Tijdschrift HUMAN belicht de stand van de rechtsstaat

Het voorjaarsnummer van HUMAN belicht de relatie tussen de rechtsstaat, de vrijheid en onze democratie. Hij wordt vrijheid gewaarborgd? En waarom is de rechtsstaat belangrijk? In twee uitgelichte artikelen in het tijdschrift wordt gewezen op het gevaar van vervagende grenzen in de trias politica.

Het model van de trias politica is de scheiding der machten. De wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht. Het is het model waarop onze staatsinrichting gestoeld. Dat model voert terug op de ideeën van de Franse denker Montesquieu. Volgens hem heeft de staat drie hoofdtaken: wetgeving, de uitvoering van wetten, en de bestraffing van overtredingen en het slechten van geschillen. Montesquieu pleitte ervoor deze werkzaamheden op te dragen aan verschillende autoriteiten. Volgens hem is dat nodig om de vrijheid van het individu ten opzichte van de staat te verzekeren.  

Het is de taak van de drie machten de scheiding ervan te erkennen, te waarborgen en de balans te bewaken. Inez Weski en Aysel Sabahoglu Sabohoglu zijn er niet zo zeker van deze balans in goede handen is bij de Nederlandse overheid. Steeds vaker zien zij ‘maatregelen die getuigen van een groeiende bemoeizucht van de overheid met en controle op de burger.’

Lees het uitgelichte artikel Vervagende grenzen in de trias politica in HUMAN

De ideale rechtsstaat

Voor Boris Dittrich, voormalig rechter, advocaat en politicus is in de ideale rechtsstaat 'de trias politica in ere hersteld'. Met als belangrijkste waarde redelijkheid. Net als Weski en Sabahoglu wijst Dittrich op een onevenwichtigheden in de verhouding tussen de staatsmachten. Een oorzaak daarvan is het wantrouwen van de burgers, aangewakkerd door de media.

'Zorgvuldigheid in de media holt achteruit. Voor onderzoeksjournalistiek is geen tijd, geen ruimte en geen geld meer’. Dat zie je terug bijvoorbeeld in de roep om strengere straffen. De samenleving is ongeduldig, maar in een ideale rechtsstaat moeten we  de tijd nemen met elkaar de dingen te verwerken. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat hogere straffen de samenleving niet veiliger maken. Het maakt ook niet uit of iemand drie of vijf jaar gevangenisstraf krijgt. Het afnemen van iemands vrijheid tikt echt behoorlijk aan.'

Lees het hele artikel De rechtsstaat is geen rustig bezit geschreven door Roeland Ensie en Eric de Rooij in het Tijdschrift HUMAN

Meer kijken, lezen en luisteren

In juni en juli zond HUMAN het tv-programma Filosofisch Kwintet uit. Hierin werd verschillende perspectieven aandacht besteed aan de stand van de rechtsstaat.