Humanisten vieren het goede en mooie op de Jubileumdag

Zaterdag 26 november vierden we het 65-jarige Jublieum samen met circa 350 leden en geïnteresseerden in een afgeladen Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Tijdens de Ledenvergadering werd het Meerjarenbeleidplan 2012-2017 gepresenteerd en besproken met leden. De humanistische traditie zelf stond in de schijnwerpers in De GroteHumanCanonShow.

Presentator Joep Schrijvers was de bruisende, licht ironische gastheer van deze multimediale show. Rode draad: wat is de actuele betekenis en het belang van belangrijke humanistische denkers als Spinoza, Mary Wollstonecraft, Epicurus en Hannah Arendt? Vier denkers die allen een plek verdiend hebben in de Humanistische Canon. De Canon werd door directeur Ineke de Vries  gepresenteerd.

De vrije wil is niet nodig

OBA Live presentator, schrijver en journalist Theodor Holman en eindredacteur OBA Live Rina Spigt stonden Schrijvers kundig bij. Spigt door melodieus en uiteraard foutloos korte fragmenten voor te lezen en Holman door mooie, korte interviews. Het mooiste gesprek was misschien wel met filosofe en Spinoza-kenner Miriam van Reijen. Spinoza vond het concept van de vrije wil overbodig. Ook de ethiek en moraal waren niet nodig om gelukkig te worden. Moeilijk te verkroppen voor Holman. En wellicht ook voor de zaal? Holman: Wie niet gelooft in de vrije wil, steekt nu zijn hand op? Hilariteit als verschillende mensen hun hand op steken. Van Reijen: "Veel mensen vermoeden dat geen vrije wil automatisch tot fatalisme lijdt: 'mijn leven is toch al bepaald, dus waarom zou ik moeite doen?' Dat is een denkfout. Want ook dan zijn morele afwegingen belangrijk. De moordenaar kan zeggen dat hij geen vrije wil had en de rest van de samenleving kan met evenveel recht zeggen dat moord bestraft moet worden."

Rechten van vrouwen

Van 'de vrije wil' naar vrouwenrechten; het is even een stap. Mary Wollstonecraft poneerde aan het einde van de 18e eeuw de stelling dat vrouwen en mannen gelijke rechten hebben. Dat deed ze in het boek A Vindication of the Rights of Woman, een mijlpaal in het denken over gelijke rechten. "Dat was revolutionair, vertelt filosoof en redacteur bij Filosofie Magazine Leon Heuts. Zelfs Verlichtingsdenker Rousseau, een grote geest van die tijd, was daar helemaal niet aan toe. Hij zag vrouwen niet als gelijkwaardig aan mannen.

Moederen en mutsen

Wollstonecraft is een inspiratie geweest voor vele feministen. Ook voor de Amsterdamse wethouder Andreé van Es. Van Es denkt dat de emancipatie  nog zeker niet voltooid is, ook niet in Amsterdam. "Niet alle vrouwen kunnen zich goed ontwikkelen,  het lukt mannen beter hun loopbanen te plannen." Dan ineens even een provocerende stelling van Holman aan de zaal: Vrouwen breken niet door het glazen plafond omdat ze houden van moederen en mutsen! De zaal reageert: 'moederen en mutsen zijn toch verschillende dingen? ' En een van de bezoekers vertelt vol trots en onder luid applaus dat er minder kans voor vrouwen waren tijdens haar jeugd, maar ze dit in een latere levensfase in heeft gehaald door op haar 50ste het VWO te gaan doen.

Opnieuw beginnen

Na een introductiefilmpje gaat Theodor Holman in gesprek met Denker des Vaderlands Hans Achterhuis. Arendt gaat uit van nataliteit: het menselijk vermogen opnieuw te beginnen. Ons rechtssysteem is daar deels op gebaseerd. Mensen hebben de kans te veranderen en we moeten elkaar die verandering gunnen. Arendt had een theologische achtergrond en haar nadruk op nataliteit heeft ook met vergeving te maken. Kortom: we zitten niet vast in wie we waren, maar kunnen altijd opnieuw beginnen. Maar daarvoor hebben we elkaar en elkaars vergeving nodig. Het kan bijna niet anders dan dat een vrouw dit in de filosofie bracht en aandacht gaf, denkt Achterhuis.

'We kunnen altijd opnieuw beginnen'

Meerjaarbeleidsplan 2012-2017

Voor de  GroteHumanCanonShow vond de Algemene Ledenvergadering plaats. Onder meer de jaarbegroting  en de herbenoeming van Rob Buitenweg werden goedgekeurd. Ook het Meerjarenbeleidplan werd  aangenomen, inclusief de Meerjarenraming. Verschillende leden reageren enthousiast op het plan, maar er waren ook kritische vragen. Sommigen maken zich zorgen over het maatschappelijke geluid. Er lijkt in het plan een nadruk op persoonlijke zingeving en inspiratie. De toelichting die directie en bestuur mondeling geven stelde de meeste leden echter wel gerust. De persoonlijke zingeving zal altijd gekoppeld worden aan concreet handelen in de samenleving met elkaar, bijvoorbeeld als het gaat om thema's uit het plan, zoals bij duurzaamheid of 'goed ouder worden. Ineke de Vries presenteert het Meerjarenbeleidsplan in een korte inleiding. 

Rein Zunderdorp: We vieren het leven!

Na de GroteHumanCanon show hield Rein Zunderdorp een feestrede. Waar komen we vandaan als Verbond, waar staan we nu en waar gaan we naartoe de komende jaren?
"Het is feest omdat wij het 100ste geboortejaar van Jaap van Praag vieren, oprichter van het HV. De man van de 'Kleine Strijd' voor seculiere rechten, tegen discriminatie van niet-gelovigen. De man van de Grote strijd tegen het morele en culturele verval en het nihilisme. De 'Kleine Strijd' lijkt gewonnen, maar waakzaamheid blijft geboden! Zo blijft de dreiging voor de privacy, voor de toegankelijkheid van basisvoorzieningen, voor een humaan vreemdelingenbeleid. Waakzaamheid ook tegen christelijke bemoeizucht met het persoonlijke leven en nog akeliger op dit moment: het oprukkende Tribalisme. Politiek op basis van stamverwantschap leidt opnieuw tot discriminatie op basis van groepskenmerken. En dat is in deze wereld een rampzalige strategie."

 'We vieren het leven, het mooie en het goede.'

"Wij vieren het leven zonder onnatuurlijke menselijke of goddelijke taboes. En steeds meer mensen zijn dit met ons eens. Zij rekenen af met allerlei beperkingen in hun zoektocht naar geluk. Beperkingen die komen uit de omgeving, de heersende cultuur of de religie. Het humanisme heeft daaraan bijgedragen door te kiezen voor de mens als vertrekpunt en de rede en de wetenschap als instrumenten om tot inzicht te komen. Wij hebben de ratio verdedigd tegen theologische dwaalwegen. " Lees verder de hele feestrede

Wilde Orchidee

Tot slot bedankt Joep Schrijvers iedereen die meewerkte heel hartelijk. En dan luidt het duo Wilde Orchidee (Irene Hemelaar en Paul Tijjink) de middag uit met een feestlied Durf te kiezen!

Foto's

Meer foto's vindt u op Facebook in een publieke album.

Foto's: Martijn Rozing, Humanistisch Verbond, 2011