tien vragen over Voltooid leven

Vandaag wordt het boek `Uit Vrije Wil: waardig sterven op hoge leeftijd' gepresenteerd in Den Haag. Daarin wordt het wetsvoorstel belicht waarmee stervenshulp aan ouderen die hun leven als voltooid zien mogelijk kan worden. We steunen het wetsvoorstel en sponsoren de uitgave van dit dit boek. Waarom? Tien vragen en antwoorden. 

De Initiatiefgroep `Uit Vrije Wil' lanceerde in februari 2009 het Burgerinitiatief Voltooid Leven.
Binnen enkele dagen hadden 40.000 hun steun betuigd, genoeg om behandeling door de Tweede Kamer af te dwingen. Het Humanistisch Verbond liet in filmpjes verschillende leden uit de initiatiefgroep vertellen waarom ze meedoen, zoals Paul van Vliet, Jan Terlouw en Hedy d'Ancona. De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) leverde met de Week van het Voltooid Leven een grote bijdrage aan het succes van het initiatief. Dat was een jaar geleden. Hoe staat het er nu voor met het initiatief?

Wat zijn de uitgangspunten van het wetsvoorstel?

Oudere mensen (boven de 70) die hun leven voltooid achten moeten waardig kunnen sterven onder goede begeleiding, dat is het doel. Het gaat om ouderen die existentieel lijden. Zij hebben niet altijd een classificeerbare lichamelijke of psychische ziekte. Ze ervaren een verlies van zelfstandigheid, zingeving en persoonlijke waardigheid en willen sterven. Lees verder 

Om hoeveel mensen gaat het?

Eugène Sutorius en Wouter Beekman (mede-auteurs van het boek) schatten het aantal mensen met een duurzame doodswens in deze groep op 100.000 tot 200.000. Uit wetenschappelijk onderzoek van Mette Rurup blijkt dat het in ieder geval om een groep van 15.000 mensen gaat. Hoe dan ook. Voltooid leven is een onderwerp dat leeft in de samenleving. Uit een peiling uitgevoerd door de NVVE blijkt dat 75 procent van de bevolking zich kan voorstellen dat oude mensen hun leven voltooid vinden. En 44 procent kent mensen die hun leven als voltooid beschouwen. Lees verder

Waarom krijgt men geen hulp binnen de euthanasiewet?

Alleen artsen mogen, binnen de euthanasiewet, stervenshulp  verlenen zonder vervolging.
Zij doen dit vrijwel uitsluitend bij ondraaglijk en uitzichtloos medisch classificeerbaar lijden.
Bij Voltooid Leven gaat het om existentieel lijden. Ouderen die lijden aan het leven hebben nu dus niet of nauwelijks legale toegang tot hulp en middelen om waardig te sterven. Daarom wil Uit Vrije Wil stervenshulp aan deze ouderen door niet-medische hulpverleners legaliseren.

Wat vindt het Humanistisch Verbond van dit voorstel?

Het voorstel doorbreekt de impasse dat voor hulp alle ogen gericht zijn op artsen. Zij gaan zeer terughoudend om met de wettelijke ruimte om stervenshulp te verlenen, indien het geen terminaal somatisch lijden betreft. Dat is wel te begrijpen, want existentiële vragen behoren ook niet (primair) tot de expertise van de arts. Het HV juicht het toe dat in het voorstel een grote rol wordt toegewezen aan niet-medisch hulpverleners. Dit past bij de existentiële aard van de stervenswens. Zo zijn humanistisch geestelijk verzorgers,  genoemd als mogelijke stervensconsulenten, professioneel geschoold  in het omgaan met existentiële vragen. Goede geestelijke hulp is ook nodig omdat de wetenschap dat je, als je ze echt niet meer kan, je leven in eigen hand kan nemen veel rust en vertrouwen geeft. Daardoor wordt soms de eindbeslissing soms verder uitgesteld. Meer informatie vindt u in ons Postion paper.

