Humanistisch Verbond traint COA over ongelovigheid

14 juni 2017

Humanistisch Verbond traint COA over ongelovigheid

Door webredactie

Ongelovige vluchtelingen hebben het in azc’s soms zwaar tussen gelovige medebewoners. Hoe kunnen medewerkers van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) het gevoel van vrijheid bij hen vergroten? Het Humanistisch Verbond gaf op de Dag van de Veiligheid op 13 juni twee workshops aan ongeveer 80 COA-medewerkers. Persoonlijke aandacht én het gesprek over grondrechten zijn cruciaal.

Na incidenten met geweld en agressie tegen homoseksuele asielzoekers gaf staatssecretaris Dijkhof in 2016 aan COA de opdracht voorlichting over grondrechten te intensiveren.
Het Humanistisch Verbond dacht daar graag over mee en pleitte voor meer aandacht voor de onderbelichte positie van ongelovige asielzoekers. Veiligheidsmedewerkers worden daarom op de Dag van de Veiligheid getraind en voorgelicht door het Humanistisch Verbond.

Saikat

De getuigenis van de gevluchte Bengaalse blogger Saikat, één van de hoofdpersonen uit de documentaire Ongelovig. Vrijdenkers op de vlucht (HUMAN), maakt direct indruk op de medewerkers van COA. “In Bangladesh demonstreerden een miljoen moslims om doodstraf te eisen voor mij- en 84 andere vrijdenkers. Zeven collega's van mij zijn al bruut vermoord. In het azc, waar 90 procent van de bewoners moslim is, durfde ik niet te zeggen dat ik niet geloof.“

Vrije Nederland?

Op de vlucht voor religieus extremisme, komen ongelovigen terecht in het vrije Nederland. Maar misschien is Nederland toch niet zo vrij en veilig? “Wij horen verhalen van COA-medewerkers die ongelovigen vragen voor ‘hun eigen veiligheid’ maar niet te vertellen dat ze ongelovig zijn. Maar we leven wel in een vrij land dat ook voor een groot deel seculier is”, vertelt voorzitter van het Humanistisch Verbond Boris van der Ham.

"Dus voor hun eigen veiligheid kunnen we dan aanraden om low profile te houden."

Voorlichting

COA-medewerkers geven het dilemma toe: “Natuurlijk wil je ook de vrijheid van ongelovigen om zich uit te spreken garanderen. Maar dat kunnen we niet. Dus voor hun eigen veiligheid kunnen we dan aanraden om ‘low profile’ te houden, zegt een medewerker met spijt in haar stem.

Er is sinds vorig jaar, toen Saikat in de opvang zat wel wat veranderd, zegt iemand.  ”We geven nu voorlichting en die is er vanaf dag één op gericht duidelijk te maken dat gelijke rechten de basis van de Nederlandse rechtsstaat zijn (grondwet Art. 1) én dat iedereen in Nederland vrij is te geloven of niet te geloven. En dat is een boodschap die we ook herhalen", vertelt een van de deelnemers.

Alert

Toch zijn er wel lessen te leren voor de medewerkers. "Ik had me niet gerealiseerd dat dit speelde", zegt iemand. Daarom is het goed altijd alert te blijven  op signalen, vinden ook de meeste deelnemers. "Het gaat erom actief te luisteren en soms vooroordelen op zij zetten. Soms moet je even naar je werk gaan met een andere bril op, alsof het de eerste dag is dat je er werkt", vult een collega aan. Iemand anders realiseert zich dat het soms om kleine dingen kan gaan. "Dus misschien toch even doorvragen als iemand om een kamerwissel vraagt, in plaats van meteen zeggen dat dat niet kan, want misschien wordt iemand wel gediscrimineerd of bedreigd."

Bewustwording

Het Humanistisch Verbond werkt goed samen met COA om de bewustwording voor ongelovigheid in azc's te vergroten. Om voorlichting te verbeteren is een digitale brochure gemaakt in elf talen. “Die is beschikbaar op mycoa.nl  en is een goede bron om naar te verwijzen”, licht workshopleider en visiemedewerker van het Humanistisch Verbond Paulien Boogaard toe.

"En tijdens Ramadan is het moeilijk te verhullen dat je niet meedoet"


Boogaard begeleidt ook een contactgroep ongelovige vluchtelingen. Ze weet daardoor dat de situatie in de azc’s niet altijd veilig voelt. "Veel ongelovigen durven niets te zeggen over hun overtuigngen, uit angst voor repercussies. Maar vrouwen zonder hoofddoek worden daar wel op aangesproken. En tijdens Ramadan is het moeilijk te verhullen dat je niet meedoet."

Veiligheid

Kortom: erkenning en herkenning, maar ook vragen. Want, kun je iedereen wel veilig laten voelen? Kan de COA dat waarborgen?  Het is niet wat Saikat vraagt.
“Ik begrijp dat COA dat niet kan garanderen. Maar het zou fijn zijn als er meer aandacht voor het individu is, dat er iemand aan je vraagt hoe het met je gaat? Dan vertel je eerder waar je mee zit. Het is ook heel erg belangrijk om helder te communiceren wat de grondrechten zijn in Nederland. Veel mensen komen uit landen waar dat niet zo is, waar de overheid zelf mensen straft voor ongeloof. Dus daar moet je heel duidelijk over zijn.”

Wat doet het Humanistisch Verbond?

Openlijk ongelovig zijn is in 22 landen strafbaar, in 39 landen riskeer je gevangenisstraf. En in 13 landen zelfs de doodstraf. De groeiende groep ongelovigen en vrijdenkers heeft onze steun hard nodig. Dat doen wij door:

1. Informatievoorziening en training, bv. door informatievoorziening aan het COA, de IND en Vluchtelingenwerk.
2. Emancipatie van ex-moslims en vrijdenkers in Nederland door ontmoetingen te organiseren.
2. Bieden van een podium om persoonlijke verhalen te vertellen op radio, tv of in kranten.
4. Politieke lobby. We zetten dit onderwerp op de politieke agenda en vragen aandacht voor ongelovigen. Elk jaar brengen we samen met IHEU het Freedom of Thougt Report uit en bieden dat aan bij de Tweede Kamer.

Wil jij ook iets doen?

Steun ons en ga naar humanisme.nu

Eind juni gaat de  voorlichtingscampagne grondrechten van het COA van start, met onder meer een app en  de website site mycoa.nl. Daarin linkt het COA onder het kopje ‘discriminatie’naar de digitale brochureVrij om niet te geloven’ waarin het Humanistisch Verbond in 11 talen uitlegt dat intimidatie en geweld tegen ongelovigen in Nederland verboden en strafbaar is.