Majellakerk met humanistische stemmen ingeluid

29 juni 2017

Majellakerk met humanistische stemmen ingeluid

Door webredactie

De Amsterdamse kantoren van omroep Human en het Humanistisch Verbond zijn verhuisd naar het Ambonplein in de Indische Buurt. Zaterdag 24 juni werd het nieuwe onderkomen in de Gerardus Majellakerk feestelijk geopend met uitzendingen van het Filosofisch Kwintet, toespraken en muziek. Het gebouw staat midden in de samenleving in een multiculturele buurt in Amsterdam.

Na de eerste uitzending van het Filosofisch Kwintet van omroep Human over democratie en identiteit hield Boris van der Ham een korte toespraak. Hij stond daarbij stil bij de geschiedenis van het Humanistisch Verbond en de samenwerking met de omroep.

Van der Ham:"Ooit werd het Humanistisch Verbond in 1946 opgericht als de organisatie van de ‘buitenkerkelijken’. Het eerste kantoor van het Humanistisch Verbond stond op de Herengracht. Dat was toen minder sjiek dan het nu is. De binnenstad was vervallen, en er heerste om de hoek in de Jordaan geen café- latte-yuppen-cultuur maar bittere armoede. "Nederland was nog maar een jaar uit de klauwen van Nazi-Duitsland. Een land dat was opgehitst door een anti-democratische ideologie, die mensen dehumaniseerde. De nazi’s hadden Europa verwoest en de menselijke waardigheid op ongekende wijze geschonden.

Optimisme

Het Humanistisch Verbond opende zijn deuren om mensen te voeden en te inspireren in een doordachte poging het leven zin te geven, en verantwoordelijkheid te nemen voor het eigen bestaan. "En in het streven naar ieders persoonlijke welbevinden en zelfontplooiing zat ook medemenselijkheid. Want wat je jezelf gunt, wil je ook voor een ander. Om zo’n soort beweging te starten, in een tijd die vooral troosteloos was, is een daad van groot optimisme," meent Van der Ham.

"En nog steeds delen we dat optimisme. Humanisten, of ze nou van omroep Human zijn, wetenschap beoefenen op de Universiteit voor Humanistiek, raadsvrouw of man zijn in de zorg, bij defensie of bij justitie, op scholen humanistisch vormingsonderwijs geven, bij HIVOS werken voor de kansen van mensen in andere delen van de wereld, of als ze belangrijk maatschappelijk werk doen bij Humanitas - hoe verschillend ze ook zijn, hoe divers opvattingen ook zijn, ondanks discussies die humanisten ook onderling kunnen hebben - ze worden gebonden door de overtuiging dat het menselijke ondanks alles steeds weer mogelijk is. Dat ieder mens telt. Dat we strijden om zelf te mogen denken, en om echt samen te kunnen leven."

Emancipatie

Ook de samenleving zag er totaal anders uit. Humanisten, waaronder atheïsten, agnosten, vrijdenkers en vrijzinnigen waren in Nederland in de minderheid, en hadden te maken met achterstand, sociale problemen en zelfs discriminatie. Het Humanistisch Verbond kwam op voor de broodnodige emancipatie van hen.De ontkerkelijking heeft zich in die afgelopen 70 jaar zo rap voltrokken dat vele kerkgebouwen inmiddels letterlijk leeg zijn komen te staan, vertelt Van der Ham.

"Toch komen bepaalde vraagstukken weer terug. Waar vroeger vooral ex-christenen te maken kregen met sociale problemen, zijn dat nu meer ex-moslims, vrijdenkers en atheïstische asielzoekers. Het Humanistisch Verbond biedt hen een ontmoetingsplek en een podium. Samen met de internationale humanisten zetten we ons in voor vrijdenkers in andere landen. De missie om op te komen voor de zogenaamde ‘buitenkerkelijken’ is niet minder actueel dan 70 jaar geleden, integendeel. 

Jubileum

Het humanisme staat in 2017 tussen twee bijzondere jubileum jaren in. Vórig jaar, in 2016, was het dus 70 jaar geleden dat het Humanistisch Verbond werd opgericht. Vólgend jaar, in 2018, is het 70 jaar geleden dat de Verenigde Naties de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens vaststelde. 

"Die verklaring is een uitzonderlijke mijlpaal in de geschiedenis. In 1948 was het een wereldwijde reactie op de verschrikkingen van de oorlog. Het ijverde voor een wereld waarin mensen vrijheid van meningsuiting hebben, vrijheid van geweten, en vrij zullen zijn van vrees en gebrek. Het was niet de eerste poging om deze universele mensenrechten vast te leggen. Het steunde op honderden jaren, wat zeg ik, duizenden jaren, aan politiek en filosofisch jaren debat over mensenrechten, sociale rechten, individuele vrijheid en gelijke behandeling. "

Waardigheid

De Universele Verklaring voor de Rechten was een appel op individuen en staten om de waardigheid van ieder mens te erkennen. Het is opvallend in de wereld sommige staten en groeperingen zeggen dat deze verklaring ‘typisch westers’ is. Het appel op mensenrechten zou een typisch staaltje van westers imperialisme zijn. 

"Maar mensenrechten zijn niet van ‘ons’ maar van iedereen. En mensenrechten zijn niet uitgevonden door het westen. Oud en jong, man en vrouw, gelovig of niet - het bindt ons als vrije mensen.  Daarom moeten we die Verklaring voor de rechten van de mens ook koesteren. Méér en ánders dan we nu doen. Politiek maar zeker ook persoonlijk. "

Koninkrijk der Mensenrechten

De Universele Verklaring heeft namelijk strikt genomen geen bindende kracht; in 1948 ging het om een intentie verklaring, niet om een bindend verdrag waaraan staten elkáár kunnen houden. Het is dus grotendeels aan staten zelf om ze te borgen, maar ze worden vaak met voeten getreden.  

"De geest waarin de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) is geschreven laat zich nóóit helemaal vangen in wetten, regels of beleidsdocumenten. Zoiets als menselijke waardigheid  mag geen juridische abstractie blijven, maar moet ook duidelijk worden tussen mensen. In de waarde en de ruimte die je elkaar geeft, en de verantwoordelijkheid die men voor elkaar voelt. De tekst van de UVRM voortaan in uw paspoort. Dat is het idee. "
Meer over onze paspoortactie hoort u later deze zomer en in het najaar.

Lees verder in het Parool een interview met Boris van der Ham (alleen voor abonnees)

Beeld:Anna van Kooij

Filosofisch Kwintet

Uitzending. Zondag 2 juli, 12.10-13.05 uur op NPO 2
Herhaling woensdag 5 juli om 10.20 uur op NPO 2
Eerste aflevering Hoe is te verklaren dat er na decennia van ontzuiling nu weer nieuwe kleine zuiltjes ontstaan? En wat zijn daarvan de gevolgen voor politiek en maatschappij?
 

Zondag 9 juli, 12.10-13.05 uur op NPO 2
Herhaling woensdag 12 juli om 10.40 uur op NPO 2
De tweede aflevering gaat over de rol van informatie in onze democratie. Kan een feiten-vrije maatschappij nog wel rechtvaardig zijn? Hoe bedreigend is propaganda voor de democratie? En welke rol spelen nieuwe technologieën in de verspreiding van ideeën die de democratie ondermijnen?