Hoe waarborgt men dat stervenshulp zorgvuldig wordt verleend?

Een verzoek moet gedaan zijn door een wilsbekwaam persoon, en het moet weloverwogen en duurzaam zijn. Stervenshulpverleners voeren indringende gesprekken met de hulpvragers om dit te toetsen. Die hulpverleners, waaronder  humanistisch geestelijk verzorgers, psychologen of counselors, verbonden aan Stichting de Einder hebben verstand van existentiële problemen. Ze worden geselecteerd, opgeleid en gecertificeerd door een nieuwe erkende Stichting en werken samen met artsen verbonden aan deze Stichting.

Wat is de belangrijkste kritiek op dit voorstel?

Naast kritiek uit orthodox-christelijke  hoek dat je het leven niet in eigen hand mag nemen (dat is voorbehouden aan God), vrezen sommigen dat deze wet leidt tot een hellend vlak. Op kwetsbare ouderen zou druk kunnen worden uitgeoefend om hun leven te beëindigen.Uit onderzoek naar de uitvoering van de euthanasiewet blijkt de zorg voor een hellend vlak, die ook hier vóór invoering van de wet bestond, ongegrond. Daarnaast wordt vaak door critici gezegd dat meer aandacht voor kwaliteit van leven in de zorg de doodswens van ouderen weg zou nemen. Het Humanistisch Verbond wil uiteraard goede ouderenzorg, maar daarmee mag de bestaande hulpvraag en het recht op zelfbeschikking niet onder tafel geschoven worden.

Welke mogelijkheden zijn er als iemand zijn leven wil beëindigen?

Er wordt vaak gesproken over drie routes. 

• De medische route, waarbij de hulp bij zelfdoding wordt gegeven door een arts.
• De hulpverlenersroute, waarbij de hulp bij zelfdoding wordt gegeven door speciaal hiervoor opgeleide en door de overheid gecertificeerde (niet-medische) stervenshulpverleners.
• De autonome route, waarbij de hulpvrager de methoden of middelen voor zelfdoding verkrijgt zonder tussenkomst van een arts of andere hulpverlener  

Heeft het HV voorkeur voor één van de routes?

Het HV steunt de ontwikkeling van meerdere legale `routes' om menswaardig te kunnen sterven. Voor ons is belangrijk dat de routes aansluiten bij wat mensen zélf willen en wat hulpverleners kunnen bieden. In de hulpverlenersroute ligt een actieve rol voor humanistisch geestelijk verzorgers voor de hand. Maar ook in geval van de medische route en de autonome route is een rol weggelegd voor een nieuwe beroepsgroep van stervensconsulenten.

Heeft het voorstel kans van slagen?

Vertegenwoordigers van de initiatiefgroep Uit Vrije Wil hebben op 16 februari hun voorstel toegelicht op uitnodiging van de vaste Kamercommissie van veiligheid en justitie. Er was ook kritiek.
Onder meer VDD en PvdA waren bezorgd over de zorgvuldigheid van toetsing. Of dit voorstel ooit praktijk wordt, is nu lastig te zeggen. Voor veel partijen kan het een breekijzer zijn om te pleiten voor een verruiming van de huidige wet.

Wat gebeurt er als dit voorstel het niet haalt?

Dan resten verruiming en verbetering van hulpmogelijkheden binnen de artsen-  en autonome route. Het Humanistisch Verbond heeft de artsenorganisatie KNMG voorgesteld dat artsen in geval van voltooid leven gaan samenwerken met humanistisch geestelijk verzorgers. We hopen dat artsen in overleg met deze professionals bereid zijn hulpverzoeken serieus te overwegen. De KNMG wil daarover met ons praten, na een gespreksronde  met de eigen artsen. Lees verder  

Boek bestellen?

U kunt het boek bestellen via onder meer bol.com 

Bekijk het videoverslag van Eveline van Dijck

<>

Gepubliceerd:16-03-2010