Vrije wil is voor mij.. column door Esther wit

Vrije wil is voor mij...

Degenen die het maatschappelijk debat een beetje volgen, moeten in totale verwarring zijn over de vrije wil. Politiek gezien hebben we steeds meer vrije wil. Eigen verantwoordelijkheid is het devies, en dat vooronderstelt een vrije wil. Neurologisch gezien hebben we daarentegen steeds minder vrije wil. Werden we vroeger bepaald door God, het lot of de natuur, nu worden we bepaald door onze hersens.

Gelukkig is er ook nog een andere weg. Ja, we hebben een vrije wil en nee, we hebben hem niet zomaar. We moeten hem leren, oefenen en ontdekken. De vrije wil is een opdracht, en daar kun je wel degelijk op worden aangesproken. Vrije wil is niet aanwezig  of afwezig maar moet steeds worden waargemaakt.

Hoewel ik als humanist misschien geacht word de vrijheid belangrijk te vinden, intrigeert de ‘wil’ me vooral. Kun je zelf (mee)bepalen wat je wilt? Kun je je verlangen zo sturen, dat het een ‘goed’ verlangen is; een verlangen waar je achter staat? Een verlangen met andere woorden, dat een echte lange termijn ‘wil’ is geworden? De aandacht ligt niet op het ding dat verlangd wordt, maar op het vormen van de wil en dus van de persoon zelf.

Dit soort vragen (en oefeningen) maken onderdeel uit van een klassiek humanistische levenskunde. Je eigen wil meesturen, dat lijkt me een mooie opdracht. Een persoon worden waar je trots op kunt zijn, om maar eens een moderne politieke term te gebruiken. Misschien is dat wel een goed liberaal ideaal: jezelf zo sturen dat je niet alleen vrij bent, maar ook trots op wat je met die vrijheid gedaan hebt.  

Esther Wit, Programmamedewerker Maatschappelijke discussie Humanistisch Verbond.

Deze column schreef Esther voor Nieuwe Idee, Vrije wil: idée fixe of realiteit. Idee is het tijdschrift dat wordt gemaakt door het Kenniscentrum van D66. Lees verder