Gastvrijheid in plaats van angst

Tien jaar na 9/11 lijkt angst te overheersen. We zijn bang voor terrorisme, de islam of globalisering. De IKON wil met de tv-serie LUX de angst overstijgen en zoekt aansprekende inspirators. In de derde aflevering is dat Seyla Benhabib, hoogleraar politieke wetenschappen aan Yale University. Zij pleit voor het universele recht op gastvrijheid. 'Omdat we leven in een wereldgemeenschap en niemand zijn geboorteland kiest.'

Benhabib bekleedde de Spinoza-leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam en ontving in 2004 een eredoctoraat van de Universiteit voor Humanistiek. Nadenken over kwetsbare minderheden loopt als een rode draad door haar werk.

'De migratie is verzesvoudigd de laatste jaren. Dat roept verschillende morele vragen op', volgens Benhabib. De migratie en globalisering heeft grote gevolgen voor de natiestaten en de levensvatbaarheid van ‘de nationale identiteit’. Dit stelt ons voor fundamentele vragen:Hoe gaan wij om met de rechten van ‘anderen’? Hoe open zijn ‘onze’ grenzen? Hoe soeverein zijn we als land? Wat betekent het westerse migratiebeleid voor waardigheid en gelijkheid van mensen?
Kortom: wat is het spanningsveld tussen nationale en universele mensenrechten?

Burgerschap en democratie

De trend is dat wij ons terugtrekken op de nationale rechten voor de eigen burgers en onze ‘eigen identiteit’. Maar maakt dat ons klaar voor de toekomst als wereldburger. Benhabib zoekt naar een nieuw begrip van burgerschap. Ook door de samenleving uitgesloten groepen zoals illegale migranten zullen in de natiestaat bij het democratisch gesprek betrokken moeten worden en zullen de inhoud van dit democratisch gesprek moeten gaan bepalen, vindt zij. Daar gaat het om bij bij universele gastvrijheid.

Cultureel ressentiment

Daarnaast verbaast ze zich over de angst in Europa. 'De immigratie in Europa is niet massaal. Er is een grote discrepantie tussen het hysterische publieke debat en de feiten, de aantallen. Benhabib  roept de Europese politieke elites op burgers beter op te voeden en te informeren. Dit moet een tegengif zijn tegen het populistisch ressentiment van onder meer rechtse politici.  

Meer informatie

• Kijk op de website van LUX
• Lees ook het interview met Hilde van 't Klooster naar aanleiding van de Hoorcollege www.human.nl/dedilemmasvandedemocratie van de UvH.

Morele vragen en 'Onuitzetbaren'

Het Humansitisch Verbond maakt zich samen met anderen sterk voor een menswaardig vreemdelingenbeleid. Het debat over dit beleid zit op slot. Er lijken maar twee posities te zijn: die vóór de vervolgde vluchteling en tégen de calculerende gelukszoeker of fraudeur. We missen informatie over om wie het werkelijk gaat, en wat er in de praktijk aan de hand is. De kwaliteit van het debat moet dus omhoog. Door vragen te stellen wil het Humanistisch Verbond een genuanceerder beeld scheppen. Kortom: hoe zou een menswaardig vreemdelingenbeleid er dan uit moeten zien. Lees verder