De humanistische aanpak is uniek

Als het aan staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) ligt, verdwijnt één op de drie humanistisch geestelijk verzorgers bij Justitie. Ten onrechte, want uit onderzoek van Universitair Medisch Centrum St. Radboud blijkt dat een derde van de gedetineerden niet in God gelooft. Dagblad Trouw belicht de gevolgen van de maatregelen en de reacties van humanisten.

'Wij vereren geen God. Gevangenen moeten zich bewust worden van hun eigen gedrag en zichzelf onderzoeken,' zegt humanistisch geestelijk verzorger Madeleine Groosman in Trouw.
De humanistische aanpak verschilt op een cruciaal punt van haar collega-geestelijk verzorgers, die allemaal religieus zijn. Humanisten leveren hun plaatsen vooral in ten gunste van imams in de gevangenissen.

Omstreden voorkeursmeting

Voorzitter van het HV Rein Zunderdorp vertelt in de krant dat het aantal humanistische raadslieden hoger zou zijn uitgevallen als de behoefte van de gedetineerden op een ’minder misleidende’ manier was gemeten. Uit de gebruikte enquêteformulieren, zegt Zunderdorp, werd niet duidelijk dat het humanisme niet-religieus is en de rest wel.

'Er werd slechts één vraag gesteld: ’welke geestelijke verzorging wilt u?’. Gedetineerden kwamen op hun lijstje ergens halverwege het begrip humanistisch tegen. Er is onder gedetineerden veel argwaan en weerzin tegen godsdienst. Sta je zonder enige toelichting in zo’n lijst, dan kun je voorspellen dat je laag scoort.'

Volgens Zunderdorp zijn veel meer gedetineerden niet-religieus dan uit de steekproef van Justitie zou blijken. Veel gevangenen, zegt hij, hebben ’gezien hun opleidingsniveau’ geen idee wat humanisme precies betekent.

Zunderdorp had daarom liever gehad dat Justitie de gevangenen eerst de vraag had voorgelegd wat voor soort geestelijke bijstand zij wensen: van godsdienstige aard of juist niet. In dat geval, zegt Zunderdorp, was duidelijk geweest dat het humanisme iets anders is dan de rest. Dan was de schade, schat ik zo in, zeker met de helft beperkt.

Inmiddels heeft SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen Kamervragen hierover gesteld aan de staatssecretaris. De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI), die verantwoordelijk is voor de herverdeling, wil inhoudelijk niet ingaan op de kwestie totdat de staatssecretaris de Kamervragen heeft beantwoord, meldt Trouw.

Onaanvaardbaar

Wij vinden de maatregelen onaanvaardbaar, zoals we ook in het persbericht van 5 janari 2011 lieten weten. Het HV vindt dat gedetineerden de kans moeten krijgen hun leven op te pakken in de gevangenis en daarna in de maatschappij. Levensovertuiging speelt daarbij een belangrijke rol. Humanistisch raadslieden weten uit ervaring dat vooral tijdens hun gesprekken met gedetineerden aandacht is voor wat er is mis gegaan en hoe zij weer verantwoordelijkheid leren nemen voor hun leven. Juist in contact met geestelijk verzorgers is het mogelijk zich te bezinnen en ook moreel een nieuwe koers in te slaan. Maar dan moeten ze wel de mogelijkheid krijgen zelf een reële levensbeschouwelijke keus te maken. En die krijgen ze nu niet.  

Daarom pleiten we voor:

• Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging voor godsdienstige en niet-godsdienstige gedetineerden; dus geestelijke verzorging naar keuze uit een eigentijds aanbod van levensbeschouwingen;
• het afschaffen van gesloten zuilen binnen de geestelijke verzorging;
• een voldoende aanbod van ongodsdienstige, humanistisch geestelijke verzorging;
• een herverdeling van formatie op grond van de werkelijke behoefte van gedetineerden aan geestelijke zorg, zoals blijkt uit het onderzoek van het UMC Radboud en een daarop afgestemd en passend aanbod. 

De PVV heeft inmiddels ook kamervragen gesteld naar aanleiding van de korting.

Meer informatie en links

• Het artikel op onze site en het persbericht
• Lees ook het artikel in NRC Handelsblad van 5 januari
• Beluister het radiointerview met Rein Zunderdorp bij Omroep Vlaardingen (duur 7 minuten)
• Lees het interview op onze site met Madeleine Groosman over haar werk als geestelijk verzorger
• Lees verder in ons dossier