De eeuwige terugkeer van het fascisme

Hoe is het opkomend populisme in Nederland te verklaren? En kunnen we iets leren van het verleden? Oprichter van Nexus Instituut Rob Riemen schreef met 'De eeuwige terugkeer van het fascisme' een cultuurgeschiedenis van deze ideologie. Op 5 november spreekt hij bij de afdeling Haarlemmerland van het Humanistisch Verbond.

Riemen belicht in zijn lezing 'het verband tussen de opkomst van het fascisme en het verlies van het Europees humanisme'. Maar hij zal ook ingaan op de zware kritiek en de polemieken die ontstonden naar aanleiding van deze publicatie en de Lowlandslezing 2011. De kritiek was met name dat Riemen slecht schrijft en te selectief citeert. Daarnaast zou hij als geëngageerde intellectueel te veel dezelfde tactiek van demoniserende generalisaties toepassen als hij  over Geert Wilders schrijft. Met name publicist Bert Brussen hakte daar hard op in.

Geestelijke leegte?

Riemen houdt in beide publicaties de Nederlandse samenleving een spiegel voor. Het hedendaags fascisme moet namelijk niet vergeleken worden met waar het twintigste-eeuwse fascisme op is uitgelopen, maar met hoe het begon.Hij betoogt dat dit fenomeen de logische politieke consequentie van een maatschappij waar wij allen verantwoordelijk voor zijn.

Ofwel: 'het gevolg van politieke partijen die hun eigen gedachtegoed verloochenen, intellectuelen die een gemakzuchtig nihilisme cultiveren, universiteiten die deze naam niet waardig zijn, de geldzucht van de zakenwereld en de massamedia die liever de buikspreker van dan een kritische spiegel voor het volk zijn. Dit zijn de gecorrumpeerde elites die de geestelijke leegte cultiveren waarin het fascisme weer groot kan worden.’ 

Reacties op het populisme

Erwin Drenth is voorzitter van de afdeling Haarlemmerland. Hij nodigde Riemen uit namens het bestuur van de afdeling. Waarom eigenlijk? 'Het idee ontstond nadat eind 2010 jaar een aantal Nederlandse 'denkers' reageerden op de politieke situatie en het populisme. Riemen, maar ook Bas Heijne schreef daarover. De weerslag van Heijne's denkwerk kunnen we lezen in zijn boek 'Moeten wij van elkaar houden'. Drenth ging in zijn nieuwsjaarsspeech verder in op dit onderwerp. Lees verder

Drenth: 'Ons punt is overigens niet dat we het met alle analyses van Riemen en Heijne eens zijn. Echter, wij delen de zorg van Riemen over de ontwikkelingen binnen onze democratie en vinden dat hij daarop een interessante kijk heeft.

Lezing bijwonen?

De lezing vindt plaats op zaterdag 5 november in sociëteit De Vereeniging, Zijlweg 1, Haarlem. Ontvangst is vanaf 15 uur, start lezing om 15.30 uur. Na de lezing, rond 16.30, is er nog gelegenheid voor napraten en een drankje. Toegang is kosteloos, maar we stellen het op prijs als u zich aanmeldt via info@HV023.nl  of 023 7853767, in verband met het maximum aantal toegestane bezoekers.

Bas Heijne over ‘hedendaags humanisme’ in Socrateslezing 2011

De abstracte idealen van het humanisme zijn moreel goed, maar ook arrogant, betoogt Bas Heijne onder meer in zijn boek 'Moeten wij van elkaar houden'. De schrijver, essayist, vertaler en commentator is kritisch over het naoorlogs humanisme, maar ook zoekend. Hij reageerdeenthousiast op vraag de Socrateslezing te houden. De lezing vindt plaats op 14 december in Den Haag in het Lucien Danstheater /Anton Philipszaal teDen Haag. Meer informatie over aanmelden en het programma volgt. Lees verder

Foto Riemen: Joyce van Belkom, Hollandse Hoogte.