Achtergrond van In vrijheid verbonden

1.De bijeenkomst In Vrijheid Verbonden is een viering van het verbond van eenheid van een aantal Nederlandse provincies dat in 1579 werd gesloten: De Unie van Utrecht. In deze Unie, is voor het eerst officieel verklaard dat alle burgers vrij zijn om hun eigen geloof te belijden en dat de overheid niemand voor dat geloof ter verantwoording mag roepen of vervolgen.

2.Deze eerste aanzet tot godsdienstvrijheid, hield in praktijk slechts een beperkte vrijheid in en had voor het katholieke volksdeel duidelijke beperkingen, maar is desalniettemin de aanzet geweest tot onze huidige vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing.

3.Om deze vrijheid te vieren en tot uitdrukking te brengen, heeft op 15 december 2005 op initiatief van het Nationaal Comité Zilveren Regeringsjubileum Koningin Beatrix de bijeenkomst In Vrijheid Verbonden; Eenheid in Verscheidenheid, voor het eerst plaatsgevonden. Het succes van deze bijeenkomst heeft gezorgd voor een vervolg in 2007, 2008 en in 2010

vrijheid van levensovertuiging vraagt onderhoud

Wat verbindt religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen in Nederland?
Dat was het thema van 'In vrijheid verbonden' op 25 januari. Minister van Justitie Hirsch Ballin ging in op de grondwetswijziging van 1983 toen de seculiere levensovertuigingen gelijk gesteld werden aan de godsdienstigen. Rosanna van Oudenaarden doet verslag.  

Op maandag 25 januari was ik als symbooldrager aanwezig bij de bijeenkomst In vrijheid verbonden in het Academiegebouw in Utrecht. Het was een interessante en indrukwekkende middag.
Tijdens deze inter-levensbeschouwelijke ontmoeting werd, onder aanwezigheid van Hare Majesteit de Koningin, gesproken over wat de verschillende religieuze en levensbeschouwelijke gemeenschappen in Nederland verbindt en hoe de toekomst er uit moet zien. 

Symbolen

Zes levensbeschouwingen toonden hun symbool en presenteerden zich in afzonderlijke presentaties: het jodendom, het christendom, de islam, het hindoeïsme, het boeddhisme en het humanisme. 
De symbolen werden aan het begin van de bijeenkomst door verschillende jonge vertegenwoordigers van de levensbeschouwingen gepresenteerd aan het publiek. Dezelfde jongeren zouden later op de dag de gelegenheid krijgen om individueel in gesprek te gaan met Hare Majesteit over, onder andere, het contact met de andere levensbeschouwingen. De variatie in de presentaties van de verschillende levensbeschouwingen was mooi om te zien. Zo bracht een aantal joodse muzikanten  Klezmermuziek ten gehore, en vertelde Joachim Duyndam, als presentatie van het humanisme, over Marten Toonders verhaal van de plamoen en lieten de boeddhisten een film zien.
De presentatie van de hindoes is me bijgebleven door de eenvoud en schoonheid ervan: met alleen twee kleine percussie-instrumenten en een prachtige stem lieten een broer en zijn zusje fragmenten uit de Vedas opleven. Het resultaat: kippenvel.

Onderhoudsplicht

Naast deze korte presentaties sprak minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin. In een mooi en goed opgebouwd betoog besteedde hij ruim aandacht aan de geschiedenis van de godsdienstvrijheid en de belangrijkste mijlpalen daarin. Waaronder het vaak vergeten, maar voor humanisten zo belangrijke jaartal 1983. In dat jaar vond er een grondwetswijziging plaats waardoor de seculiere levensovertuiging gelijk gesteld werd aan godsdienstige levensovertuigingen. In het slot van zijn toespraak stelde Hirsch Ballin dat de godsdienstvrijheid onderhoud behoeft. En wij allen zijn daarin als het ware onderhoudsplichtig. Inderdaad, de godsdienstvrijheid (dus ook de vrijheid om zonder godsdienst te leven), kan en mag niet gezien worden als een vanzelfsprekendheid.
Nee, onderzocht moet blijven hoe ver deze vrijheid reikt en of de vrijheid van godsdienst niet alleen in boeken, maar ook in de wereld leeft. Dat is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Advies van de Koningin

De dag werd afgesloten met een receptie, waarbij de Koningin het eerste deel aanwezig was.
Helaas was er geen ruimte voor een individueel gesprek met haar, zoals van tevoren de bedoeling was, maar wij, de symbooldragers, hebben haar wel gezamenlijk kunnen spreken.
Zo vertelde de koningin dat ze erg te spreken was over de toespraak van Joachim Duyndam over de plamoen. Enthousiast vertelde ze dat ze na middernacht vaak naar Bommel, een hoorspelserie naar de verhalen van Marten Toonder, luistert (radio 1, ma t/m vr, 0.45 1.00 uur). Daarnaast spoorde ze iedereen aan om vooral door te blijven gaan met het inzetten voor het bestaansrecht van onze levensbeschouwing én voor het onderlinge gesprek tussen verschillende levensbeschouwingen. 

Verslag: Rosanna van Oudenaarden.
Zij is voorzitter van Jong HV, de jongerenafdeling van het Humanistisch Verbond. 

De lezingen

• Dit jaar hield Joachim Duyndam namens de humanistische beweging een kort verhaal over het fenomeen populisme en de plamoen, gebruik makend van het verhaal van Marten Toonder.
• De lezing van de minister van Justitie, Ernst Hirsch Ballin, ging over godsdienstvrijheid. Hierin wordt het ontstaan van deze vrijheid in een historisch perspectief geplaatst. In zijn verhaal maakt de minister een uitstapje naar de seculier-humanistische traditie. 
• Mevrouw Jorritsma (voorzitter van de VNG) ging in haar lezing op de vraag hoe gemeenten om moeten gaan met levensbeschouwelijke diversiteit en de maatschappelijke taken van de overheid