben rechten", schrijft een ander.

Een vergeet Winnie niet. “Winnie de Pooh/Huis in het Pooh hoekje. Zwaar onderschat werk, waarbij de onderliggende lagen in het verhaal genoeg stof tot jaren (!) nadenken geeft. Een minimaatschappij waar een ieder geaccepteerd wordt hij/zij/het is.”

Over twee weken bepaalt een deskundige jury welke mensen met een tip een passend boek winnen. Heeft u meegedaan? Houd dan onze Nieuwsbrief en website in de gaten.

Lees hieronder een parafrase van Joachim Duyndam die het boek voordroeg. Dus uit Zen en de kunst van het motoronderhoud
p. 172-173

Lees meer

"Wat hem een keer overkwam tijdens zijn leraarschap aan een universiteit in Amerika. Er kwam een studente bij hem die een paper wilde schrijven maar ze wist niet waarover. Over Amerika, stelde ze voor. Hij opperde toen, enigszins moedeloos, om het over de stad Bozeman in Montana te doen, de stad waarin ze woonde en waar dit verhaal zich afspeelt. Toen het paper ingeleverd moest worden had ze het niet af. Ze zei dat ze niets kon bedenken om over te schrijven. Hij zei toen: beperk je dan tot de hoofdstraat van Bozeman. Dat leek een goed idee. Ze knikte plichtsgetrouw en liep weg. Maar al na een uur kwam ze terug, dit keer in tranen. Ze kon nog steeds niets bedenken om over te schrijven, zei ze wanhopig, en ze begreep niet waarom ze, als ze niets kon bedenken over heel Bozeman, wel iets zou moeten kunnen schrijven over één straat. Hij werd kwaad. ‘Je kijkt niet!’ zei hij. Hoe meer je kijkt, des te meer zie je.

Hij zei: ‘Beperk je dan tot de gevel van één gebouw in de hoofdstraat van Bozeman. De Opera. Begin met de steen linksboven’. Toen ze daarna terugkwam had ze een paper van 5000 woorden over de voorgevel van de Opera in de hoofdstraat van Bozeman, Montana, USA. ‘lk zat in de snackbar aan de overkant’, zei ze, ‘en ik begon over de eerste steen te schrijven en over de tweede en bij de derde begon het te komen en toen kon ik het niet meer tegenhouden. De mensen die me zagen schrijven dachten dat ik gek was, maar hier is m’n paper’.

Pirsig verklaart het gebeurde als volgt. De studente werd geremd  door een soort blokkeringsmechanisme. Ze probeerde in haar stuk te herhalen wat ze al wist, wat ze gehoord of gelezen had. Ze kon niets bedenken over Bozeman om op te schrijven, omdat ze zich niets kon herinneren dat de moeite waard was om herhaald te worden. En ze kwam gewoon niet op het idee om zelf eens te gaan kijken, om te schrijven vanuit een frisse blik, zonder rekening te hoeven houden met wat er allemaal al over gezegd was. De beperking tot die ene steen maakte een einde aan het blokkeringsmechanisme, omdat ze gedwongen werd oorspronkelijk en direct te kijken."