'verantwoordelijk zijn voor jezelf en generaties na jou'

Het Humanistisch Verbond reikt op woensdag 11 mei de Van Praagprijs uit aan Pieter Winsemius. Het thema is duurzaamheid & kwaliteit van samenleven. Gisteravond was hij hoofdgast in de Radiotalkshow OBA Live van HUMAN.  Op 11 mei vertelt hij in dagblad Trouw over zijn onderzoek in de wijken naar de kansen om burgers een stem te geven in beleid.

Winsemius heeft met zijn werk als minister van VROM en door zijn onderzoek in Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) zijn sporen verdient. Daarom wint hij de Van Praagprijs, een oeuvreprijs die elke twee jaar wordt uitgereikt aan mensen die zich op een zinvolle en aansprekende wijze inzetten voor een menswaardiger en rechtvaardiger samenleving. De jury motiveert haar besluit als volgt: 'Hij trekt erop uit, koppelt duurzaamheid niet alleen aan duurzame consumptiepatronen of milieu-effecten, maar ook aan leefbaar en verantwoord met elkaar omgaan.'

Milieu is een rijkeluisprobleem

Winsemius denkt dat je negen van de tien problemen kunt oplossen. 'Ja, milieu is een rijkeluisprobleem; daar ga je bij wijze van spreken niet failliet aan. Natuurlijk moet je er ook iets voor laten, want het gaat niet vanzelf. Je ziet dat bij de zure regen: door minder uitstoot van zwavel en stikstof is dat probleem inmiddels opgelost.'

Theodor Holman vraagt zich af of dat wel altijd zo is. Winsemius nuanceert zijn uitspraak enigszins: 'Alleen bij vervoersproblemen werkt het niet. De verhoging van de bezineprijzen heeft niet geleid tot minder verkeer op de wegen of meer mensen in de trein. Ik ben overigens een fanate treinreiziger. Ik erger me bont en blauw aan de ministers die klagen over de NS. Volgens mij gaan ze zelf nooit met de trein.'

Holman lacht even en vraagt: 'Zit ik hier wel naast een echte liberaal?'  Winsemius: 'Ja, een échte, de anderen zijn wat afgedwaald. Een echte liberaal is verantwoordelijk voor zichzelf, maar ook verantwoordelijk voor de generaties die na hem komen. Overigens zijn er binnen de VVD mensen voldoende mensen die dat gedaan hebben: bv. Ed Nijpels. 

Kloof tussen burger en politiek

Holman: 'U werkt bij de WRR. Deze raad valt onder het Ministerie van Algemene Zaken. Wordt er wel iets gedaan met uw adviezen?'  Winsemius: 'Ja, dat geloof ik wel. We hebben een rapport over schooluitval geschreven, daar wordt echt wel iets mee gedaan. Nu zijn we bezig de vermeende kloof tussen politiek en bestuur en de burger te onderzoeken. Het blijkt dat veel mensen zich niet meer vertegenwoordigd voelen. De hogeropgeleiden wel. Maar de middengroepen en de onderkant van de samenleving voelen zich minder gehoord.'

'Heeft u daarvan een voorbeeld', vraagt Holman.
'Ja, de Watergraafsmeer in Amsterdam is een buurt die heterogeen van samenstelling is, die buurt is meer gespikkeld, zeg maar. Je ziet dat in dat soort buurten mensen elkaar kunnen helpen en zo samen de brug kunnen slaan naar overheid en bestuur. Dan gaat het over iets simpels als iemand kennen die namens de buurt een brief kan schrijven. De Indische buurt is minder gespikkeld. Je ziet dat daar het sociale klimaat verhardt.' 

Internationaal probleem

Aan het einde van het gesprek vertelt Winsemius dat hij geen VVD heeft gestemd. Wat hij wel heeft gestemd, geeft hij niet prijs. Kritisch is hij wel. 'Ik vind dat het kabinet het stom doet op natuurgebied en op milieugebied en ik denk ook op cultuurgebied.' 

Uitzending OBA Live bekijken?

Bekijk de uitzending van 9 mei van OBA Live.

Artikel in Trouw van 11 mei

Waar schrik je van wakker en wat zou je doen als je een miljoen kreeg? De antwoorden op die twee vragen leverden Pieter Winsemius stof op voor een WRR-studie naar de mogelijkheden om burgers een stem te geven bij beleid. 'Burger en beleidsmaker lopen totaal lopen totaal langs elkaar heen.'

'Een duurzame wereld kan volgens hem niet bestaan als het onder de mensen sociaal rammelt', zei hij al eerder in Trouw. Kortom: het sociale is voorwaarde voor het duurzame in de ogen van Winsemius. Ook de kloof tussen burger en overheid komt aan de orde. WInsemius denkt dat je mensen serieus moet nemen. 'Mensen begrijpen best dat ze niet altijd hun zin krijgen, maar je moet ze serieus nemen. Hij noemt daarvan vele voorbeelden. 'Als mensen ergens 20 jaar wonen en ze worden niet gehoord, dan worden ze pas echt kwaad. Maar wat is dan de oplossing?
'Als het maar om concrete dingen gaat en de mensen echt gehoord worden, dan komen grote groepen mensen in actie.

Alles draait om vertrouwen, denkt Winsemius. 'Als beleidsmakers de burgers niet vertrouwen, wordt het niks, dan moet er toezicht komen, en controle. Maar dit vertrouwen in de burger vereist zelfvertrouwen van een bestuurder. Die moet durven loslaten, weten wanneer hij er wel zijn'. 

In het artikel komt ook één van de geweldige mensen naar voren die Winsemius tegenkwam: Albertje Nienhuis: een gepensioneerde welzijnswerker uit het Drentse Odoornerveen.
Iemand die weet hoe onvrede omgezet kan worden in constructieve actie.  

Aanmelden?

U kunt zich nog aanmelden voor de Van Praagprijs! Er zijn nog plaatsen beschikbaar. 

Gepubliceerd: 10-05-2011