Artsen kennen euthanasiewet onvoldoende

Artsen denken soms onterecht dat euthanasie niet is toegestaan. Dat blijkt uit het onderzoek dat UMC Utrecht, Erasmus MC en het UMC Groningen uitvoerden in opdracht van ZonMw. Denken burgers net zo over de euthanasiewet als artsen? Kennen ze de wet en hebben ze dezelfde overtuigingen en verwachtingen? De onderzoeksresultaten werden 30 juni aangeboden aan Minister Schippers (VWS).

Veel artsen vinden en denken nog steeds dat lichamelijk lijden een voorwaarde is voor artsenhulp bij zelfgekozen levensbeëindiging. Velen weten niet dat de wet ook hulp toestaat in bepaalde gevallen van lijden aan regieverlies, zoals bij chronische depressie of bij beginnende dementie.

Draagvlak voor autonomie

Ongeveer 30% van de burgers steunt een volledig op autonomie gestoeld systeem, zoals voorgesteld in het burgerinitiatief Uit Vrije Wil. Er is onder burgers ook veel steun voor euthanasie bij dementie. Van de artsen is slechts 20% vóór het burgerinitiatief Uit Vrije Wil, ruim twee derde is tegen. Eveneens 20% van hen ziet levensmoeheid als ondraaglijk lijden en hulp bij zelfdoding in zo’n geval als juist. Bij mensen met een chronische depressie of beginnende dementie is dit een op drie.

Huisartsen wijzen euthanasieverzoeken meestal af omdat zij de ondraaglijkheid van het lijden moeilijk invoelbaar vinden. Soms verplaatsen zij zich in het perspectief van de patiënt, en soms nemen zij vooral hun eigen perspectief als uitgangspunt. Een aantal artsen vindt lichamelijke symptomen noodzakelijk om te kunnen spreken van ondraaglijk lijden.

Dr. Donald van Tol, onderzoeker namens Rijksuniversiteit Groningen, wijst hiervoor twee mogelijke oorzaken aan: "Eén van de redenen zou kunnen zijn dat lichamelijke pijn makkelijker invoelbaar is dan psychische. Die invoelbaarheid is belangrijk bij de totstandkoming van draagvlak en een arts moet persoonlijk achter zijn keuze staan. Zonder invoelbaarheid is euthanasie voor veel artsen een brug te ver. Daarnaast staat de uitzichtloosheid van psychisch lijden vaker ter discussie. Over de uitzichtloosheid van het lijden van iemand met een sterk uitgezaaide vorm van kanker bestaat weinig twijfel. Bij psychische klachten zoals (zware) depressies is dat anders. Mensen hebben sneller het idee van: kom op, misschien is het volgend jaar wel weer over."

Verbetering kennis

De onderzoekers stellen dat ‘er zeker ruimte is voor verbetering van kennis over medische behandeling en besluitvorming rond het levenseinde’. Wat de burgers betreft via de eigen huisarts of op het internet. ‘Professionals dienen in hun beroepsopleiding
en nascholing beter uitgelegd te krijgen wat wel en wat niet onder de kernbegrippen uit de relevante wetten en richtlijnen moet worden verstaan.’ Zij menen ook dat voortgaand debat nodig is.

Advies aan de Minister

De uitkomsten van het onderzoek worden meegenomen in de tweede evaluatie van de Wet Toetsing Levensbeëindiging (WTL) in 2012, als de Euthanasiewet 10 jaar bestaat. In een brief aan de Tweede Kamer van 4 juli stelt Schippers dat zij hierop vooruitlopend zal overleggen met de artsenorganisatie KNMG hoe de kennis bij burgers over medisch handelen rond het levenseinde verbeterd kan worden. Ze schrijft ook dat het kennisniveau van artsen en verpleegkundigen goed is.
Die laatste conclusie deelt het Humanistisch Verbond niet. Ons advies aan de minister zou zijn tijdens het gesprek met de KNMG direct te bespreken hoe de kennis bij artsen vergroot kan worden. Het is verbazingwekkend dat dat bij de zorgprofessionals nog zo nodig blijkt.

Meer lezen

U kunt het onderzoek lezen op de website van ZonMW

Meer informatie over humanisme en een waardig levenseinde vindt u in ons webdossier

Met dank aan HUMAN voor de quote van Dr. Donald van Tol