Zoeken
Meer humanistisch nieuws op human.nl
Aanscherping vreemdelingenbeleid zet onuitzetbaren klem
Op 1 november, de week waarin de minderjarige asielszoeker Mauro geen verblijfsvergunning kreeg, stemde de Tweede Kamer in met twee wetsvoorstellen die het toekomstperspectief van onuitzetbare migranten beperkt. Het Humanistisch Verbond denkt dat mensen pas bewegen als ze perspectief zien, dat lieten we de Eerste Kamerleden weten.
De Implementatiewet Terugkeerrichtlijn en de Visumwet werd met steun van PVV, VVD, CDA en -SGP aangenomen. Ondanks scherpe kritiek van maatschappelijke organisaties. Geen van de amendementen van de oppositie haalde een meerderheid. Op 6 december stemt de Eerste Kamer. Het Humanistisch Verbond stuurde de Eerste Kamerleden een brief om aandacht te vragen voor de effecten voor onuitzetbaren wanneer het beleid op deze manier aangescherpt wordt.
Verantwoordelijkheid eenzijdig bij onuitzetbare
Hoewel de Minister van Immigratie en Asiel, Gerd Leers, zelf stelt dat 48 procent van de mensen zonder verblijfsvergunning in de praktijk niet uitgezet kan worden door de overheid, houdt hij daar in zijn aanscherping van het vreemdelingenbeleid geen rekening mee. De wijze waarop Nederland de Europese Terugkeerrichtlijn invult levert een scala aan mogelijkheden om mensen zonder verblijfsvergunning die niet vertrekken te straffen. Het idee daarachter is dat de verantwoordelijkheid voor vertrek bij de persoon zelf ligt, en ook de schuld als uitzetting niet lukt. Vanuit dat idee ontwikkelde hij het beleid ’van drang naar dwang’.
Daarin wordt onvoldoende rekening gehouden met belemmeringen voor uitzetting waarop de betrokkene zelf geen invloed heeft. Veel herkomstlanden werken niet mee aan het verstrekken van reispapieren of documenten om de identiteit van de betrokkene vast te stellen. En zonder die papieren kan de Nederlandse overheid niemand op het vliegtuig zetten.
Als lokale en nationale overheden openlijk weigeren kan de onuitzetbare een beroep doen op een ‘buitenschuld verklaring’ en alsnog een verblijfsvergunning aanvragen. Maar in de praktijk wordt zelden officieel geweigerd. Dat weet de Nederlandse overheid ook van een aantal landen.
Straf
Toch wordt met het huidige beleid de druk op het individu opgevoerd. Met de Implementatie Terugkeerrichtlijn die nu ter stemming bij de Eerste Kamer ligt, kan iemand zonder verblijfsvergunning die Nederland niet verlaat op de volgende manieren onder druk worden gezet:
- De vreemdeling kan tot anderhalf jaar(!)gedetineerd worden in afwachting van uitzetting als men vindt dat hij/zij onvoldoende meewerkt, of als documenten uit het land van herkomst die nodig zijn om de uitzetting te regelen nog ontbreken.
- Wie niet vertrekt nadat een terugkeerbesluit is afgegeven (een brief waarin staat dat de persoon binnen 4 weken het land moet verlaten) krijgt een inreisverbod. Dat betekent dat iemand 3 tot 5 jaar niet wordt toegelaten in Nederland. Door illegaal verblijf strafbaar te stellen riskeert wie toch Nederland binnenkomt, maar ook wie niet vertrekt een boete van € 3800,- en gevangenisstraf van maximaal 4 maanden.
- Voor wie een inreisverbod heeft worden uitzonderingsregels ongeldig en wordt de kans alsnog een verblijfsvergunning te krijgen nihil.
- de minister kan de vreemdeling die niet vertrekt ongewenst verklaren. Wie ongewenst verklaard is en in Nederland wordt aangehouden riskeert tot 6 maanden gevangenisstraf
De Terugkeerrichtlijn bepaalt wel dat ‘Onze Minister om humanitaire of andere redenen mag afzien van het uitvaardigen van een inreisverbod’, maar dat gaat dan om weging van individuele gevallen.
Er is geen algemene uitzondering opgenomen voor onuitzetbaren.
Perpectief bieden
Het Humanistisch Verbond is van mening dat terugkeerbeleid dat onuitzetbaarheid ontkent
bij voorbaat ineffectief is: het aantal onuitzetbare vreemdelingen zal toenemen. Er wordt veel beroep gedaan op detentiecapaciteit zonder dat het iets oplevert in termen van meer uitzettingen.
Bovendien is het moreel onverantwoord om mensen op te sluiten in illegaal verblijf zonder perspectief of uitweg en hen intussen te criminaliseren. Ons pleidooi is met betrokkenen te zoeken naar alternatieven, waarbij mensen hun waardigheid en regie over hun leven kunnen behouden of hernemen. Het is onze overtuiging dat mensen pas gaan bewegen als ze perspectief zien. En dat het humaner en effectiever is daar mèt hen naar te zoeken.
Misschien is er een beetje hoop. In een brief aan de regering van 10 november bij de rapportage Vreemdelingenketen periode januari - juni 2011 noemt Leers wel alternatieven al zijn die nog niet gespecificeerd: “Wanneer vreemdelingen niet zelf vertrekken, wordt overgegaan tot gedwongen vertrek. Daarbij zal ik, wanneer de inzet van alternatieve instrumenten niet tot terugkeer leidt, vreemdelingenbewaring met het zicht op uitzetting als ultiem instrument inzetten.”
Het streven van de Minister is in elk geval dat de twee wetsvoorstellen, als de Eerste Kamer instemt, op 1 januari 2012 in werking treden.