Werken aan het levensbeschouwelijke ik

15 februari 2017

Werken aan het levensbeschouwelijke ik

Door Saskia Markx

De Eerste Kamer nam gisteren met ruim tweederde meerderheid een wet aan die het humanistisch en godsdienstig vormingsonderwijs structureel bekostigt. Enorm belangrijk voor de ontwikkeling van een levensbeschouwelijke identiteit. “Levensbeschouwing hoort in de klas en niet alleen achter de voordeur.” 

Recent onderzoek toont aan dat één op de acht leraren kwesties als homoseksualiteit niet durft  te bespreken. Ook aan islam, aanslagen en het populisme van Trump en Wilders waagt niet iedere docent zich. Het zijn onderwerpen die zich bevinden in het levensbeschouwelijke domein van het leven. Zaken die er gewoon bij zouden moeten horen, maar die docenten in verlegenheid brengen. Begrijpelijk, want het is hun deskundigheid niet per se. Maar die deskundigen zijn er wel. Het zijn de humanistische of godsdienstige vormingsonderwijzers, die opgeleid zijn om kinderen de eerste stappen te laten zetten op hun levensbeschouwelijke pad.

Lef

Veel directeuren in het onderwijs missen het lef om humanistisch of religieus vormingsonderwijs aan te bieden aan hun kinderen. Dat terwijl levensbeschouwelijke en religieuze pluriformiteit de raison d’être is van het openbaar onderwijs. Nu heeft de Eerste Kamer de wet aangenomen die na 100 jaar schoolstrijd de structurele bekostiging van dit vormingsonderwijs regelt.

“Het openbaar onderwijs in Nederland is niet neutraal in de zin van de Franse laïcité,” zegt Christa Compas, directeur van het Humanistisch Verbond. “De scheiding tussen kerk en staat betekent niet dat levensbeschouwing en religie buiten de school moeten worden gehouden. In artikel 23 van de Grondwet (het artikel dat het openbaar en het  religieus onderwijs regelt) staat nu juist dat het openbaar onderwijs de plicht heeft om godsdiensten en levensbeschouwingen te eerbiedigen. De neutraliteit van het openbaar onderwijs betekent dat een openbare school géén partij mag kiezen voor een van de stromingen. Op een openbare school is ieder kind is welkom niet ongeacht zijn levensbeschouwing maar mét zijn levensbeschouwing.”

Ruimte geven

Er lijkt zo langzamerhand niets meer zo privé als je godsdienst of levensovertuiging. Maar hierdoor raken juffen en meesters vaak hopeloos in  de knoop. Godsdienst of levensovertuiging zijn onderdeel van de identiteit van mensen en dus ook van kinderen. Compas: “Geef kinderen daarom de ruimte om hun eigen levensbeschouwelijke identiteit te ontwikkelen en te onderzoeken. En leer ze tegelijkertijd uit te vinden hoe  je op een goede manier kritiek op elkaars religie en levensbeschouwing kunt hebben. Kortom maak ze er niet immuun voor, maar laat ze spelenderwijs ontdekken wat er in de wereld te koop is, ook op levensbeschouwelijke terrein. De vormingsonderwijzers zijn er klaar voor.

Lees verder

  • Meer over Humanistisch Vormingsonderwijs vind je op de site van HVO
  • Wat doet het Humanstisch Verbond aan vorming, burgerschap en bildung in het onderwijs. Kijk in ons themadossier Opvoeden en onderwijs

Foto: Kinderen van het Berlage Lyceum in Amsterdam spelen Humanopoly.