'Heidenen' waren toleranter dan Bonifatius

22 februari 2017

'Heidenen' waren toleranter dan Bonifatius

Door Julia Doets

Publicist Luit van der Tuuk beschouwt het beeld van Bonifatius in Dokkum als een monument van de heidenen tegen de oprukkende onvrijheid van godsdienst. Deze bijzondere plek getuigt van het heidense verzet en is daarmee van bijzondere betekenis voor de prille opkomst van het humanisme in ons land. Deel twee in een serie van zeven bijdragen uit het boek Vrijdenken en humanisme in Nederland: 40 plekken van herinnering.

In Dokkum staat voor een rooms-katholieke bedevaartskapel een beeld van Bonifatius (672 - 754) die een boek boven zijn hoofd houdt. Daarmee zou hij de zwaardslagen van zijn moordenaars hebben afgeweerd. Velen weten te vertellen dat de missionaris daar in 754 door de heidense Friezen werd vermoord. Het beeld staat niet in de oude binnenstad op de plek waar de oudste bewoningssporen van Dokkum zijn gevonden, maar wat buitenaf.

Vernieling

Bonifatius was met groot vertoon door het afgelegen deel van Frisia getrokken waar heidense riten werden uitgevoerd. Hij was niet zomaar een rondreizende missiebroeder, maar een kerkelijke hoogwaardigheidsbekleder die regelmatig bij de paus en Frankische vorsten over de vloer kwam. Die hoge status etaleerde hij ook, want hij kwam met een heel circus van monniken, priesters, diakenen, soldaten (!) en allerlei hulpkrachten naar Frisia.

Tot grote woede van de Friese bevolking werden hun afgodsbeelden en heidense cultusplaatsen vernield. Diezelfde bevolking werd vervolgens door het zwaard gedwongen hun heidense praktijken af te zweren om over te gaan naar de godsdienst van de gehate Frankische bezetter. Een Friese reactie op deze provocatie kon niet uitblijven. In de ochtend van de vijfde juni van het jaar 754 werd het tentenkamp op de oever waar de schepen lagen afgemeerd, aangevallen. Niemand van het gezelschap, inclusief Bonifatius zelf, overleefde dit gewapende treffen.

Godsdienstvrijheid

Bonifatius toonde zich onverzoenlijk jegens het heidendom. Heidenen waren daarentegen inschikkelijk en tolerant ten opzichte van andersdenkenden. Ze waren lang niet zo fundamenteel in hun denkbeelden als de christelijke kerk en lieten iedereen in hun waarde. Toch waren ze genoodzaakt zich te verweren tegen een gewapenderhand oprukkend Frankisch-christelijk imperium. Ze streden voor hun vrijheid en daarbij hoorde niet in de laatste plaats de godsdienstvrijheid die ze sinds mensenheugenis genoten.

Redactie: Dit is een samenvatting van de bijdrage Bonifatius 672 - 754 (pp. 11 - 15)  door Luit van der Tuuk in het boek Vrijdenken en humanisme in Nederland: 40 plekken van herinnering.

Korting

Leden van het Humanistisch Verbond ontvangen het boek met korting en betalen € 15 (exclusief € 1,95 verzendkosten) in plaats van € 19,90.
Stuur een mail naar info@humanistischverbond.nl o.v.v. naam en adres en je krijgt het boek thuisgestuurd.