Vorige week werd de Bosnisch-Servische legerleider Ratko Mladic gearresteerd. Tot opluchting van humanistisch raadsman Bart Hetebrij. Hij maakte in 1995 deel uit van het bataljon Dutchbat III, dat Srebrenica bewaakte, maar machteloos moest toezien hoe etnische zuiveringen werden uitgevoerd. Hetebrij begeleidt ook nu nog veteranen individueel of in projecten bij het ministerie van Defensie.
'Blij verrast en opgelucht' is ex-Dutchbatter Bart Hetebrij. Hij bevindt zich in een afgelegen dorpje in Bosnië, precies op de dag waarop Mladic is opgepakt. Samen met veteranen bouwt hij daar aan een school. 'De veteranen waarmee ik werk hebben het gevoel dat ze de missie nog niet afgemaakt hebben', zegt hij in een uitzending van de het NOS radiojournaal. Daarom gaat een aantal veteranen elk jaar terug. Ze hebben het gevoel dat ze iets moeten doen, misschien wel om een stukje schuldgevoel kwijt te raken.'
Mars van MiraVoor deze Nederlandse veteranen is het belangrijk het drama van Sebrenica te verwerken.Ze worden door sommige mensen als verraders gezien. In Screbenica kwamen in 1995 door toedoen van Mladic en zijn leger 8000 Bosnische mannen om bij etnische zuiveringen. Dat leidt tot gevoelens van schaamte en schuld onder veteranen of soms ook tot post-traumatische stress. Gesprekken met een raadsman kunnen dan helpen, maar ook andere gezamelijke activiteiten, zoals een vredesmars. Elk jaar wordt de Mars van Mira gelopen. Hetebrij liep deze mars in 2010. 'Ik was onder de indruk van de belangstelling van de bevolking, men was niet verwijtend. Maar soms was het ook confronterend, omdat er iemand was die je heel indringend aankeek. Dat dwingt tot evaluatie. Wat is mijn rol geweest? Het meeste indruk maakte de herbegrafenis van 775 lijken uit massagraven.'
Op deze site noemde Hetebrij het vorige jaar een soort 'seculiere pelgrimage', iets dat helend heeft gewerkt. 'Ze hebben daar over kunnen praten met collega's maar ook met de bevolking, hun gevoelens kunnen delen en ervaringen kunnen herbeleven met elkaar. Dat helpt deze moeilijke periode beter te verwerken.'
Het nieuws van de arrestatie van Mladic is goed ontvangen. 'Eindelijk rechtvaardigheid, vinden de meeste veteranen. Ten eerste rechtvaardigheid voor de lokale bevolking en vervolgens ook voor henzelf, want ook de veteranen zijn slachtoffers van de situatie geweest. Hoewel ze natuurlijk niet zo geleden hebben als de lokale bevolking.'
Hetebrij hoopt dat na de arrestatie van Mladic en tijdens een eventueel tribunaal een aantal open vragen nog beantwoord zal worden. 'Misschien komt nog boven water of de actie was voorbereid of impulsief werd uitgevoerd. Waren we echt kansloos, of hadden we nog wat kunnen doen? Of had de VN het kunnen zien aankomen? Ik ben benieuwd wat Mladic heeft te vertellen', dat vertelt hij in Metro.
Lees meer over Hetebrij en zijn werk voor, door en met veteranen
De humanistische geestelijke verzorging bij de krijgsmacht is ingevoerd op 1 september 1964, aanvankelijk voor drie jaren op proef. Het humanistisch vormingswerk voor militairen vond al vanaf 1952 plaats op een locatie in Nunspeet. De dienst startte met vier raadslieden. In de loop der jaren groeide de humanistsche dienstverlening bij defensie tot het huidige aantal van veertig geestelijk raadslieden. Lees verder
Wilt u meer weten over het werk van geestelijk verzorgers, kijk dan op onze dienstenpagina's.
Meer verhalen van geestelijk verzorgers en hun werk vindt u in de series De kunst van... en De waarde van...