'Zo bewust mogelijk leven'

'Het enige wat je te doen staat, is zorgen dat je veel meemaakt en goed nadenkt over je leven', vindt Jan Hein Mooren. Hij is universitair docent aan de Universiteit voor Humanistiek. Op 14 december wordt zijn boek 'Verbeelding en Bestaansoriëntatie' gepresenteerd. Eric de Rooij en Roeland Ensie spraken met hem voor het tijdschrift HUMAN. Een voorpublicatie.

Het idee voor het boek ontstond toen Mooren werd uitgenodigd om bij het 600-jarig bestaan van het Sint Joris Gasthuis in Delft een lezing te geven over de relatie tussen verbeelding en geestelijke verzorging. Jan Hein Mooren: "Over God wordt gezegd dat het een verzinsel is, een projectie. Maar ook wij humanisten nemen dingen aan en vullen die aan met onze fantasie. Wat we over de wereld denken - hoe die in elkaar zit - hebben we niet allemaal zelf uitgevonden. Dat was een belangrijke drijfveer voor dit boek, om levensbeschouwing in de breedte in beeld te brengen. Waarom zijn mensen, naast alles dat ze gemeenschappelijk hebben, zo verschillend van elkaar? Het boek sluit praktisch af, met verschillende werkvormen. Daarmee wil ik mensen bewuster maken van wat levensbeschouwing is. En van wat het betekent om je te oriënteren op je eigen bestaan.

Metaforen

Metaforen zijn belangrijk om dat concreter te maken, denkt Mooren. "Metaforen geven de werkelijkheid vorm. Ze zijn de belangrijkste taaluiting van onze verbeelding. Het is eigenlijk onmogelijk om de werkelijkheid zonder metaforen te beschrijven, we doen het dan ook voortdurend. In de psychoanalyse bestaat een heel metafoorsysteem om begrippen als het onderbewuste en het driftleven te omschrijven. Zo heb je de geografische metafoor als het gaat om de gelaagdheid van het bewustzijn. Ik ben bewuster geworden van mijn eigen metaforen. In mijn werk gebruik ik er ontzettend veel. Metaforen vormen ook een uitermate krachtig middel om te zeggen wie je bent en hoe je in het leven staat."

Morele dimensies

De metafoor is ook een ingang tot de morele dimensie van cliënten, merkte Mooren. "In relatiebeelden bijvoorbeeld, die precies weergeven op wat voor manier mensen zich tot elkaar verhouden. Zoals dat je ‘sparringpartners’ bent of dat je moet ‘geven en nemen’. Behalve dat metaforen aangeven hoe een relatie is, zijn ze ook voorschrijvend: zo vindt iemand dat een relatie moet zijn."

Zorg dat je veel meemaakt en goed nadenkt

Mooren behandelt in het boek de zeven laatmoderne leefstijlen die Joep Dohmen heeft geformuleerd."Bij Dohmen komen seculiere oriëntaties op een heel positieve manier tot uiting. In mijn boek ben ik vooral beschrijvend geweest en niet normatief. Ik wil geen leefstijlen of keuzes uitdragen. Wat ik van belang vind, is dat mensen zo bewust mogelijk in het leven staan. Als jongen groeide ik op tussen de geestelijken. Ik verveelde me te pletter. Daar nam ik het besluit heel bewust te gaan leven. Het enige wat je te doen staat, is zorgen dat je veel meemaakt en goed nadenkt over je leven. Ik zocht intensiteit en die heb ik tot nu toe ook gevonden."

Ik ga mijn eigen pad een aantal keren op en af

Tot slot. Op welke manier heeft het schrijven van dit boek een bijdrage geleverd aan uw persoonlijke bestaansoriëntatie?
Mooren:"Wat je schrijft heeft altijd met jezelf te maken. Het heeft mij bewuster gemaakt en mijn gevoel geïntensiveerd. Ik ben veel meer gaan genieten van allerlei interacties tussen mensen. Mijn bestaansoriëntatie is een minder dynamisch proces dan ik vind dat het zou moeten zijn. Ik hecht me aan verworvenheden en aan dingen die ik bedacht heb. Ik verander ook niet snel van idee. Anderen kunnen gemakkelijker van pad wisselen, ik ga mijn eigen pad graag een aantal keren op en af."

Bron: Het volledige interview van Eric de Rooij en Roeland Ensie kunt u lezen in het decembernummer van het Tijdschrift HUMAN
Op de site kunt u het nummer nabestellen.

Jan Hein Mooren is lid van het Hoofdbestuur van het Humanistisch Verbond. Samen met Ina Bakker is hij verantwoordelijk voor de portefeuille Geestelijke verzorging.

Meer informatie?

Het boek Verbeelding en bestaansoriëntatie van Jan hein Mooren is uitgegeven door Uitgever: De Graaff, ISBN: 978-90-77024-93-3 prijs: € 29,50. Lees verder