mensen kunnen zich moreel ontwikkelen

Humanistisch raadsman Erwin Kamp lag tijdens legermissies gewoon bij de jongens in de tent. 'Die zichtbaarheid hielp om vertrouwen op te bouwen', zegt Kamp in een interview met Mirella van Markus in het themanummer van Filosofie Magzine over vertrouwen. Kamp sprak als raadsman met soldaten over overlijden, over scheiden en over het geweld van de oorlog.   

Erwin Kamp is momenteel waarnemend hoofdkrijgsmachtraadsman, maar is als geestelijk verzorger van het Korps Mariniers diverse keren uitgezonden. Een humanistisch raadsman zet zich in voor humanisering van de Krijgsmacht. ‘Als humanistisch raadsman werk ik nuldelijns. Dat betekent dat ik aanwezig ben op de werkvloer. Ik praat met mariniers als er problemen zijn, maar ook als het goed met ze gaat. Ik ga ook mee op uitzending, lig gewoon bij de jongens in de tent. Die zichtbaarheid helpt om vertrouwen op te bouwen, ze weten dat je er voor ze bent.’

‘Het zijn vaak wezenlijke vragen waarmee ze bij me komen. De zogenoemde trage vragen: waar kom ik vandaan, waar ga ik naartoe en wie ben ik? Die vragen komen op overgangsmomenten die heel bepalend voor ze zijn. Ze kunnen te maken hebben met overlijden, scheiden, een traumatische ervaring, een groot verdriet of een opleiding die ze niet af kunnen maken. Het is niet zo dat ik de antwoorden op de vragen heb, maar ik luister, vraag door en probeer te ordenen. Terwijl mensen praten, vertellen ze het verhaal ook aan zichzelf, waardoor er bewustwording ontstaat, een dieper inzicht.'

Morele ontwikkeling  

Kamp denkt dat mensen zich moreel kunnen ontwikkelen, zegt hij in het interview. 
‘Ze kunnen leren van hun fouten, we kunnen met kleine stappen vooruitkomen, waardoor het vertrouwen in menselijke vermogens kan groeien. Ik geloof in het ontwikkelen van een morele gevoeligheid, waardoor mensen ook in toenemende mate zichzelf en anderen leren vertrouwen. De Italiaanse humanist en filosoof Pico della Mirandola zei dat de mens zelf de keuze heeft om te kiezen voor het hogere of het lagere. Dat was voor het eerst na de Middeleeuwen, waarin een sterke christelijke moraal heerste en de mens van nature zondig en slecht was. Ik denk dat onze westerse wereld zich in vergelijking met de Middeleeuwen in moreel opzicht enorm heeft ontwikkeld, al sluit ik mijn ogen niet voor uitwassen.’

Uitwassen

‘In een oorlogsgebied heb je te maken met die uitwassen, het is een kwestie van leven en dood. Vertrouwen is dan van essentieel belang. Bij militairen heb je het over vaktechnisch vertrouwen. Dat je weet hoe je je wapen moet laden, hoe je moet schieten, hoe je iemand moet verbinden en dat je drukpunten weet te vinden als iemand dreigt dood te bloeden. Vaktechnisch vertrouwen houdt ook in dat je blindelings op elkaar kunt vertrouwen. Elke marinier krijgt een buddy toegewezen. Dit is de persoon die jij te allen tijde moet beschermen en volgen. Als het er echt op aankomt, zijn ze bereid voor hun buddy te sterven. Het wonderlijke is dat ze na dertig weken opleiding bereid zijn te sterven voor iemand die ze daarvoor niet eens kenden. Door training en oefening wordt de groep sterker en ontstaat het besef dat je het alleen maar redt als je je eigen belang opzij zet en je in dienst stelt van de groep.

Maar daarin schuilt uiteraard ook een groot gevaar. Daarom is het van groot belang dat mensen handelen vanuit een eigen bewuste morele afweging, denkt Erwin Kamp.
'Anders krijg je gruwelijke situaties, zoals tijdens de Vietnam-oorlog in het dorpje My Lai. De Amerikanen dachten dat hun vijand, de Vietcong, zich in dit dorpje ophield, maar ze troffen slechts oudere mannen, vrouwen en kinderen aan. Het wraakgevoel was zo groot dat ze het dorpje volledig uitmoordden.’

Lees het volledig het interview in Filosofie Magazine, nr. 6, pagina 28-30.
Zie ook www.filosofiemagazine.nl/

Meer informatie

Erwin Kamp schreeft over zijn werk als raadsman en het humanisme het boek 'Raadsman heeft u nog raad', een boek met persoonlijke verhalen dat zichtbaar maakt hoe geestelijke verzorging bijdraagt aan de humanisering van de krijgsmacht. Lees verder  

Meer kijken, lezen en luisteren

Kijk op onze dienstenpagina's om meer te weten over het werk van geestelijk verzorgers in de Krijgsmacht. De Dienst HGV bij defensie geeft tevens het magazine Filos uit. Het blad geeft meer inzicht in het werk van de humanistisch geestelijk verzorgers.
 

Gepubliceerd:29-06-2010