Zoeken
Meer humanistisch nieuws op human.nl
Het gebrek aan humaniteit in de vreemdelingendetentie
'Wij laten mensen hun waardigheid verliezen. Zo verliezen wij allemaal onze menselijkheid', dat vertelt humanistisch raadsvrouw Marjo van Bergen in een interview in Trouw vandaag. Ze praat over humaniteit in de vreemdelingenbewaring en de positie van onuitzetbaren wier rechten door zinloze detenties geschonden worden.
Van Bergen werkte drieënhalf jaar lang in de vreemdelingenbewaring, maar is nu gestopt. Ze werkte in uitzetcentra op Schiphol, Noorderzand (Heerhugowaard) en Zaandam als geestelijk verzorger.
Geestelijk verzorgers in vreemdelingendetentie en uitzetcentra zijn werknemers van de Dienst Geestelijke Verzorging van het Ministerie van Justitie. Ze worden echter 'uitgezonden' door religieuze of levensbeschouwelijke gemeenschappen. Van Bergen werd uitgezonden door het Humanistisch Verbond.
Zwaar werk
Het was zwaar werk en voor Van Bergen uiteindelijk niet vol te houden. "Ik raakte zelf beschadigd, mijn mensbeeld werd aanzienlijk minder hoopvol: ik verloor een deel van mijn basisvertrouwen in ons vermogen er samen uit te komen, de basis van mijn levensovertuiging was in het geding." En dat doet vreemdelingendetentie met mensen die er 'slechts' werken.
Uitzichtloze situatie
In de vreemdelingendetentie is er een strenger regime dan in de 'gewone' gevangenis, stelt Amnesty International. Mensen zitten meer uren per dag in de cel, hebben geen recht op arbeid en onderwijs, en krijgen geen verlof, bijvoorbeeld bij overlijden van een familielid. De uitzichtloosheid voor de uitgeprocedeerde asielzoeker leidt tot radeloosheid, zeggen geestelijke verzorgers die in vreemdelingendetentie werken. Een aantal verzet zich om uitzetting te voorkomen, maar vele anderen kunnen helemaal niet terug omdat de ambassade van hun geboorteland land niet meewerkt. "Die vreemdelingen zijn beroofd van toekomstperspectief, hun situatie is uitzichtloos. Ze worden in detentie apathisch of woedend, haatdragend soms, krijgen psychische klachten", zegt Van Bergen in het interview met Rob Pieterse van Trouw (Volledige artikel alleen voor abonnees beschikbaar).
De positie van onuitzetbaren
Het Humanistisch Verbond vindt dat het Nederlandse vreemdelingenbeleid de menselijke waardigheid aantast. Met name de rechten van onuitzetbaren zijn in het geding door herhaalde, langdurige en zinloze detenties. Ineke de Vries, directeur van het Humanistisch Verbond, vroeg tijdens een symposium van Amnesty International op 5 november 2010 aandacht aandacht voor de ongeveer 50.000 onuitzetbaren in ons land. Daar werd ook de brochure 'Onuitzetbaar.Morele vragen over het vreemdelingenbeleid gepresenteerd. Deze brochure is ook verspreid onder leden van de Tweede Kamer die namens hun partijen verantwoordelijk zijn voor het asiel- en migratiebeleid.
De Vries: 'Het huidige beleid faalt. We kunnen de instroom niet stoppen en meer dan de helft van de illegalen kunnen we niet uitzetten. Het is moreel onaanvaardbaar deze mensen eindeloos te detineren, weer op straat te zetten en opnieuw te detineren, zonder enig toekomst- of handelingsperspectief.'
Onder druk zetten
Vreemdelingenbewaring houdt geen rekening met het belang van de betrokkenen, maar is enkel gericht op het vertrek van deze mensen, hen tot dat doel onder druk te zetten, en anderen die illegaal in Nederland zouden willen verblijven te ontmoedigen. Het geestelijk en lichamelijk welzijn van deze gedetineerden wordt ondergeschikt gemaakt aan orde, veiligheid en een efficiënt terugkeerbeleid, staat ook in een rapport Humaniteit in de vreemdelingenbewaring van Justitia et Pax.
Het verloop bij de geestelijk verzorger is groot, erkent Van Bergen.
"Ik wilde hier graag werken, ook al wist ik vooraf dat ik niet achter het systeem stond. Het thema van de machteloosheid die mensen ervaren ten opzichte van zo'n machine sprak me aan. Je begint eraan met het idee dat je de humaniteit gaat bewaken, dat je misstanden aan de kaak kunt stellen. Net als in de zorg. Maar de ruimte daarvoor binnen de vreemdelingenbewaring was voor mij te beperkt."
Een bijdrage blijven leveren
"Of het voelt alsof ik die mensen in de steek heb gelaten? Tja... Ik kon na drieënhalf jaar gewoon niet meer", aldus Van Bergen. "Nu probeer ik op een andere manier mijn bijdrage te leveren, door er over te blijven praten en schrijven bijvoorbeeld." Samen met andere humanistisch raadslieden schreef ze dan ook haar ervaringen op in het boek De Moed om te zien: humanistisch raadswek in justitiële instellingen. Recentelijk verscheen een bundel met verhalen van verhalen van vijf raadslieden: Humanisme en kwaad: reflecties op het humanistisch raadswerk bij Justitie door Marjo van Bergen en Patrick Vug.
Ook in Tijdschrift HUMAN schreeft ze een artikel in 2010. Daarin zoekt ze naar de betekenis van beschadigende systemen voor moraliteit. Toegepast op de vreemdelingenbewaring.
"Als mensen in de vreemdelingenbewaring beschadigd raken en hun menselijkheid verliezen, dan verliezen wij, deel uitmakend van diezelfde gemeenschap ook onze menselijkheid"'
Bron: Trouw, 'Wij laten mensen hun waardigheid verliezen', p. 9
Meer kijken, lezen en luisteren
Update 13 april: Vandaag was Marjo van Bergen op Radio 1 bij www.ditisdedag.nl
Lees ons webdossier. We vragen de komende maanden verschillende betrokkenen, beleidsmakers en politici wat zij vinden van het huidige asielbeleid. Ook zullen verhalen van onuitzetbaren de ruimte krijgen op onze site. Omroep HUMAN zendt in april de volgende documentaires uit over de situatie van vreemdelingen.