geestelijke begeleiding aan mensen met een beperking

Radar ondersteunt kinderen en volwassenen met een beperking. De begeleiding van de 1800 cliënten vindt plaats in de wijk waar ze semi-zelfstandig wonen. Gwen Groenveld werkt er als humanistisch geestelijk begeleider. Eén van haar taken is adviseren bij een kinderwens. 'Wij kunnen mensen niet verbieden kinderen te krijgen, hoeveel maatschappelijke weerstand er ook tegen kan zijn.'

De kinderwens is iets dat regelrecht voortvloeit uit de emancipatie van de mensen met een beperking. Een specialistisch team heeft beleid voor Radar ontwikkeld. Groenveld maakte daar deel van uit, evenals een arts en een gedragstherapeut. Inmiddels staat Radar voor adviseren en ondersteunen bij een kinderwens. "Uitgangspunt is dat een kinderwens serieus genomen wordt en bespreekbaar is. Een kinderwens gaat niet weg door erover te zwijgen. Wanneer je erover zwijgt, kom je voor verrassingen te staan, zoals de mededeling 'ik ben zwanger'."

Kinderwens bespreken

Een mogelijke kinderwens bij een cliënt wordt niet ontmoedigd. 'We onderzoeken wat de mogelijkheden en de te verwachten problemen zijn. En we praten met de cliënt over wat het betekent om een kind op te voeden. Aan de hand daarvan geven we gericht advies.'
Gezamenlijk wordt op deze manier bekeken of een cliënt goed genoeg ouderschap kan leveren. Eén derde van de ouders met een verstandelijke beperking blijkt goed genoeg ouder te zijn. Het idee is nu een ouder-kindhuis op te zetten, vertelt Groenveld. Hier kunnen de ouders van de jonge kinderen onder deskundige begeleiding hun kinderen de eerste drie jaar grootbrengen. 'Wij kunnen hen niet verbieden kinderen te krijgen, hoeveel maatschappelijke weerstand er ook tegen kan zijn.'  

De suggestie dat het het werk met deze mensen te vergelijken is met het opvoeden van kinderen wordt heel fel van de hand gewezen. 'Nee die vergelijking gaat mank: we hebben het over volwassen mensen, met eigen keuzes en levenservaring.'

Ondersteuning aan begeleiders

Groenveld ondersteunt en adviseert tevens begeleiders waar zij vastlopen in hun contact met de cliënt. Dan gaat zij of samen met de begeleider, of alleen met deze cliënt in gesprek. Dat kan gaan over rouwverwerking. Of over dat iemand zich niet thuis voelt in de woongroep, zonder dat die woonsituatie kan veranderen. Groenveld: 'Dan kijk je of er andere mogelijkheden zijn. Waar het hem in zit dat diegene zich niet prettig voelt. Zo kan iemand heel graag praten over zichzelf, zonder dat iemand in zijn buurt op dat levensverhaal zit te wachten. Dan kijk ik samen met de begeleider en de gedragstherapeut of er andere invalshoeken zijn om naar het probleem te kijken. Het komt ook regelmatig voor dat iemand ernstig ziek wordt. In het protocol van Radar staat voorgeschreven dat dan ook de geestelijk verzorger wordt ingeschakeld.  

Levensbox

Gwen Groenveld heeft gemerkt dat praten met mensen met een beperking heel goed mogelijk is. 'Vaak praten zij heel gemakkelijk en waar dat ophoudt, kun je het visueel maken of rituelen bedenken. Zo werken wij onder andere met levensboeken, waarin cliënten samen met de begeleider, of een vrijwilliger zijn levensverhaal vastlegt. Daaraan is net iets nieuws toegevoegd: de levensbox, met spullen. Zo'n box kan verschillende dingen bevatten: van een flesje parfum, tot een sigaar, of een autootje. Het gaat om kleine dingen die belangrijk zijn voor die persoon en iets over hem of haar vertellen.'

Moreel beraad

Groenveld heeft vele verschillende taken. Ze wordt als humanistisch geestelijke begeleider betrokken bij nieuwe projecten. Daarnaast geeft ze levensbeschouwelijke ondersteuning van cliënten en schoolt ze medewerkers daarover. Ook ontwikkelt ze samen met anderen een visie op zorg. Belangrijk is het Moreel Beraad, een methode om morele dilemma's aan de orde te stellen.

Als voorbeeld van zo’n dilemma, noemt Groenveld het volgende voorval. ‘Een cliënt gaat met een begeleider winkelen. De cliënt is wat gezet en het truitje dat dat zij wil aanschaffen vindt de begeleider letterlijk en figuurlijk niet passend. Het kan aanleiding geven tot opmerkingen, tot uitlachen en wellicht zelfs ongewenst gedrag uitlokken. Maar moet de begeleider zich hiermee bemoeien en de cliënt afraden het te kopen? Of zelfs verbieden? Autonomie is een waarde die Radar hoog in het vaandel heeft staan. Aan de andere kant heeft de cliënt bescherming nodig, omdat zij de gevolgen van het dragen van dit truitje zelf misschien niet overziet.'

Groenveld: 'Samen met de VUmc werken we aan het opzetten van Moreel Beraad. Als eerste werd het morele gehalte van Radar onderzocht door de VUmc. Op dit moment worden ruim dertig hoofden van woonvormen en activiteitencentra van Radar getraind als gespreksleider.'

Meer informatie

Humanistische begeleiders in de zorg helpen mensen met gesprekken, advies en ondersteuning. Wanneer u in een verzorgings- of verpleegtehuis of (psychatrisch) ziekenhuis wordt opgenomen, kan de humanistisch geestelijke begeleider u helpen over uw gedachten en gevoelens te praten. Meer informatie vindt u op de dienstenpagina. 

Gepubliceerd: 28-04-2011