Humanistische waarden voor burger van morgen

4 februari 2016

Humanistische waarden voor burger van morgen

Door webredactie

De jongere van 2032 is kritisch, zelfbewust, sociaal betrokken én moreel gevormd. Tenminste, als de aanbevelingen uit adviesrapport Onderwijs 2032, opgesteld onder leiding van Paul Schnabel, goed worden uitgewerkt in een curriculum voor primair en voortgezet onderwijs. Humanistische organisaties als HVO werken daar graag aan mee. “Het komt aan op de uiteindelijke toepassing."

Door Paulien Boogaard

Wat moeten kleuters die nu naar school gaan weten en kunnen als ze in 2032 van school komen en hun eerste baan zoeken? Die opdracht kreeg Paul Schnabel (oud-SCP-directeur) van staatssecretaris Sander Dekker. Een jaar lang luisterde een commissie onder zijn leiding naar scholen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en anderen. De conclusie: naast kennis worden persoonsvorming en maatschappelijke vorming in het onderwijs essentieel. De volwassenen van straks moeten ‘vaardig, maar ook waardig en aardig’ zijn, voor zichzelf en anderen.

Nieuwsgierigheid

Humanistische onderwijsdoelen, zoals burgerschap en brede vorming, hebben een belangrijke plaats in het adviesraport Onderwijs 2032.Ook andere humanistische idealen werkte de commissie uit. Zo moeten scholieren leren door creativiteit en nieuwsgierig te zijn, moeten ze kritische vragen leren stellen, hun verbeeldingskracht gebruiken, en durven experimenteren. Maar ook samenwerken is belangrijk. Bovendien moeten ze leren nadenken over hun persoonlijke drijfveren en ambities.

Mensenrechten

En dat is nog niet alles. Zo lezen we in het rapport dat de samenleving diverser wordt. En dus zullen alle kinderen leren en ervaren wat hun rechten en plichten zijn. Dat betekent dat ze weten welke kinderrechten en mensenrechten bestaan.Ook vergaren ze kennis over de democratische rechtsstaat en de collectieve waarden van Nederlanders. Ze weten verantwoorde eigen keuzes te maken, maar leren ook verantwoordelijk en zorgzaam te zijn. Daarbij hoort de vaardigheid sociale relaties aan te gaan en te onderhouden,

Filosofie

Alexandra Bronsveld, onderwijskundig medewerker en  trainer bij Centrum Humanistische Vorming, pleitte samen met Centrum Kinderfilosofie bij Platform Onderwijs 2032 voor filosofische bezinning en reflectie. Bronsveld: “Het was een mooi democratisch proces. We zien onze ideeën terug in het voorstel. Ook mensenrechteneducatie, waarvoor we met onder meer Amnesty in het Platform Mensenrechten Educatie al jaren ijverden, staat in het advies.
Dat brede vorming een belangrijke plek heeft in het advies, helpt ons nu al: scholen begrijpen nu beter wat wij met Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) willen en geven ons eerder ruimte.“

Levenskunst

Nico Stuij is directeur van Centrum voor Humanistische Vorming. Hij is blij met het advies: “Ik herken veel van de humanistische levenskunst- waar Joep Dohmen als lector Bildung en Levenskunst bij ons centrumveel over heeft geschreven- en van wat wij kinderen al decennia leren.’
Hij verzucht: “Het onderwijs zat vast: scholen beperkten zich tot taal en rekenen en goede Cito-scores. Van mens- en burgerschapsvorming kwam niks terecht.
Met onderwijs 2032 is er weer ruimte om te praten over waar het onderwijs voor bedoeld is en wat er nodig is in de 21ste eeuw: creatieve mensen, met een sterke persoonlijkheid, die in de diversiteit hun weg kunnen vinden en samen met andere mensen nieuwe wegen kunnen bewandelen.“

En HVO helpt bij ontwikkeling van het curriculum?
Stuij: “Dat zullen we graag doen. We hebben veel materiaal. Maar nog belangrijker zijn de leraren die zelfvorming kunnen begeleiden. Leraren die onze masteropleiding hebben gevolgd, die we samen met de Universiteit voor Humanistiek hebben opgezet, kunnen dat. Zij worden opgeleid in levenskunst, burgerschap en interlevensbeschouwelijke vorming.”

Kennis

Het Humanistisch Verbond is positief, maar kritisch over het advies. Voorzitter Boris van der Ham: “Brede vorming is goed.Dat vinden humanisten van oudsher heel belangrijk. En improvisatievaardigheden zijn zeker nodig. Maar ook stevige basale kennis is belangrijk om sterk te staan. Dus we zijn kritisch op het idee dat het met kennisvergaring wel minder kan, omdat mensen dat zogenaamd wel op internet kunnen vinden. “

Segregatie

Wiel Veugelers, hoogleraar educatie en bijzonder hoogleraar Humanistisch Vormingsonderwijs (HVO) aan de UvH, vindt het vooral een gemiste kans dat maatschappelijke problemen in het Nederlandse onderwijs niet zijn besproken. “Het rapport bevat veel fraais maar is een grabbelton waaruit iedereen kan halen wat hij of zij belangrijk vindt, zonder analyse hoe je moet kiezen. En, nog belangrijker: er is geen aandacht voor de segregatie in het Nederlandse onderwijs en de selectie op jonge leeftijd. Die bepalen meer wat leerlingen leren dan fraaie 'idealen'. “

Van der Ham vindt het advies nog breed.“Het komt aan op de uitwerking en uiteindelijke toepassing. Aan die uitwerking dragen we vanuit de humanistische beweging graag bij en we volgen de resultaten kritisch.”