Onuitzetbaren leven in slopende onzekerheid 

Het nieuwe kabinet wil illegaliteit strafbaar stellen. Maar kan dat wel en wat zijn de gevolgen? 'Uitgesproken Vara' ging op onderzoek. In de uitzending van 29 oktober vertelt Rein Zunderdorp (voorzitter HV) waarom de situatie van onuitzetbare illegalen immoreel is. 'Ze zitten klem en wij maar duwen om ze toch het land uit te krijgen. '

Nederland sluit jaarlijks tussen de 10.000 en 20.000 mensen op omdat ze geen geldige papieren hebben. Dat mag tot anderhalf jaar lang zonder dat ze veroordeeld zijn voor enig strafbaar feit.
De detentieomstandigheden van deze mensen zijn vaak slechter dan de omstandigheden waarin veroordeelde criminelen leven. 

Waarom worden mensen vernederd?

Voor Eduard Nazarski, directeur van Amnesty International Nederland, staat het vast. 
'Wat er gebeurt is in strijd met mensenrechtennormen en -verdragen, vertelt hij in de Uitzending van 29 oktober. 'Het gaat om het willekeurig oppakken van mensen en alternatieven worden niet onderzocht. Vervolgens komen mensen in een streng regime dat afschrikwekkend is. Waarom moeten mensen zo streng en vernederd worden behandeld?', vraagt Nazarski zich af.
Amnesty Nederland organiseert op 5 november een symposium over vreemdelingendetentie in Nederland. Het Humanistisch Verbond zal daar ook een bijdrage aan leveren.
HV-Directeur Ineke de Vries geeft daar een lezing.

Intimidatie

Uit de uitzending blijkt dat vreemdelingen regelmatig geïntimideerd worden, ten onrechte in de isoleercel zitten of niet de medische zorg krijgen die ze nodig hebben. Dat blijkt uit het verhaal van Rachid, die al 20 jaar in Nederland is. Toen hij klaagde over het eten, moest hij vier dagen de isoleer in. Een afspraak met een longarts mocht pas na een half jaar doorgaan. 'Ik ben nog steeds in gevecht met de woede', zegt hij.

Onuitzetbaren

Het Nederlands vreemdelingenbeleid gaat ervan uit dat wie terug wil, ook terug kan. Detentie is een van de middelen om mensen onder druk te zetten om daadwerkelijk te vertrekken. Toch blijken velen niet uitgezet te kunnen worden, de zogenaamde ' onuitzetbaren'. In de vreemdelingenwet hebben ze geen recht op een verblijfsvergunning en daarmee ook niet op andere burgerrechten. Ze mogen bijvoorbeeld niet werken en kunnen elke moment opgepakt worden. 

Raymond Diazg is zo iemand. Elk maand moet hij zich melden en elke keer is er weer de dreiging dat hij moet worden vastgezet. Het is slopend voor hemzelf, maar ook voor zijn vrouw en kinderen.

Met de rug tegen de muur

Rein Zunderdorp: 'De onuitzetbaren zitten klem, met de rug tegen de muur en wij maar duwen om ze toch het land uit te krijgen. Mensen gaan daar aan kapot; raken gestresst en psychisch in de war. Dat leidt tot een volkomen immorele situatie.'

Zunderdorp pleit voor meer mogelijkheden om te werken.'De illegalen zouden in staat moeten worden gesteld om 'wit' wat arbeid te verrichten. Overigens niet met als doel een vaste verblijfsvergunning te krijgen. In de tussentijd kan aan de voorbereiding op een mogelijke terugkeer gewerkt worden. Maar sommigen zullen ook in Nederland blijven.'         

Uitvoerbaarheid strafbaarstelling

De uitzending besluit met een gesprek tussen Jan Tromp en Anton van Kalmthout, hoogleraar vreemdelingenrecht in Tilburg. Onderwerp is de uitvoerbaarheid van de plannen van het kabinet om illegaliteit strafbaar te stellen. 

Van Kalmthout denkt dat er weinig van terecht zal komen: 'Je hebt de strafbaarstelling niet nodig, detentie is genoeg. Dat had Rita Verdonk al ingezien. We zouden dan bovendien extra rechters, cellen en middelen nodig hebben. Men realiseert zich ook niet dat de weg van de vreemdelingbewaring een doodlopende weg is. Mensen opsluiten die je niet kunt uitzetten, komen toch weer in de samenleving terecht.'

Het schrikbeeld van de massa-immigratie, dat Wilders oproept is volgens Van Kalmthout aan bijstelling toe. 'Het aantal mensen dat het land inkomt is gelijk aan het aantal dat er uitgaat. Zorgelijk is het dat juist hogeropgeleiden door het verandere sociaal-politieke en mentale klimaat vertrekken. En dat zijn mensen die we nodig hebben.'  

Het beleid werkt niet

Van Kalmthout ziet dat het beleid t.a.v. onuitzetbaren niet werkt. 'Al jaren lang heeft men de trein op één rails gezet; vastzetten, ontmoedigen, afschrikken en wegpesten, want dan gaat ze het land wel uit. Maar alle onderzoeken wijzen uit dat het averrechts werkt. Daarvoor zijn drie redenen: mensen hebben vrouwen en kinderen dat bindt ze aan het land; de situatie in het land waar mensen vandaan komen is meestal nog erger dan de situatie in Nederland en mensen schieten in weerstand als je ze onder druk zet.'

Het buitenland doet het beter vindt Van Kalmthout. Programma's die uitgaan van vrijwillige medewerking zijn niet allleen humaner, maar ook succesvoller.

Bron: Uitgesproken Vara

Het symposium op 5 november

Amnesty Nederland organiseert op 5 november een symposium over vreemdelingendetentie in Nederland.  Sprekers zijn onder andere inspecteur voor de Sanctietoepassing Bart van der Linden, Medisch expert Joost den Otter van de International Rehabilitation Council for Torture Victims, Professor Anton van Kalmthout en Ineke de Vries, directeur van het Humanistisch Verbond.
De middag wordt afgesloten door een forumdebat onder leiding van Trees Wijn, manager Asiel van VluchtelingenWerk Nederland.   Lees verder 

Brochure Onuitzetbaar

Op 5 november wordt onze brochure Onuitzetbaar gepresenteerd. Daarin vindt u portretten van onuitzetbaren, feiten en cijfers, morele vragen en onze visie.  

Meer lezen, kijken en luisteren

• Onlangs is ons webdossier vernieuwd. Hierin vindt u meer informatie over ons standpunt. Lees verder.
• Ook worden de volgende documentaires van de Humanistische Omroep over vreemdelingedetentie herhaald op Ned. 2. zie ook www.human.nl. 30 oktober, 8:44 uur.Cellenblok K, Daar is mijn hoofd gebleven. 2 november, 11:05 uur.  De vreemdelingenrechter.  6 november, 9:10 uur. Surprising Europe