Zoeken
Onschuldig gevangen: Humanisme en Kunst
Josje van de Molengraft heeft twee passies: vluchtelingen en tekenen. Het lukte haar beide hartstochten te combineren door portretten te tekenen van asielzoekers die in vreemdelingendetentie hebben gezeten. ‘Ik heb ervoor gekozen hun gezichten weer te geven, omdat ik allereerst wilde laten zien dat het om gewone mensen gaat.'
'Maar ook omdat zo vaak de schok, het verdriet of de vernedering nog op hun gezichten te zien zijn. Geleidelijk groeide de behoefte om veel accent op hun ogen te leggen, ze zo heftig te maken dat ze de kijker zouden overdonderen, zoals “mijn mensen” zelf overdonderd zijn geweest door wat hen overkwam.’
Nutteloos
In de tentoonstelling van Josje van de Molengraft ziet u mensen die onschuldig in de gevangenis hebben gezeten. Geen van hen heeft een misdaad begaan. Ze kregen een negatieve reactie op hun asielverzoek, waren uitgeprocedeerd, maar keerden niet tijdig genoeg terug naar het land van herkomst. Daarom zijn ze in vreemdelingendetentie geplaatst.
Josje zegt het zo: ‘Niet alleen ervaar ik vreemdelingendetentie als onrechtvaardig, zij blijkt ook nutteloos als instrument om uitgeprocedeerde asielzoekers tot terugkeer te bewegen. In de periode dat ik hen portretteerde was geen van hen uit Nederland vertrokken. Later zijn twee mannen tijdelijk terug geweest naar hun vaderland, om een machtiging tot voorlopig verblijf aan te vragen. Beiden zijn terug in Nederland. Door mijn gesprekken met deze mensen, weet ik wat de hechtenis vooral psychisch met hen heeft gedaan. Zo was één persoon maandenlang zijn spraak kwijt en hoort hij nog steeds stemmen in zijn hoofd. Eén persoon wordt wegens traumatisering behandeld, anderen durven de stad niet meer in.
Ongerijmd
Omdat het zo ongerijmd is voor ze, dat zij, hoewel ze absoluut niet crimineel zijn, in de gevangenis terecht kwamen, is de angst voor de politie groot. Al werkende aan mijn portretten, groeide mijn behoefte om kijkers te confronteren met een beleid dat ik ervaar als onrechtvaardig. Dát en het uitdrukkelijke verzoek van twee personen om hun volledige portret niet te exposeren in Nederland (uit angst voor de politie) resulteerde in mijn keuze hun ogen sterk uit te vergroten. Het meest confronterend werkt dat m.i. als zij het publiek recht aankijken. Om hun omstandigheden te verduidelijken zijn er twee tekeningen van gevangenissen tussen gehangen en twee met een korte tekst. Ik hoop dat hun ogen voor zich spreken.’
Over Josje van de Molengraft
Josje van de Molengraft begon in 1959 aan de studie reclametekenen aan de Academie voor Industriële Vormgeving in Eindhoven, maar ging na twee jaar Nederlands studeren. Een lange onderwijscarrière volgde. Tijdens de jaren dat ze les gaf, volgde ze cursussen fotografie, tekenen en creatieve handvaardigheid. Na haar vervroegd pensioen schreef ze zich in voor de opleiding tekenen aan de Academie voor Schone Kunsten in Arendonk (B), waar ze inmiddels is afgestudeerd. Ze koos vreemdelingendetentie als onderwerp voor haar afstuderen in 2010 - de ogen zijn getekend met oliepastel en gouache. Tekeningen van de serie ‘onschuldig gevangen’ hangen geregeld op exposities, bijvoorbeeld van 21 augustus tot en met 25 september 2011 in Het Kruithuis in 's-Hertogenbosch. De ogen hingen ook bij Amnesty International tijdens het Symposium over Vreemdelingendetentie op 5 november 2010, waar ze eens te meer duidelijk maakten dat deze mensen niets misdreven hebben, alleen op zoek waren naar ‘vrede, vrijheid, veiligheid’.
Jan Schrauwen (namens de ledenwerkgroep Humanisme en Kunst)
Ga naar de Naar de virtuele galerie.
Josjes tentoonstelling is ook te vinden op Facebook. Daar kunt u ook reageren op haar werk!!!
Wilt u ook hier exposeren?
De werkgroep Humanisme en kunst roept u op om maximaal vijf foto’s in jpeg-formaat van eigen werk te sturen naar annetteb@dds.nl, vergezeld van een korte toelichting. Vier keer per jaar, bij het uitkomen van Humus, wordt er werk van een nieuwe exposant op de website gepubliceerd.
Meer lezen?
Lees ook ons dossier menswaardig vreemdelingenbeleid